Kavram
Neikos (νεῖκος)
- Yunanca
- νεῖκος (neikos)
- Latince
- discordia, lis
- Almanca
- Streit, Haß
- Fransızca
- Haine, Discorde
- İngilizce
- strife
- Türkçe
- Çekişme (Neikos) — Empedokles'in ayırıcı gücü
Gündelik anlamdan felsefi anlama
Gündelik anlamda neikos iki taraf arasındaki kavga ya da davadır. Empedokles onu evrenin döngüsündeki ayırıcı ilkeye dönüştürür: Sevgi'nin bir araya getirdiği dört kökü "her yanda denk ağırlıkta" (B 17, 19) ayırır ve Sevgi ile "dönüp duran zaman içinde sırayla" egemen olur (B 17, 29). Sıfatı sürekli oulomenon "lanetli, yıkıcı"dır.
Tarih içinde
| Dönem | Düşünür | Anlam | Kaynak |
|---|---|---|---|
| MÖ 8.–7. yy | Homeros | Kavga, söz dalaşı, dava | — |
| MÖ 5. yy | Empedokles | Dört kökü ayıran, Sevgi'yle sırayla egemen olan kozmik güç | DK 31 B 17; B 19; B 20; B 22 · DK 31 B31 · B33 |
| MÖ 4. yy | Platon (Sofist 242e) | "Çekişme (neikos)", ekhthra "düşmanlık" ile yan yana | Sofist 242e |
| MÖ 3. yy | Apollonios Rhodios (Orpheus'un ağzından) | Evrenin neikos ile ayrışması — scholion'a göre Empedokles'ten | DK 1 B 16 |
| MS 2.–3. yy | Plutarkhos, Hippolytos | Ateşle eşleme (Plutarkhos, yanlış); oluşun "üreticisi" (Hippolytos) | DK 31 B 16; B 19 |
Dillerde karşılıkları
| Dil | Karşılık | Köken ve kullanım |
|---|---|---|
| Yunanca | νεῖκος (neikos) | Homeros'ta "kavga, söz dalaşı, çekişme", özellikle sözlü atışma ve hukuki anlaşmazlık. Empedokles'te dört kökü ayıran kozmik güç (DK 31 B 17, 8. 19). Eşanlamlıları: Kotos "Kin" (B 21, 7), çoğul Erides "çekişmeler" (B 20, 4). |
| Latince | discordia, lis | Lucretius'un ve Ennius'un Empedoklesçi dili. |
| Almanca / Fransızca | Streit (Diels–Kranz), Haß; Haine, Discorde | DK Almancası çoğunlukla "Streit", B 17, 8'de "im Hasse des Streites". |
| İngilizce | strife |
Türkçe karşılığı
Çekişme (Neikos). Rakipler: nefret (DK "Haß"; duygusal-bireysel, kozmik ayrıştırıcılığı daraltır), kavga (gündelik, ağırlığı yok), düşmanlık (ekhthra için ayrıldı; Platon Sofist 242e ekhthra / philia), nifak (Tanzimat Türkçesinde güçlü ama dinsel-siyasal çağrışımlı). Platon kararı "çekişme (neikos)" (Sofist 242e) uygulandı; kişileştirilmiş güç olarak büyük harf. Eris de "çekişme" olduğundan (DK 22 B 8) ayrım translit parantezle korunur.
"Nefret" dersen Neikos'u Sevgi'nin (philotes) duygusal karşıtına indirgersin; "Çekişme" ise onu Herakleitos'un eris'i ve polemos'u ile aynı aileye koyar. Oysa Empedokles'te Neikos yalnızca yıkıcı değildir: ölümlü canlıların çeşitliliği de onun "telkinleriyle" doğar (B 22, 9), ve Hippolytos onu oluşun "üreticisi" (dēmiourgos) sayar (B 16).
Atıf ve kaynak notu
Neikos Empedokles'in kendi sözcüğüdür (B 17, 8. 19; B 22, 9). Hippolytos'un onu dēmiourgos diye adlandırması ve gnostik şemaya yerleştirmesi sonraki bir yorumdur.
İlgili kavramlar
Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: neikos, Çekişme, Nefret, çekişmeyi, nefret
Metinlerde işaretlendiği yerler
9 yer · 6 eser
Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.