İçeriğe geç

Kavram

Neikos (νεῖκος)

Yunanca
νεῖκος (neikos)
Latince
discordia, lis
Almanca
Streit, Haß
Fransızca
Haine, Discorde
İngilizce
strife
Türkçe
Çekişme (Neikos) — Empedokles'in ayırıcı gücü

Gündelik anlamdan felsefi anlama

Gündelik anlamda neikos iki taraf arasındaki kavga ya da davadır. Empedokles onu evrenin döngüsündeki ayırıcı ilkeye dönüştürür: Sevgi'nin bir araya getirdiği dört kökü "her yanda denk ağırlıkta" (B 17, 19) ayırır ve Sevgi ile "dönüp duran zaman içinde sırayla" egemen olur (B 17, 29). Sıfatı sürekli oulomenon "lanetli, yıkıcı"dır.

Tarih içinde

Dönem Düşünür Anlam Kaynak
MÖ 8.–7. yy Homeros Kavga, söz dalaşı, dava —
MÖ 5. yy Empedokles Dört kökü ayıran, Sevgi'yle sırayla egemen olan kozmik güç DK 31 B 17; B 19; B 20; B 22 · DK 31 B31 · B33
MÖ 4. yy Platon (Sofist 242e) "Çekişme (neikos)", ekhthra "düşmanlık" ile yan yana Sofist 242e
MÖ 3. yy Apollonios Rhodios (Orpheus'un ağzından) Evrenin neikos ile ayrışması — scholion'a göre Empedokles'ten DK 1 B 16
MS 2.–3. yy Plutarkhos, Hippolytos Ateşle eşleme (Plutarkhos, yanlış); oluşun "üreticisi" (Hippolytos) DK 31 B 16; B 19

Dillerde karşılıkları

Dil Karşılık Köken ve kullanım
Yunanca νεῖκος (neikos) Homeros'ta "kavga, söz dalaşı, çekişme", özellikle sözlü atışma ve hukuki anlaşmazlık. Empedokles'te dört kökü ayıran kozmik güç (DK 31 B 17, 8. 19). Eşanlamlıları: Kotos "Kin" (B 21, 7), çoğul Erides "çekişmeler" (B 20, 4).
Latince discordia, lis Lucretius'un ve Ennius'un Empedoklesçi dili.
Almanca / Fransızca Streit (Diels–Kranz), Haß; Haine, Discorde DK Almancası çoğunlukla "Streit", B 17, 8'de "im Hasse des Streites".
İngilizce strife

Türkçe karşılığı

Çekişme (Neikos). Rakipler: nefret (DK "Haß"; duygusal-bireysel, kozmik ayrıştırıcılığı daraltır), kavga (gündelik, ağırlığı yok), düşmanlık (ekhthra için ayrıldı; Platon Sofist 242e ekhthra / philia), nifak (Tanzimat Türkçesinde güçlü ama dinsel-siyasal çağrışımlı). Platon kararı "çekişme (neikos)" (Sofist 242e) uygulandı; kişileştirilmiş güç olarak büyük harf. Eris de "çekişme" olduğundan (DK 22 B 8) ayrım translit parantezle korunur.

"Nefret" dersen Neikos'u Sevgi'nin (philotes) duygusal karşıtına indirgersin; "Çekişme" ise onu Herakleitos'un eris'i ve polemos'u ile aynı aileye koyar. Oysa Empedokles'te Neikos yalnızca yıkıcı değildir: ölümlü canlıların çeşitliliği de onun "telkinleriyle" doğar (B 22, 9), ve Hippolytos onu oluşun "üreticisi" (dēmiourgos) sayar (B 16).

Atıf ve kaynak notu

Neikos Empedokles'in kendi sözcüğüdür (B 17, 8. 19; B 22, 9). Hippolytos'un onu dēmiourgos diye adlandırması ve gnostik şemaya yerleştirmesi sonraki bir yorumdur.

İlgili kavramlar

Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: neikos, Çekişme, Nefret, çekişmeyi, nefret

Metinlerde işaretlendiği yerler

9 yer · 6 eser

Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.