İçeriğe geç
Diğer Presokratikler

Diğer Presokratikler

Orpheus

Ὀρφεύς

1B1B. Eskiden tanıklanmış fragmanlar (Altbezeugte Fragmente)

DK 1 B 1

Kaynak: Platon, Philebos 66c.

(Beş iyiyi saydıktan sonra:) Orpheus şöyle der: "Altıncı nesilde ise şarkınızın düzenini bitirin." *Bizim sözümüz de galiba altıncı hükümde sona ermiş oluyor.*

1B1

Plat. Phileb. 66 C (nach Aufzählung der fünf Güter) «ἕκτηι δ᾽ ἐν γενεᾶι», φησὶν Ὀρφεύς, «καταπαύσατε κόσμον ἀοιδῆς»· ἀτὰρ κινδυνεύει καὶ ὁ ἡμέτερος λόγος ἐν ἕκτηι καταπεπαυμένος εἶναι κρίσει.

1B2DK 1 B 2

Kaynak: Platon, Kratylos 402b.

Tıpkı Homeros'un "tanrıların kaynağı Okeanos'u ve ana Tethys'i" demesi gibi [İlyada XIV 201]; sanırım Hesiodos da böyle der [Theogonia 337]. Orpheus da bir yerde şöyle der:

Güzel akışlı Okeanos'tur evliliği ilk başlatan;
aynı anadan doğma kız kardeşi Tethys'i o aldı.

1B2

Plat. Cratyl. 402 B ὥσπερ αὖ Ὅμηρος «Ὠκεανόν τε θεῶν γένεσίν» φησιν «καὶ μητέρα Τηθύν» [Ξ 201]· οἶμαι δὲ καὶ Ἡσίοδος [Theog. 337]. λέγει δέ που καὶ Ὀρφεὺς ὅτι / Ὠκεανὸς πρῶτος καλλίρροος ἦρξε γάμοιο, / ὅς ῥα κασιγνήτην ὁμομήτορα Τηθὺν ὄπυιεν.

1B3DK 1 B 3

Kaynak: Platon, Kratylos 400c.

Kimileri bedenin psykhēnin mezarı (sēma) olduğunu söyler, çünkü psykhē şimdiki hayatta onun içine gömülmüştür. Bir de psykhē ne işaret ediyorsa bedenle işaret ettiği için ona bu bakımdan da "işaret" (sēma) denmesinin doğru olduğunu söylerler. Ama bana öyle geliyor ki bu adı en çok Orpheus'un çevresindekiler koymuştur. Onlara göre psykhē, hangi suçları yüzünden ceza çekiyorsa onların cezasını çekmektedir; korunsun diye de bir hapishaneye benzeyen bu kuşatmayı taşır. Demek ki beden, adının da söylediği gibi, psykhē borcunu ödeyene kadar onun "muhafazası"dır (sōma); tek bir harfi bile değiştirmeye gerek yoktur. Krş. Philolaos'un tanıklığı (44 B 14): Eski ilahiyatçılar ve kâhinler de psykhēnin bazı cezalar yüzünden … bedenin içine, bir mezara gömülür gibi gömüldüğüne tanıklık ederler. Krş. 44 B 15.

1B3

Plat. Cratyl. 400 BC καὶ γὰρ σῆμά τινές φασιν αὐτὸ εἶναι τῆς ψυχῆς [nämlich τὸ σῶμα], ὡς τεθαμμένης ἐν τῶι νῦν παρόντι· καὶ διότι αὖ τούτωι σημαίνει ἃ ἂν σημαίνηι ἡ ψυχή, καὶ ταύτηι «σῆμα» ὀρθῶς καλεῖσθαι. δοκοῦσι μέντοι μοι μάλιστα θέσθαι οἱ ἀμφὶ Ὀρφέα τοῦτο τὸ ὄνομα, ὡς δίκην διδούσης τῆς ψυχῆς ὧν δὴ ἕνεκα δίδωσιν, τοῦτον δὲ περίβολον ἔχειν, ἵνα σώιζηται, δεσμωτηρίου εἰκόνα· εἶναι οὖν τῆς ψυχῆς τοῦτο, ὥσπερ αὐτὸ ὀνομάζεται, ἕως ἂν ἐκτείσηι τὰ ὀφειλόμενα, «σῶμα», καὶ οὐδὲν δεῖν παράγειν οὐδὲ ἓν γράμμα. Vgl. das Zeugnis des Philolaos (44 B 14) μαρτυρέονται δὲ καὶ οἱ παλαιοὶ θεολόγοι τε καὶ μάντιες ὡς διά τινας τιμωρίας ἁ ψυχὰ ... καθάπερ ἐν σάματι τούτωι ⟨τῶι σώματι⟩ τέθαπται. Vgl. auch 44 B 15.

1B4DK 1 B 4

Kaynak: Platon, Devlet II 363c–d.

*Musaios ile oğlu ise adil insanlara tanrıların adına [Hesiodos ile Homeros'unkinden] daha gösterişli iyilikler bağışlarlar. Sözleriyle onları Hades'e götürüp sedirlere yatırır, dindarlar için bir şölen kurar ve başlarında çelenklerle bütün zamanı artık sarhoş olarak geçirmelerini sağlarlar; sanki aretēnin en güzel ödülü sonsuz bir sarhoşlukmuş gibi. Başkaları tanrıların vereceği ödülleri daha da uzatır: dindar ve yeminine sadık insanın ardından çocuklarının çocuklarının, bütün bir soyun kalacağını söylerler. Adaleti bu ve bunun gibi sözlerle överler. Dinsizleri ve haksızları ise Hades'te bir çamura gömer, kalburla su taşımaya zorlarlar; daha hayattayken de onları kötü bir şöhrete sürüklerler.*

1B4

Plat. rep. II 363 C Μουσαῖος δὲ τούτων [Hesiod und Homer] νεανικώτερα τἀγαθὰ καὶ ὁ υἱὸς αὐτοῦ παρὰ θεῶν διδόασι τοῖς δικαίοις· εἰς Ἅιδου γὰρ ἀγαγόντες τῶι λόγωι καὶ κατακλίναντες καὶ συμπόσιον τῶν ὁσίων κατασκευάσαντες ἐστεφανωμένους ποιοῦσι τὸν ἅπαντα χρόνον ἤδη διάγειν μεθύοντας, ἡγησάμενοι κάλλιστον ἀρετῆς μισθὸν μέθην αἰώνιον. οἱ δ᾽ ἔτι τούτων μακροτέρους ἀποτίνουσιν μισθοὺς παρὰ θεῶν· παῖδας γὰρ παίδων φασὶ καὶ γένος κατόπισθεν λείπεσθαι τοῦ ὁσίου καὶ εὐόρκου. ταῦτα δὴ καὶ ἄλλα τοιαῦτα ἐγκωμιάζουσιν δικαιοσύνην· τοὺς δὲ ἀνοσίους αὖ καὶ ἀδίκους εἰς πηλόν τινα κατορύττουσιν ἐν Ἅιδου καὶ κοσκίνωι ὕδωρ ἀναγκάζουσι φέρειν, ἔτι τε ζῶντας εἰς κακὰς δόξας ἄγοντες.

1B5DK 1 B 5

Kaynak: Platon, Devlet II 364e–365a.

*Musaios'un ve Orpheus'un, kendi dediklerine göre Selene'nin ve Musaların torunlarının, bir yığın kitabını ortaya koyarlar ve kurbanlarını bunlara göre sunarlar. Yalnız sıradan insanları değil şehirleri de, haksızlıklardan çözülüp arınmanın kurbanlarla ve hazlı oyunlarla mümkün olduğuna ikna ederler; bunun hem hâlâ yaşayanlar hem de ölmüş olanlar için geçerli olduğunu söylerler. Bunlara sır ayinleri (teletai) derler; bu ayinler bizi öbür dünyanın kötülüklerinden kurtarırmış, kurban sunmayanları ise korkunç şeyler beklermiş.*

1B5

Plat. rep. II 364 E βίβλων δὲ ὅμαδον παρέχονται Μουσαίου καὶ Ὀρφέως, Σελήνης τε καὶ Μουσῶν ἐκγόνων, ὥς φασι, καθ᾽ ἃς θυηπολοῦσι, πείθοντες οὐ μόνον ἰδιώτας ἀλλὰ καὶ πόλεις, ὡς ἄρα λύσεις τε καὶ καθαρμοὶ ἀδικημάτων διὰ θυσιῶν καὶ παιδιᾶς ἡδονῶν εἰσὶ μὲν ἔτι ζῶσιν, εἰσὶ δὲ καὶ τελευτήσασιν, ἃς δὴ τελετὰς καλοῦσιν, αἳ τῶν ἐκεῖ κακῶν ἀπολύουσιν ἡμᾶς, μὴ θύσαντας δὲ δεινὰ περιμένει.

1B5aDK 1 B 5a

Kaynak: Platon, Kanunlar II 669d.

İnsan şairler ise bu tür [uygunsuz sesleri] iyice birbirine katıp akılsızca karıştırarak, Orpheus'un "zevkin çağına erdi" *dediği insanları güldürürler.*

1B5a

Plat. Legg. II 669 D ποιηταὶ δ᾽ ἀνθρώπινοι σφόδρα τὰ τοιαῦτα [unpassende Töne] ἐμπλέκοντες καὶ συγκυκῶντες ἀλόγως γέλωτ᾽ ἂν παρασκευάζοιεν τῶν ἀνθρώπων ὅσους φησὶν Ὀρφεὺς «λαχεῖν ὥραν τῆς τέρψιος».

1B6DK 1 B 6

Kaynak: Platon, Kanunlar IV 715e–716b; [Aristoteles], Kâinat Üzerine 7.

Tanrı, eski sözün de dediği gibi, var olan her şeyin başını, sonunu ve ortasını elinde tutarak, tabiata uygun biçimde dolaşıp dosdoğru yolunu tamamlar. Tanrısal kanundan geri kalanları cezalandıran Dikē de hep onun ardından gelir. Mesut olacak kişi ona sıkıca tutunur ve alçakgönüllülükle, düzen içinde onu izler. Ama kimi de böbürlenerek kendinden geçer; ya parasıyla ya şerefiyle ya da gençlik ve akılsızlıkla birlikte bedeninin güzelliğiyle şımarır, psykhēsi kibirle tutuşur …; böylesi tanrı tarafından yapayalnız bırakılır. Yalnız kalınca da kendisi gibi başkalarını yanına alıp her şeyi birbirine katarak zıplar durur; pek çoklarına da önemli biri gibi görünür. Ama çok geçmeden Dikē'ye hak ettiği cezayı ödeyerek kendini de, evini de, şehrini de kökünden yıkar. Krş. sahte-Aristoteles, Kâinat Üzerine 7: "Zeus baştır, Zeus ortadır; her şey Zeus'tan meydana gelmiştir."

1B6

Plat. Legg. IV 715 E ὁ μὲν δὴ θεός, ὥσπερ καὶ ὁ παλαιὸς λόγος, ἀρχήν τε καὶ τελευτὴν καὶ μέσα τῶν ὄντων ἁπάντων ἔχων, εὐθείαι περαίνει κατὰ φύσιν περιπορευόμενος· τῶι δ᾽ ἀεὶ ξυνέπεται Δίκη τῶν ἀπολειπομένων τοῦ θείου νόμου τιμωρός, ἧς ὁ μὲν εὐδαιμονήσειν μέλλων ἐχόμενος ξυνέπεται ταπεινὸς καὶ κεκοσμημένος, ὁ δέ τις ἐξαρθεὶς ὑπὸ μεγαλαυχίας, ἢ χρήμασιν ἐπαιρόμενος ἢ τιμαῖς, ἢ καὶ σώματος εὐμορφίαι ἅμα νεότητι καὶ ἀνοίαι φλέγεται τὴν ψυχὴν μεθ᾽ ὕβρεως ..., καταλείπεται ἔρημος θεοῦ, καταλειφθεὶς δὲ καὶ ἔτι ἄλλους τοιούτους προσλαβὼν σκιρτᾶι ταράττων πάντα ἅμα, καὶ πολλοῖς τισιν ἔδοξεν εἶναί τις, μετὰ δὲ χρόνον οὐ πολὺν ὑποσχὼν τιμωρίαν οὐ μεμπτὴν τῆι Δίκηι ἑαυτόν τε καὶ οἶκον καὶ πόλιν ἄρδην ἀνάστατον ἐποίησεν. Vgl. Pseudarist. de mundo 7: Ζεὺς κεφαλή, Ζεὺς μέσσα, Διὸς δ᾽ ἐκ πάντα τέτυκται.

1B6aDK 1 B 6a

Kaynak: Platon, Kanunlar VIII 829d–e.

*Kanun muhafızları uygun bulmadıkça kimse onaylanmamış bir şarkıyı söylemeye cüret etmesin; bu şarkı Thamyris'in ve Orpheus'un ilahilerinden daha tatlı olsa bile.*

1B6a

Plat. Legg. VIII 829 DE μηδέ τινα τολμᾶν ἄιδειν ἀδόκιμον μοῦσαν μὴ κρινάντων τῶν νομοφυλάκων, μηδ᾽ ἂν ἡδίων ἦι τῶν Θαμύρου τε καὶ Ὀρφείων ὕμνων.

1B7DK 1 B 7

Kaynak: Platon, Şölen 218b; Iustinos, Yunanlılara Öğüt 15.

Çünkü hepiniz felsefenin [Sokrates'in] çılgınlığına ve Bakkhos coşkusuna ortak oldunuz; bu yüzden hepiniz dinleyeceksiniz … Uşaklar ve kutsala yabancı, kaba başka kim varsa, kulaklarına kocaman kapılar kapasın. Krş. Iustinos, Öğüt 15: "Söylemesi caiz olanlara söyleyeceğim; kapıları kapayın, ey kutsala yabancılar."

1B7

Plat. Symp. 218 B πάντες γὰρ κεκοινωνήκατε τῆς φιλοσόφου [Sokrates] μανίας τε καὶ βακχείας· διὸ πάντες ἀκούσεσθε ... οἱ δὲ οἰκέται, καὶ εἴ τις ἄλλος ἐστὶν βέβηλός τε καὶ ἄγροικος, πύλας πάνυ μεγάλας τοῖς ὠσὶν ἐπίθεσθε. Vgl. Iust. coh. 15: φθέγξομαι οἷς θέμις ἐστί· θύρας δ᾽ ἐπίθεσθε βέβηλοι.

1B8DK 1 B 8

Kaynak: Platon, Timaios 40d–e.

Öbür daimōnlar hakkında konuşmak ve doğuşlarını bilmek bizi aşar. Bunu daha önce söylemiş olanlara inanmalıyız; onlar, kendi dediklerine göre, tanrıların soyundandır ve kendi atalarını herhalde açıkça biliyorlardır … Öyleyse bu tanrıların doğuşu onların söylediği gibi kabul edilsin ve anlatılsın: Gē ile Uranos'un çocukları Okeanos ile Tethys oldu; bunlardan Phorkys, Kronos, Rhea ve onlarla birlikte olanlar; Kronos ile Rhea'dan da Zeus, Hera ve bunların kardeşleri olarak bildiğimiz bütün tanrılar, onlardan da başka torunlar.

1B8

Plat. Tim. p. 40 D περὶ δὲ τῶν ἄλλων δαιμόνων εἰπεῖν καὶ γνῶναι τὴν γένεσιν μεῖζον ἢ καθ᾽ ἡμᾶς, πειστέον δὲ τοῖς εἰρηκόσιν ἔμπροσθεν, ἐκγόνοις μὲν θεῶν οὖσιν, ὡς ἔφασαν, σαφῶς δέ που τούς γε αὑτῶν προγόνους εἰδόσιν ... οὕτως οὖν κατ᾽ ἐκείνους ἡμῖν ἡ γένεσις περὶ τούτων τῶν θεῶν ἐχέτω καὶ λεγέσθω· Γῆς τε καὶ Οὐρανοῦ παῖδες Ὠκεανός τε καὶ Τηθὺς ἐγενέσθην, τούτων δὲ Φόρκυς Κρόνος τε καὶ Ῥέα καὶ ὅσοι μετὰ τούτων, ἐκ δὲ Κρόνου καὶ Ῥέας Ζεὺς Ἥρα τε καὶ πάντες ὅσους ἴσμεν ἀδελφοὺς λεγομένους αὐτῶν, ἔτι τε τούτων ἄλλους ἐκγόνους.

1B9DK 1 B 9

Kaynak: Aristoteles, Metafizik Λ 6, 1071b26; N 4, 1091b4.

Ama Gece'den başlayarak doğuran ilahiyatçıların ya da "bütün şeyler bir aradaydı" [59 B 1] diyen tabiat filozoflarının söylediği gibiyse, aynı imkânsızlık ortaya çıkar. N 4, 1091b4: *Eski şairler de bu bakımdan aynı şekilde düşünürler; çünkü hükmedenin ve yönetenin ilk olanlar, örneğin Gece, Uranos, Khaos ya da Okeanos değil, Zeus olduğunu söylerler.*

1B9

Arist. Metaph. Λ 6. 1071 b 26 καίτοι εἰ ὡς λέγουσιν οἱ θεολόγοι οἱ ἐκ Νυκτὸς γεννῶντες ἢ ὡς οἱ φυσικοὶ «ἦν ὁμοῦ πάντα χρήματα» [59 B 1] φασί, τὸ αὐτὸ ἀδύνατον. N 4. 1091 b 4 οἱ δὲ ποιηταὶ οἱ ἀρχαῖοι ταύτηι ὁμοίως, ἧι βασιλεύειν καὶ ἄρχειν φασὶν οὐ τοὺς πρώτους, οἷον Νύκτα καὶ Οὐρανὸν ἢ Χάος ἢ Ὠκεανόν, ἀλλὰ τὸν Δία.

1B10DK 1 B 10

Kaynak: Aristoteles, Metafizik A 3, 983b27.

Kimileri, bugünkü nesilden çok önce yaşamış en eski ve tanrılar hakkında ilk söz söyleyen kimselerin de tabiat hakkında [Thales gibi] böyle düşündüklerini sanırlar. Çünkü Okeanos ile Tethys'i oluşun ataları yapmışlar [bkz. B 2], tanrıların yeminini de suya, şairlerin Styks dediği suya bağlamışlardır. En değerli olan en yaşlı olandır, yemin de en değerli şeydir. Ama tabiat hakkındaki bu kanaatin gerçekten çok eski ve kadim bir kanaat olup olmadığı belki belirsizdir [bkz. B 11].

1B10

Arist. Metaph. A 3. 983 b 27 εἰσὶ δέ τινες οἳ καὶ τοὺς παμπαλαίους καὶ πολὺ πρὸ τῆς νῦν γενέσεως καὶ πρώτους θεολογήσαντας οὕτως [wie Thales] οἴονται περὶ τῆς φύσεως ὑπολαβεῖν· Ὠκεανόν τε γὰρ καὶ Τηθὺν ἐποίησαν τῆς γενέσεως πατέρας [s. B 2] καὶ τὸν ὅρκον τῶν θεῶν ὕδωρ, τὴν καλουμένην ὑπ᾽ αὐτῶν Στύγα τῶν ποιητῶν· τιμιώτατον μὲν γὰρ τὸ πρεσβύτατον, ὅρκος δὲ τὸ τιμιώτατόν ἐστιν. εἰ μὲν οὖν ἀρχαία τις αὕτη καὶ παλαιὰ τετύχηκεν οὖσα περὶ τῆς φύσεως ἡ δόξα, τάχ᾽ ἂν ἄδηλον εἴη [s. B 11].

1B10aDK 1 B 10a

Kaynak: Aristoteles, Hayvanların Oluşumu Üzerine B 1, 734a16.

Ya bütün parçalar, örneğin kalp, akciğer, karaciğer, göz ve öbürlerinin her biri aynı anda oluşur ya da Orpheus'un adıyla anılan destanlarda olduğu gibi sırayla. Orada canlının bir ağın örülmesi gibi oluştuğu *söylenir.*

1B10a

Arist. de gen. anim. B 1. 734 a 16 ἢ γάρ τοι ἅμα πάντα γίγνεται τὰ μόρια, οἷον καρδία πλεύμων ἧπαρ ὀφθαλμὸς καὶ τῶν ἄλλων ἕκαστον, ἢ ἐφεξῆς ὥσπερ ἐν τοῖς καλουμένοις Ὀρφέως ἔπεσιν· ἐκεῖ γὰρ ὁμοίως φησὶ γίγνεσθαι τὸ ζῶιον τῆι τοῦ δικτύου πλοκῆι.

1B11DK 1 B 11

Kaynak: Aristoteles, Ruh Üzerine A 5, 410b22; Philoponos, Ruh Üzerine Şerh 186, 24; Ailianos, Çeşitli Tarih VIII 6; Tatianos 41.

Çünkü bitkilerin yer değiştirmeden de hissten de payları olmadan yaşadıkları, hayvanların da çoğunun düşünceden yoksun olduğu görülür. Biri bunları kabul edip nousu da, hissetme yetisini de psykhēnin bir parçası saysa bile, yine de her psykhē hakkında küllî olarak, hatta herhangi bir psykhēnin bütünü hakkında konuşmuş olmazlar. Orpheus'a ait denen destanlardaki sözün başına gelen de budur. Çünkü bu söze göre psykhē, canlılar nefes alırken rüzgârlarla taşınarak bütünden içeri girer. Philoponos buna şunu ekler: "Denen" dedi, çünkü destanlar Orpheus'a ait görünmüyor; kendisi de Felsefe Üzerine'de böyle söyler [fr. 7 Rose]: öğretiler ondandır, ama bunları destan dizelerine Onomakritos'un döktüğü söylenir. Ailianos, Çeşitli Tarih VIII 6: Eski Trakyalılardan hiçbirinin yazı bilmediğini söylerler … Bu yüzden Orpheus'un da Trakyalı olduğu için bilge biri olmadığını, ona ait mitlerin boş yere uydurulduğunu söylemeye cüret ederler. Bunu Androtion söyler [fr. 36]. Tatianos 41: *Orpheus Herakles'le aynı zamanda yaşamıştır. Üstelik ona atfedilen şiirlerin, Peisistratosoğullarının iktidarı sırasında, yaklaşık ellinci olimpiyatta [580–577] yaşamış Atinalı Onomakritos tarafından derlendiği söylenir. Musaios da Orpheus'un öğrencisiydi.*

1B11

Arist. de anima A 5. 410 b 22 φαίνεται γὰρ τά τε φυτὰ ζῆν οὐ μετέχοντα φορᾶς οὐδ᾽ αἰσθήσεως καὶ τῶν ζώιων πολλὰ διάνοιαν οὐκ ἔχειν. εἰ δέ τις καὶ ταῦτα παραχωρήσειε καὶ θείη τὸν νοῦν μέρος τι τῆς ψυχῆς, ὁμοίως δὲ καὶ τὸ αἰσθητικόν, οὐδ᾽ ἂν οὕτω λέγοιεν καθόλου περὶ πάσης ψυχῆς οὐδὲ περὶ ὅλης οὐδεμιᾶς. τοῦτο δὲ πέπονθε καὶ ὁ ἐν τοῖς Ὀρφικοῖς ἔπεσι καλουμένοις λόγος· φησὶ γὰρ τὴν ψυχὴν ἐκ τοῦ ὅλου εἰσιέναι ἀναπνεόντων, φερομένην ὑπὸ τῶν ἀνέμων. Dazu Philop. p. 186, 24 «λεγομένοις» εἶπεν, ἐπειδὴ μὴ δοκεῖ Ὀρφέως εἶναι τὰ ἔπη, ὡς καὶ αὐτὸς ἐν τοῖς Περὶ φιλοσοφίας λέγει [fr. 7 Rose]· αὐτοῦ μὲν γάρ εἰσι τὰ δόγματα, ταῦτα δέ φασιν Ὀνομάκριτον ἐν ἔπεσι κατατεῖναι. Ailian. V. H. VIII 6 τῶν ἀρχαίων φασὶ Θραικῶν μηδένα ἐπίστασθαι γράμματα ... ἔνθεν τοι καὶ τολμῶσι λέγειν μηδὲ τὸν Ὀρφέα σοφὸν γεγονέναι Θρᾶικα ὄντα, ἀλλ᾽ ἄλλως τοὺς μύθους αὐτοῦ κατεψεῦσθαι· ταῦτα Ἀνδροτίων λέγει [fr. 36]. Tatian 41 p. 42, 4 Ὀρφεὺς δὲ κατὰ τὸν αὐτὸν χρόνον Ἡρακλεῖ γέγονεν· ἄλλως τε καὶ τὰ εἰς αὐτὸν ἐπιφερόμενά φασιν ὑπὸ Ὀνομακρίτου τοῦ Ἀθηναίου συντετάχθαι, γενομένου κατὰ τὴν Πεισιστρατιδῶν ἀρχὴν περὶ τὴν πεντηκοστὴν ὀλυμπιάδα [580—577]. τοῦ δὲ Ὀρφέως Μουσαῖος μαθητής.

1B12DK 1 B 12

Kaynak: Damaskios, İlkeler Üzerine 124 (I 319, 8 Ruelle); 123 (I 316, 18 Ruelle); Akhilleus Tatios, Aratos'a Giriş 4.

Peripatetik Eudemos'un [fr. 117 Spengel] Orpheus'a ait diye kaydettiği ilahiyat, düşünülür olanın hepsi hakkında sustu … ve ilkeyi Gece'den aldı. Homeros da, soy kütüğünü kesintisiz kurmamış olsa da, Gece'den başlar. Eudemos'un, Homeros'un Okeanos ile Tethys'ten başladığını söylemesini kabul etmemeli [Homeros XIV 302: "tanrıların kaynağı Okeanos'u ve ana Tethys'i"]. Çünkü Homeros, Gece'nin o kadar büyük bir tanrıça olduğunu bilir görünür ki Zeus bile ona saygı gösterir: "Hızlı Gece'nin hoşuna gitmeyecek bir şey yapmaktan çekiniyordu" [XIV 261]. Ama Homeros da Gece'den başlasın. Hesiodos ise, bana kalırsa, ilk önce Khaos'un oluştuğunu anlatırken, düşünülür olanın kavranamaz ve büsbütün birleşik tabiatına Khaos demiş, Gē'yi de oradan, tanrıların bütün soyunun bir ilkesi olarak türetmiştir. Meğer ki Khaos'u iki ilkeden ikincisi, Gē'yi, Tartaros'u ve Eros'u da üçlü düşünülür olan saymış olsun; Eros'u üçüncünün yerine, geri dönüş bakımından seyredilen şey olarak koymuş olsun (Orpheus da Rapsodiler'de ona böyle der) … [Krş. 123 (I 316, 18 R.)] Elimizde dolaşan bu Orphik Rapsodiler'de düşünülür olanla ilgili ilahiyat şöyledir; filozoflar da bunu yorumlar: bütün şeylerin tek ilkesinin yerine Khronos'u, iki ilkenin yerine Aither'i ve Khaos'u koyarlar; mutlak anlamda varlığın yerine yumurtayı sayarlar ve bunu ilk üçlü yaparlar. İkinci üçlüye ya döllenmiş ve döl taşıyan yumurtayı, yani tanrıyı, ya parlak beyaz gömleği ya da bulutu koyarlar; çünkü Phanes bunlardan fırlar; ortadaki hakkında her seferinde başka bir şey ileri sürerler … Üçüncü üçlüye ise nous olarak Metis'i, güç olarak Erikepaios'u, baba olarak da Phanes'in kendisini koyarlar … Alışılmış Orphik ilahiyat böyledir. Akhilleus, Aratos'a Giriş 4: Gök küresine verdiğimiz düzenin yumurtadaki düzene benzediğini Orphikler söyler: kabuk yumurtada nasıl bir yer tutuyorsa gök de evrende o yeri tutar; aither nasıl gökten çember gibi asılıysa zar da kabuktan öyle asılıdır.

1B12

Damasc. de princ. 124 [I 319, 8 Ruelle] ἡ δὲ παρὰ τῶι Περιπατητικῶι Εὐδήμωι [fr. 117 Speng.] ἀναγεγραμμένη ὡς τοῦ Ὀρφέως οὖσα θεολογία πᾶν τὸ νοητὸν ἐσιώπησεν ... ἀπὸ δὲ τῆς Νυκτὸς ἐποιήσατο τὴν ἀρχήν, ἀφ᾽ ἧς καὶ Ὅμηρος, εἰ καὶ μὴ συνεχῆ πεποίηται τὴν γενεαλογίαν, ἵστησιν· οὐ γὰρ ἀποδεκτέον Εὐδήμου λέγοντος ὅτι ἀπὸ Ὠκεανοῦ καὶ Τηθύος ἄρχεται [Homer Ξ 302 «Ὠκεανόν τε θεῶν γένεσιν καὶ μητέρα Τηθύν»]· φαίνεται γὰρ εἰδὼς καὶ τὴν Νύκτα μεγίστην οὕτω θεόν, ὡς καὶ τὸν Δία σέβεσθαι αὐτήν· «ἅζετο γὰρ μὴ Νυκτὶ θοῆι ἀποθύμια ῥέζοι» [Ξ 261]. ἀλλ᾽ Ὅμηρος μὲν καὶ αὐτὸς ἀρχέσθω ἀπὸ Νυκτός. Ἡσίοδος δέ μοι δοκεῖ πρῶτον γενέσθαι τὸ Χάος ἱστορῶν τὴν ἀκατάληπτον τοῦ νοητοῦ καὶ ἡνωμένην παντελῶς φύσιν κεκληκέναι Χάος, τὴν δὲ Γῆν [πρώτην] ἐκεῖθεν παράγειν ὥς τινα ἀρχὴν τῆς ὅλης γενεᾶς τῶν θεῶν. εἰ μὴ ἄρα Χάος μὲν τὴν δευτέραν τῶν δυεῖν ἀρχῶν, Γῆν δὲ καὶ Τάρταρον καὶ Ἔρωτα τὸ τριπλοῦν νοητόν, τὸν μὲν Ἔρωτα ἀντὶ τοῦ τρίτου, ὡς κατὰ ἐπιστροφὴν θεωρούμενον (τοῦτο γὰρ οὕτως ὀνομάζει καὶ Ὀρφεὺς ἐν ταῖς Ῥαψωιδίαις) ... [Vgl. 123 (I 316, 18 R.)] ἐν μὲν τοίνυν ταῖς φερομέναις ταύταις Ῥαψωιδίαις Ὀρφικαῖς ἡ θεολογία ἥδε τίς ἐστιν ἡ περὶ τὸ νοητόν, ἣν καὶ οἱ φιλόσοφοι διερμηνεύουσιν, ἀντὶ μὲν τῆς μιᾶς τῶν ὅλων ἀρχῆς τὸν Χρόνον τιθέντες, ἀντὶ δὲ τοῖν δυεῖν Αἰθέρα καὶ Χάος, ἀντὶ δὲ τοῦ ὄντος ἁπλῶς τὸ ὠιὸν ἀπολογιζόμενοι, καὶ τριάδα ταύτην πρώτην ποιοῦντες· εἰς δὲ τὴν δευτέραν τελεῖν ἤτοι τὸ κυούμενον καὶ τὸ κύον ὠιὸν τὸν θεὸν ἢ τὸν ἀργῆτα χιτῶνα ἢ τὴν νεφέλην, ὅτι ἐκ τούτων ἐκθρώσκει ὁ Φάνης· ἄλλοτε γὰρ ἄλλα περὶ τοῦ μέσου φιλοσοφοῦσιν ... τὴν δὲ τρίτην τὸν Μῆτιν ὡς νοῦν, τὸν Ἠρικεπαῖον ὡς δύναμιν, τὸν Φάνητα αὐτὸν ὡς πατέρα ... τοιαύτη μὲν ἡ συνήθης Ὀρφικὴ θεολογία. Achill. isag. 4 p. 33, 17 Maass τὴν δὲ τάξιν, ἣν δεδώκαμεν τῶι σφαιρώματι, οἱ Ὀρφικοὶ λέγουσι παραπλησίαν εἶναι τῆι ἐν τοῖς ὠιοῖς· ὃν γὰρ ἔχει λόγον τὸ λέπυρον ἐν τῶι ὠιῶι, τοῦτον ἐν τῶι παντὶ ὁ οὐρανός, καὶ ὡς ἐξήρτηται τοῦ οὐρανοῦ κυκλοτερῶς ὁ αἰθήρ, οὕτως τοῦ λεπύρου ὁ ὑμήν.

1B13DK 1 B 13

Kaynak: Damaskios, İlkeler Üzerine 123 bis (I 317, 15 Ruelle); Athenagoras, Hristiyanlar İçin Niyaz 18 (p. 20 Schwartz).

Hieronymos'a ve Hellanikos'a göre aktarılan [Orphik ilahiyat], eğer bu ikisi aynı kişi değilse, şöyledir: Başlangıçta su vardı, der, bir de madde; toprak ondan katılaştı. Böylece ilk olarak bu iki ilkeyi, suyu ve toprağı koyar … İki ilkeden sonra üçüncü ilke bunlardan, yani sudan ve topraktan doğdu: boğa ve aslan başları bitişik, ortasında bir tanrı yüzü bulunan, omuzlarında kanatları olan bir yılan; adı Yaşlanmayan Khronos'tur, aynı zamanda Herakles. Onunla birlikte Anankē bulunur; o da aynı tabiattadır, Adrasteia'dır; bedensizdir, kollarını bütün kosmosa açmış, onun sınırlarına dokunur. Sanırım bu, ousia bakımından duran üçüncü ilke olarak söylenir; şu farkla ki onu, her şeyi doğuran sebebi göstermek için erkek-dişi olarak koymuştur … Bu Khronos, yani yılan, üçlü bir döl doğurur: nemli Aither'i, der, sınırsız Khaos'u ve bunlara ek olarak üçüncü olarak sisli Erebos'u … Ama bunların içinde Khronos bir yumurta doğurdu … bunlara ek olarak üçüncü olarak da bedensiz bir tanrıyı; omuzlarında altın kanatları vardır, böğürlerinde bitişik boğa başları, başının üstünde de her türlü hayvan şekline bürünen kocaman bir yılan … Bu ilahiyat Protogonos'u över ve ona her şeyin ve bütün kosmosun düzenleyicisi Zeus der; bu yüzden ona Pan da denir. Athenagoras 18: … Orpheus ise tanrıların adlarını ilk bulan, doğuşlarını anlatan, her birinin neler yaptığını söyleyen ve onlara göre tanrılar hakkında daha doğru konuştuğuna inanılan kişidir; Homeros da çoğu konuda, özellikle tanrılar hakkında onu izler. O da tanrıların ilk doğuşunu sudan kurar: "Okeanos, her şeyin kaynağı olan" [XIV 201]. Ona göre bütün şeylerin ilkesi suydu; sudan balçık meydana geldi, ikisinden de bir canlı doğdu: başına bir aslan başı bitişik bir yılan, ortalarında bir tanrı yüzü; adı Herakles ve Khronos. Bu Herakles kocaman bir yumurta doğurdu; yumurta, doğuranın zoruyla dolunca sürtünmeden ikiye yarıldı. Tepedeki kısmı Uranos oldu, aşağı düşen kısmı Gē; iki bedenli bir tanrı da ortaya çıktı. Uranos Gē ile birleşerek dişi olarak Klotho'yu, Lakhesis'i ve Atropos'u; erkek olarak da Yüz Kollular'ı, Kottos'u, Gyges'i, Briareos'u ve Kyklopslar'ı, Brontes'i, Steropes'i ve Arges'i doğurur. Çocukları tarafından iktidardan düşürüleceğini öğrenince onları bağlayıp Tartaros'a attı. Bu yüzden öfkelenen Gē de Titanları doğurdu:

Ulu Gaia Uranos'un oğullarını doğurdu;
onlara Titanlar adını da verirler,
çünkü yıldızlı büyük Uranos'tan öç aldılar.

1B13

Damasc. 123 bis [I 317, 15 R.] ἡ δὲ κατὰ τὸν Ἱερώνυμον φερομένη καὶ Ἑλλάνικον (näml. Ὀρφικὴ θεολογία), εἴπερ μὴ καὶ ὁ αὐτός ἐστιν, οὕτως ἔχει· ὕδωρ ἦν, φησίν, ἐξ ἀρχῆς καὶ ὕλη, ἐξ ἧς ἐπάγη ἡ γῆ, δύο ταύτας ἀρχὰς ὑποτιθέμενος πρῶτον, ὕδωρ καὶ γῆν ... τὴν δὲ τρίτην ἀρχὴν μετὰ τὰς δύο γεννηθῆναι μὲν ἐκ τούτων, ὕδατός φημι καὶ γῆς, δράκοντα δὲ εἶναι κεφαλὰς ἔχοντα προσπεφυκυίας ταύρου καὶ λέοντος, ἐν μέσωι δὲ θεοῦ πρόσωπον, ἔχειν δὲ καὶ ἐπὶ τῶν ὤμων πτερά, ὠνομάσθαι δὲ Χρόνον ἀγήραον καὶ Ἡρακλῆα τὸν αὐτόν. συνεῖναι δὲ αὐτῶι τὴν Ἀνάγκην, φύσιν οὖσαν τὴν αὐτὴν καὶ Ἀδράστειαν, ἀσώματον διωργυιωμένην ἐν παντὶ τῶι κόσμωι, τῶν περάτων αὐτοῦ ἐφαπτομένην. ταύτην οἶμαι λέγεσθαι τὴν τρίτην ἀρχὴν κατὰ τὴν οὐσίαν ἑστῶσαν, πλὴν ὅτι ἀρσενόθηλυν αὐτὴν ὑπεστήσατο πρὸς ἔνδειξιν τῆς πάντων γεννητικῆς αἰτίας ... ὁ Χρόνος οὗτος ὁ δράκων γεννᾶται τριπλῆν γονήν· Αἰθέρα, φησί, νοτερὸν καὶ Χάος ἄπειρον καὶ τρίτον ἐπὶ τούτοις Ἔρεβος ὀμιχλῶδες ... ἀλλὰ μὴν ἐν τούτοις ὁ Χρόνος ὠιὸν ἐγέννησεν ... καὶ τρίτον ἐπὶ τούτοις θεὸν ἀσώματον, πτέρυγας ἐπὶ τῶν ὤμων ἔχοντα χρυσᾶς, ὃς ἐν μὲν ταῖς λαγόσι προσπεφυκυίας εἶχε ταύρων κεφαλάς, ἐπὶ δὲ τῆς κεφαλῆς δράκοντα πελώριον παντοδαπαῖς μορφαῖς θηρίων ἰνδαλλόμενον ... καὶ ἥδε ἡ θεολογία Πρωτόγονον ἀνυμνεῖ καὶ Δία καλεῖ πάντων διατάκτορα καὶ ὅλου τοῦ κόσμου· διὸ καὶ Πᾶνα καλεῖσθαι. Athenag. 18 p. 20 Schw. ... Ὀρφέως δέ, ὃς καὶ τὰ ὀνόματα αὐτῶν [der Götter] πρῶτος ἐξηῦρεν καὶ τὰς γενέσεις διεξῆλθεν καὶ ὅσα ἑκάστοις πέπρακται εἶπεν καὶ πεπίστευται παρ᾽ αὐτοῖς ἀληθέστερον θεολογεῖν, ὧι καὶ Ὅμηρος τὰ πολλὰ καὶ περὶ θεῶν μάλιστα ἕπεται, καὶ αὐτοῦ τὴν πρώτην γένεσιν αὐτῶν ἐξ ὕδατος συνιστάντος· «Ὠκεανός, ὅσπερ γένεσις πάντεσσι τέτυκται» [Ξ 201]. ἦν γὰρ ὕδωρ ἀρχὴ κατ᾽ αὐτὸν τοῖς ὅλοις, ἀπὸ δὲ τοῦ ὕδατος ἰλὺς κατέστη, ἐκ δὲ ἑκατέρων ἐγεννήθη ζῶιον δράκων προσπεφυκυῖαν ἔχων κεφαλὴν λέοντος, διὰ μέσου δὲ αὐτῶν θεοῦ πρόσωπον, ὄνομα Ἡρακλῆς καὶ Χρόνος. οὗτος ὁ Ἡρακλῆς ἐγέννησεν ὑπερμέγεθες ὠιόν, ὃ συμπληρούμενον ὑπὸ βίας τοῦ γεγεννηκότος ἐκ παρατριβῆς εἰς δύο ἐρράγη. τὸ μὲν οὖν κατὰ κορυφὴν αὐτοῦ Οὐρανὸς εἶναι ἐτελέσθη, τὸ δὲ κάτω ἐνεχθὲν Γῆ· προῆλθε δὲ καὶ θεός τις δισώματος. Οὐρανὸς δὲ Γῆι μιχθεὶς γεννᾶι θηλείας μὲν Κλωθὼ Λάχεσιν Ἄτροπον, ἄνδρας δὲ Ἑκατόγχειρας Κόττον Γύγην Βριάρεων καὶ Κύκλωπας Βρόντην καὶ Στερόπην καὶ Ἄργην· οὓς καὶ δήσας κατεταρτάρωσεν, ἐκπεσεῖσθαι αὐτὸν ὑπὸ τῶν παίδων τῆς ἀρχῆς μαθών. διὸ καὶ ὀργισθεῖσα ἡ Γῆ τοὺς Τιτᾶνας ἐγέννησεν· / κούρους δ᾽ Οὐρανίωνας ἐγείνατο πότνια Γαῖα, / οὓς δὴ καὶ Τιτῆνας ἐπίκλησιν καλέουσιν, / οὕνεκα τεισάσθην μέγαν Οὐρανὸν ἀστερόεντα.

1B14DK 1 B 14

Kaynak: [Demosthenes], Aristogeiton'a Karşı I 11.

Bize en kutsal sır ayinlerini öğreten Orpheus'un söylediğine göre, yalvarmayla yumuşamayan ulu Dikē Zeus'un tahtının yanında oturur ve insanların bütün işlerini gözetir.

1B14

[Demosth.] c. Aristog. I 11 καὶ τὴν ἀπαραίτητον καὶ σεμνὴν Δίκην, ἣν ὁ τὰς ἁγιωτάτας τελετὰς ἡμῖν καταδείξας Ὀρφεὺς παρὰ τὸν τοῦ Διὸς θρόνον φησὶ καθημένην πάντα τὰ τῶν ἀνθρώπων ἐφορᾶν.

1B15DK 1 B 15

Kaynak: Paros Mermeri (Marmor Parium), FGrHist 239 A 14; Orpheus'un Argonautika'sı 26.

⟨Oiagros ile Kalliope'nin oğlu Orpheus'un⟩ kendi şiirini, yani Kore'nin kaçırılışını, Demeter'in arayışını ve ⟨Demeter'in kendi eliyle ektiği, ürünü kabul eden⟩ halka ⟨öğrettiği tohumu⟩ (?) yayımlamasından bu yana … Krş. Themistios, Söylev 30, s. 422 Dindorf. Orpheus'un Argonautika'sı 26: "Demeter'in dolaşmasını, Persephone'nin büyük yasını ve nasıl kanun getiren (Thesmophoros) olduğunu."

1B15

Marm. Par. FGrHist. 239 A 14 II 995 ⟨ἀφ᾽ οὗ Ὀρφεὺς ὁ Οἰάγρου καὶ Καλλιόπης⟩ υἱὸς τὴν ἑαυτοῦ ποίησιν ἐξέθηκε, Κόρης τε ἁρπαγὴν καὶ Δήμητρος ζήτησιν καὶ τὸν αὐτου⟨ργηθέντα αὐτῆι σπόρον, ὃν ἐδίδαξε τὸ πλῆ⟩θος (?) τῶν ὑποδεξαμένων τὸν καρπόν ... Vgl. Themist. or. 30 p. 422 Dind. Orph. Argon. 26 Δήμητρός τε πλάνην καὶ Φερσεφόνης μέγα πένθος, θεσμοφόρος θ᾽ ὡς ἦν.

1B15aDK 1 B 15a

Kaynak: Berlin Papirüsü 44 (MS 2. yy), Berliner Klassikertexte V 1, 8 — Demeter İlahisi'nin Orphik bir versiyonunun nesirle özeti.

Sütun 1, 1 vd.: ⟨Orpheus, Oiagros⟩ ile ⟨Musa⟩ Kalliope'nin ⟨oğluydu; Musaların⟩ kralı Apollon ⟨ona ilham verdi; bu yüzden⟩ tanrı esinine kapılarak ⟨ilahilerini yazdı;⟩ Musaios bunları biraz ⟨düzelterek yazıya⟩ geçirdi. ⟨Orpheus'un ayinlerine⟩ saygı göstermeyi Yunanlılara ve ⟨barbarlara⟩ o öğretti; her bir ibadette sır ayinleri, gizemler, ⟨arınmalar⟩ ve kehanetler ⟨konusunda çok titizdi⟩. Tanrıça Demeter'i … Sütun 2, 1 vd.: ⟨Orpheus⟩ onu Zeus'un kız kardeşi olarak aktarmıştır, başkaları ise anası olarak; dindarların bunlardan hiçbirini anmaması gerekir. Çünkü [hikâye] başlangıcını Zeus ile Demeter'in kızı Persephone'den alır: Persephone, ⟨Okeanos'un⟩ kızları da yanındayken ⟨menekşe⟩ örüyordu; bunların adları Orpheus'un destanlarında şöyledir. (Ardından Homeros'un Demeter İlahisi'nden 418 ve 420–423. dizeler gelir.) Sütun 3: Persephone nergis toplarken Aidoneus tarafından kaçırılır. Zeus, gök gürültüsü ve şimşekler arasında kara domuzları (?) da birlikte yükleyerek kardeşine yardım eder; Artemis ve Athena bunlarla ilişkilendirilir. Demeter Sicilya'dan koşup gelir. Sütun 4: Demeter'in kızının başına gelen felaketi ⟨düşünerek⟩ inlediğini; Kalliope, Kleisidike ve Demonassa (?) kraliçeyle birlikte su almaya gelince Demeter'e ölümlü bir kadınmış gibi soru sorduklarını, onun da bir ihtiyaç yüzünden oraya geldiğini Musaios destanlarında anlatır. Safran ve sümbül (?) kullanma âdetinin anlamı. Ardından Demeter İlahisi'nin 8. ve sonraki dizeleri (nergis). Sütun 5: Aidoneus'un kaçışı = Demeter İlahisi 17, 32–36. Hekate. Sütun 6: Baubo (kraliçe) oğlu Demophon'u Demeter'e verir. Çocuk ambrosiayla yağlanıp geceleri ateşle kutsanarak şaşılacak şekilde serpilir. Baubo büyüyü fark edip çığlık atar (= Dem. İl. 249–250). Bunun üzerine Demeter: "Akılsız, zavallı insanlar, başınıza gelecek ⟨ne kötülüğü⟩ önceden bilirsiniz ne de iyiliği." Sonrası farklıdır. Ardından 263. dize. Çocuk yanar. Sütun 7: Tanrıça kendini açığa vurur: "Ben mevsimleri getiren ⟨parlak armağanlı⟩ Demeter'im. ⟨Hangi⟩ gökteki ⟨tanrı⟩ ya da ölümlü insanlardan hangisi Persephone'yi kaçırıp ⟨onun⟩ sevgili gönlünü aldattı?" Ardından Keleos'un eve dönüşü ve papirüste Triptolemos'a kadar (7, 19) bozulmuş başka kısımlar gelir. Son, 7, 20: Buna bu yüzden İniş (Kathodos) denir.

1B15a

Papyr. Berol. 44 s. II v. Chr. [Berl. Klassikertexte V 1, 8] (Paraphrase einer Orphischen Version des Demeterhymnus). col. 1, 1 ff. ⟨Ὀρφεὺς υἱὸς ἦν Οἰάγ⟩ρου καὶ Καλλιόπης τῆς ⟨Μούσης, ὁ δὲ Μουσ⟩ῶν βασιλεὺς Ἀπόλλων τού⟨τωι ἐπέπνευσεν, ὅθεν⟩ ἔνθεος γενόμενος ⟨ἐποίησεν τοὺς ὕμνους,⟩ οὓς ὀλίγα Μουσαῖος ἐπα⟨νορθώσας κατέγρ⟩αψεν· παρέδωκεν δὲ ⟨τὰ Ὀρφέως ὄργι⟩α σέβεσθαι Ἕλλησίν τε καὶ ⟨βαρβάροις, καὶ κ⟩α⟨θ᾽⟩ ἕκαστον σέβημα ἦν ἐ⟨πιμελέστατος περὶ⟩ τελετὰς καὶ μυστήρια καὶ ⟨καθαρμοὺς καὶ⟩ μαντεῖα. τ⟨ὴ⟩ν Δ⟨ή⟩μητρα θε⟨άν⟩ ... col. 2, 1 ff. ⟨ἣν Ὀ⟩ρφεὺς ⟨μὲ⟩ν Διὸς ἀδελφὴν παραδέδωκεν, οἱ δὲ μητέρα· ὧν οὐθὲν τῶν εὐσεβούντων εἰς ἐπίμνησιν ποιητέον. ἔχει γὰρ ἐκ Διὸς καὶ Δήμητρος θυγατρὸς ἀρχήν, Φερσεφόνη⟨ς ἴα πλ⟩εκούσης συμπαρουσῶν τῶν ⟨Ὠκεα⟩νοῦ θυγατέρων, ὧν ὀνόματα τα⟨ῦτα ἐκ τῶν⟩ Ὀρφέως ἐπῶν. (Folgen aus Homers Demeterhymn. 418. 420—423.) col. 3: Beim Pflücken des Narkissos wird Persephone von Aidoneus geraubt. Zeus hilft dem Bruder, indem er unter Donner und Blitz schwarze Schweine (?) mit auflädt, mit denen Artemis und Athena in Verbindung gesetzt werden. Demeter eilt aus Sicilien herbei. col. 4 τὴν συμφορά⟨ζουσαν⟩ στενάχειν ὑπὲρ τῆς θυγατρός· Καλλιόπης δὲ καὶ Κλεισιδίκης καὶ Δημωνάσσης [?] μετὰ τῆς βασιλίσσης ἐφ᾽ ὑδρείαν ἐλθουσῶν πυνθάνεσθαι τῆς Δήμητρος ὡς θνητῆς τινος, χρείας δ᾽ ἕνεκά τινος αὐτὴν παραγεγονέναι ὁ Μουσαῖος διὰ τῶν ἐπῶν αὐτοῦ λέγων ἐστίν. Sinn des Kultgebrauches von Krokos und Hyakinthos (?). Folgen die Verse des Demeterh. 8 ff. (Narkissos). col. 5: Flucht des Aidoneus = Demeterh. 17. 32—36. Hekate. col. 6: Baubo (Königin) übergibt Demeter ihren Sohn Demophon. Er gedeiht wunderbar, gesalbt mit Ambrosia, nachts durch das Feuer geweiht. Baubo merkt den Zauber und schreit (= D.-h. 249. 250). Darauf Demeter: ἄφρονες ἄνθρωποι δυστλήμονες ⟨οὔτε κακοῖο ὕμμιν ἐπ⟩ερ⟨χομένου πρ⟩ογνώμονες οὔτ᾽ ἀγαθοῖο. Das Folgende weicht ab. Dann V. 263. Der Knabe wird verbrannt. col. 7: Die Göttin entdeckt sich: εἰμὶ δὲ Δημήτηρ ὡρηφόρ⟨ος ἀγλαόδωρος. τίς θεὸς⟩ οὐράνιος ἠὲ θνητῶν ἀνθρώπων ἥρπασε Φερσεφόνην καὶ ⟨ἑὸν⟩ φίλον ἤπα⟨φε⟩ θυμόν; Folgt des Keleos Heimkehr und weiteres im Pap. Zerstörtes bis Triptolemos (7, 19). Schluß 7, 20: ὅθεν Κάθοδος λέγεται.

1B16DK 1 B 16

Kaynak: Apollonios Rhodios, Argonautika I 494–511.

Orpheus da

sol eliyle lirini kaldırıp şarkıya başladı.
Toprak, gök ve deniz, bir zamanlar birbirine
tek bir biçimde kenetlenmişken, yıkıcı Kavga yüzünden
nasıl ayrılıp her biri kendi yerine çekildi, onu söyledi;
yıldızlar, ay ve güneşin yolları aitherde
nasıl hep sabit bir sınır tuttu; dağlar nasıl yükseldi,
çağlayan ırmaklar perileriyle, sürüngenlerin hepsi nasıl oldu.
Önce Ophion ile Okeanos kızı Eurynome'nin
karlı Olympos'un hâkimiyetini nasıl ellerinde tuttuklarını söyledi;
nasıl biri kol gücüne yenilip makamını Kronos'a, öbürü de Rhea'ya
bırakıp Okeanos'un dalgalarına düştüler;
ve o ikisinin mutlu tanrılara, Titanlara nasıl hükmettiklerini,
Zeus henüz bir çocukken, aklı henüz çocukça işlerken,
Dikte mağarasında otururken; topraktan doğan Kyklopslar da
onu henüz yıldırımla, gök gürültüsü ve şimşekle güçlendirmemişti;
çünkü Zeus'a şanını bunlar verir.

1B16

Apollon. Rhod. I 494 ἂν δὲ καὶ Ὀρφεὺς / 495 λαιῆι ἀνασχόμενος κίθαριν πείραζεν ἀοιδῆς. / ἤειδεν δ᾽ ὡς γαῖα καὶ οὐρανὸς ἠδὲ θάλασσα, / τὸ πρὶν ἐπ᾽ ἀλλήλοισι μιῆι συναρηρότα μορφῆι, / νείκεος ἐξ ὀλοοῖο διέκριθεν ἀμφὶς ἕκαστα· / ἠδ᾽ ὡς ἔμπεδον αἰὲν ἐν αἰθέρι τέκμαρ ἔχουσιν / 500 ἄστρα σεληναίη τε καὶ ἠελίοιο κέλευθοι· / οὔρεά θ᾽ ὡς ἀνέτειλε, καὶ ὡς ποταμοὶ κελάδοντες / αὐτῆισιν νύμφηισι καὶ ἑρπετὰ πάντ᾽ ἐγένοντο. / ἤειδεν δ᾽ ὡς πρῶτον Ὀφίων Εὐρυνόμη τε / Ὠκεανὶς νιφόεντος ἔχον κράτος Οὐλύμποιο· / 505 ὥς τε βίηι καὶ χερσὶν ὁ μὲν Κρόνωι εἴκαθε τιμῆς, / ἡ δὲ Ῥέηι, ἔπεσον δ᾽ ἐνὶ κύμασιν Ὠκεανοῖο· / οἱ δὲ τέως μακάρεσσι θεοῖς Τιτῆσιν ἄνασσον, / ὄφρα Ζεὺς ἔτι κοῦρος, ἔτι φρεσὶ νήπια εἰδώς, / Δικταῖον ναίεσκεν ὑπὸ σπέος, οἱ δέ μιν οὔπω / 510 γηγενέες Κύκλωπες ἐκαρτύναντο κεραυνῶι, / βροντῆι τε στεροπῆι τε· τὰ γὰρ Διὶ κῦδος ὀπάζει.

1B17DK 1 B 17

Kaynak: Petelia altın levhası (MÖ 4.–3. yy), IG XIV 638; Comparetti, Laminette Orfiche 32. — DK: Bu altın levhalar (yalnızca genel anlamda "Orphik") ölüye rehber ve tanınma belgesi olarak verilirdi.

Hades'in evinin solunda bir pınar bulacaksın,
yanında da dikilip duran beyaz bir servi.
Bu pınara yaklaşma bile.
Bir başkasını bulacaksın: Mnemosyne gölünden
akıp gelen soğuk su; önünde bekçiler durur.
De ki: "Toprağın ve yıldızlı Göğün çocuğuyum,
ama soyum göktendir; bunu siz de bilirsiniz.
Susuzluktan kavruldum, ölüyorum; hemen verin bana
Mnemosyne gölünden akıp gelen soğuk suyu."
Onlar da sana tanrısal pınardan içmen için su verecekler,
sen de ondan sonra öbür kahramanlarla birlikte hükmedeceksin.

*(Ardından, içlerinde "ölecek", "bunu yazdı" ve sonda "karanlık her yanı örterek" sözlerinin okunabildiği bozuk üç dize gelir.)*

1B17

Goldplättchen von Petelia c. 4.—3. Jahrh. v. Chr. [I. G. XIV n. 638 Kaib. Harrison-Murray Prolegomena S. 661 ff. Comparetti Laminette Orfiche 32] εὑρήσσεις δ᾽ Ἀίδαο δόμων ἐπ᾽ ἀριστερὰ κρήνην, / πὰρ δ᾽ αὐτῆι λευκὴν ἑστηκυῖαν κυπάρισσον· / ταύτης τῆς κρήνης μηδὲ σχεδὸν ἐμπελάσειας. / εὑρήσεις δ᾽ ἑτέραν, τῆς Μνημοσύνης ἀπὸ λίμνης / 5 ψυχρὸν ὕδωρ προρέον· φύλακες δ᾽ ἐπίπροσθεν ἔασιν. / εἰπεῖν· «Γῆς παῖς εἰμι καὶ Οὐρανοῦ ἀστερόεντος, / αὐτὰρ ἐμοὶ γένος οὐράνιον· τόδε δ᾽ ἴστε καὶ αὐτοί. / δίψηι δ᾽ εἰμ᾽ αὔη καὶ ἀπόλλυμαι· ἀλλὰ δότ᾽ αἶψα / ψυχρὸν ὕδωρ προρέον τῆς Μνημοσύνης ἀπὸ λίμνης.» / 10 καὐτ⟨ο⟩ί ⟨σ⟩οι δώσουσι πιεῖν θείης ἀπ⟨ὸ⟩ κρήνης, / καὶ τότ᾽ ἔπειτ᾽ ἄ⟨λλοισι μεθ᾽⟩ ἡρώεσσιν ἀνάξεις. (Folgen drei verstümmelte Verse, in denen θανεῖσθ⟨αι⟩, τόδ᾽ ἔγραψ⟨ε⟩ und am Schluß σκότος ἀμφικαλύψας lesbar sind.)

1B17aDK 1 B 17a

Kaynak: Eleutherna (Girit) altın levhası (MÖ 2. yy); BCH XVII 121; Comparetti 37.

A. Susuzluktan kavruldum, ölüyorum. — B. Ama bana içmem için ver
hiç kurumayan pınardan, sağda, servinin olduğu yerde.
Kimsin? Nerelisin? — A. Toprağın ve yıldızlı Göğün oğluyum.

1B17a

Goldplättchen von Eleuthernai (Kreta) 2. Jahrh. v. Chr. [B. C. Hell. XVII 121. Harr.-Murr. 662. Comp. 37] A. δίψαι αὖος ἐγὼ καὶ ἀπόλλυμαι. B. ἀλλὰ πιέμ ⟨μ⟩οι / κράνας αἰενάω ἐπὶ δεξιά, τῆ κυφάρισσος. / τίς δ᾽ ἐσί; πῶ δ᾽ ἐσί; A. Γᾶς υἱός ἠμι καὶ Ὠρανῶ ἀστερόεντος.

1B18DK 1 B 18

Kaynak: Thurioi altın levhası (B 17 ile aynı dönem), IG XIV 641, 1; Comparetti 1.

Saf olanlardan geliyorum, ey yer altındakilerin saf kraliçesi,
Eukles, Eubuleus ve öbür ölümsüz tanrılar;
çünkü ben de sizin mutlu soyunuzdan olmakla övünürüm.
Ama beni Moira yendi ve öbür ölümsüz tanrılar
⟨* * *⟩ ve yıldızlar fırlatan yıldırım.
Ağır yaslı, acılı çemberden uçup kurtuldum,
özlenen tacın üstüne çevik ayaklarla çıktım,
yer altının kraliçesi Hanım'ın kucağına sokuldum;
özlenen taçtan çevik ayaklarla indim.
"Ey mutlu ve kutlu olan, ölümlü yerine tanrı olacaksın."
Bir oğlak olarak süte düştüm.

1B18

Goldplättchen von Thurioi ders. Zeit wie n. 17 [I. G. XIV, 641, 1. Comp. 1] ἔρχομαι ἐκ καθαρῶ⟨ν⟩, καθαρὰ χθονί⟨ων⟩ βασίλεια, / Εὐκλῆς Εὐβουλεύς τε καὶ ἀθάνατοι θεοὶ ἄλλοι· / καὶ γὰρ ἐγὼν ὑμῶν γένος ὄλβιον εὔχομαι εἶμεν, / ἀλλά με Μοῖρ(α) ἐδάμασσε καὶ ἀθάνατοι θεοὶ ἄλλοι / 5 ⟨* * *⟩ καὶ ἀστεροβλῆτα κεραυνόν. / κύκλου δ᾽ ἐξέπταν βαρυπενθέος ἀργαλέοιο, / ἱμερτοῦ δ᾽ ἐπέβαν στεφάνου ποσὶ καρπαλίμοισι, / Δεσποίνας δ(ὲ) ὑπὸ κόλπον ἔδυν χθονίας βασιλείας· / ἱμερτοῦ δ᾽ ἀπέβαν στεφάνου ποσὶ καρπαλίμοισι. / 10 «ὄλβιε καὶ μακαριστέ, θεὸς δ᾽ ἔσηι ἀντὶ βροτοῖο.» / ἔριφος ἐς γάλ᾽ ἔπετον.

1B19DK 1 B 19

Kaynak: Thurioi altın levhası, IG XIV 641, 2; Comparetti 21.

Saf olanlardan saf olarak geliyorum, ey yer altındakilerin kraliçesi,
Eukles, Eubuleus ve öbür tanrılar ve daimōnlar;
çünkü ben de sizin mutlu soyunuzdan olmakla övünürüm.
Hiç de adil olmayan işler yüzünden cezamı ödedim;
ister beni Moira yendi ⟨* * * / * * *⟩ şimşek fırlatan yıldırımla.
Şimdi yalvararak ulu Persephoneia'nın yanına geldim,
gönül hoşluğuyla beni kutsalların yurduna göndersin diye.

1B19

[I. G. XIV, 641, 2. Comp. 21] ἔρχομαι ἐκ καθαρῶν [χθονίων] καθαρά, χθονίων βασίλεια, / Εὖκλε καὶ Εὐβουλεῦ καὶ ⟨ὅσοι⟩ θεοὶ δαίμονες ἄλλοι· / καὶ γὰρ ἐγὼν ὑμῶν γένος εὔχομαι ὄλβιον εἶναι, / ποινὰν δ᾽ ἀνταπέτεισ(α) ἔργων ἕνεκ(α) οὔτι δικαίων, / εἴτε με Μοῖρ(α) ἐδαμάσατο (?) ⟨* * * / * * *⟩ στεροπῆτι κεραυνῶι. / νῦν δ᾽ ἱκέτι⟨ς ἥ⟩κω παρ᾽ ἀγαυὴν Φερσεφόνειαν, / ὥς με πρόφρων πέμψηι ἕδρας εἰς εὐαγε⟨όν⟩τω⟨ν⟩.

1B19aDK 1 B 19a

Kaynak: Roma altın levhası (Caecilia Secundina); Harrison–Murray 672; Diels, Philotesia 39; Comparetti 43.

Saf olanlardan saf olarak geliyor, ey yer altındakilerin kraliçesi,
Eukles ve Eubuleus, Zeus'un parlak çocuğu; bende de
Mnemosyne'nin, insanlar arasında şarkılarla anılan bu armağanı var.
"Caecilia Secundina, gel; kanun gereği tanrısal oldun."

1B19a

Goldplättchen von Rom [Harr.-Murr. 672. Diels in Kleinerts Philotesia (Berl. 1907) 39. Comp. 43] ἔρχεται ἐκ καθαρῶν καθαρά, χθονίων βασίλεια, / Εὔκλεες Εὐβουλεῦ τε, Διὸς τέκος ἀγλά᾽, ἔχω δὲ / Μνημοσύνης τόδε δῶρον ἀοίδιμον ἀνθρώποισιν. / «Καικιλία Σεκουνδεῖνα, νόμωι ἴθι δῖα γεγῶσα.»

1B20DK 1 B 20

Kaynak: Thurioi altın levhası, IG XIV 642; Comparetti 6.

Ama psykhē güneşin ışığını bıraktığında,
sağa doğru git, gidilmesi gereken yere, her şeye iyice dikkat ederek.
Selam sana, bu acıyı çektin; daha önce hiç çekmemiştin.
İnsanken tanrı oldun; bir oğlak olarak süte düştün.
Selam, selam sana; sağa doğru yürü
kutsal çayırlara ve Persephoneia'nın korularına.

1B20

[I. G. XIV 642. Comp. 6] ἀλλ᾽ ὁπόταμ ψυχὴ προλίπηι φάος ἀελίοιο, / δεξιὸν ε⟨ἴ⟩σ⟨ι⟩θι ἅς δεῖ τινα πεφυλαγμένον εὖ μάλα πάντα. / χαῖρε παθὼν τὸ πάθημα· τὸ δ᾽ οὔπω πρόσθ(ε) ἐπεπόνθεις· / θεὸς ἐγένου ἐξ ἀνθρώπου· ἔριφος ἐς γάλα ἔπετες. / χαῖρε, χαῖρε, δεξιὰν ὁδοιπορ⟨ῶν⟩ / λειμῶνάς τ(ε) ἱεροὺς καὶ ἄλσεα Φερσεφονείας.

1B21DK 1 B 21

Kaynak: Yine Thurioi'den bir levha; Diels, Orphischer Demeterhymnus (Festschrift Gomperz) 1 vd.; Comparetti 10. Krş. B 15 ve Iustinos, Öğüt 17. — DK: "Yeniden kurma her yerde bütünüyle faraziyeye dayanır."

İlk doğan Ana Gē'ye, dedi Kybele'nin kızı Kore:
… Demeter'in … her şeyi gören Zeus …
Güneş, Ateş, bütün şehirlerin içinden geçersin, Zaferlerle
ve Talihlerle ⟨ve⟩ her şeyi bilen Moira'yla ⟨birlikte⟩ göründüğünde;
orada, ey ünlü daimōn, kendi hükmünle şenliği
bereketlendirirsin; her şey sana boyun eğer, her şey senin gücündedir,
her şey yıldırımla vurulur; Moira'nın getirdiğine her yerde katlanmak gerek.
Ateş, beni anaya götür, eğer oruçla ⟨dayanabilirsem⟩
yedi gece ya da gündüz (?) oruç tutup beklemeye.
Yedi gün sana oruçluydum, ey Olymposlu ve her şeyi gören Zeus,
Güneş …

1B21

Ebendaher [Diels, Orphischer Demeterhymnus (Festschr. f. Gomperz) S. 1 ff. Comp. 10]. Vgl. oben B 15 und Iustin. coh. 17. πρατογόνωι Γῆι ματρὶ ἔφη Κυβελήια Κόρρα· / .... Δήμητρος ... πανόπτα Ζεῦ ........ / Ἅλιε Πῦρ διὰ πάντ᾽ ἄστη νίσεαι, ὅτε Νίκαις / ἠδὲ Τύχαις ἐφάνης ⟨καὶ ὁμοῦ⟩ παμμήστορι Μοίραι, / 5 τῆι τοι γάννυα πιαίνεις τῆι σῆι, κλυτὲ δαῖμον, / δεσποτείαι· τὶν πάντα δαμαστά, ⟨τὰ⟩ πάντα κρατυντά, / ἐμβρόντητα δὲ πάντα· ⟨τὰ⟩ Μοίρης τλητέα πάντη. / μητέρι Πῦρ μέν μ᾽ ἄγ(ε), εἰ νῆστις οἶδ᾽ ⟨ὑπομεῖναι⟩, / ἑπτά τε νῆστιν νυξὶν ἢ μεθ᾽ ἡμέραν (?) ἐλινύεν. / 10 ἑπτῆμαρ τὶν νῆστις ἔην, Ζεῦ Ὀλύμπιε καὶ πανόπτα / Ἅλιε ....................

1B22DK 1 B 22

Kaynak: İskenderiyeli Klemens, Stromateis V 49 (II 360 Stählin).

Epigenes de Orpheus'un Şiiri Üzerine adlı eserinde Orpheus'a özgü ifadeleri ortaya koyarken şunları söylemez mi: "eğri dokuma tarakları"yla sabanların, "çözgü iplikleri"yle saban izlerinin kastedildiğini, "iplik"in tohum için bir mecaz olduğunu, "Zeus'un gözyaşları"nın yağmuru gösterdiğini; "Moiralar"ın da ayın evreleri, yani otuzuncu gün, on beşinci gün ve yeni ay olduğunu. Orpheus'un onlara "beyaz giysili" demesi de bu yüzdendir, çünkü onlar ışığın parçalarıdır. Yine tabiatından dolayı bahara "çiçekli", dinlendirdiği için geceye "aylak", içindeki yüz yüzünden aya "Gorgonlu" der; ilahiyatçının tohum ekilmesi gereken mevsime de "Aphrodite" *dediği söylenir.*

1B22

Clem. Strom. V 49 (II 360 St.) οὐχὶ καὶ Ἐπιγένης ἐν τῶι Περὶ τῆς Ὀρφέως ποιήσεως τὰ ἰδιάζοντα παρ᾽ Ὀρφεῖ ἐκτιθέμενός φησι «κερκίσι καμπυλόχοισι» τοῖς ἀρότροις μηνύεσθαι, «στήμοσι» δὲ τοῖς αὔλαξι, «μίτον» δὲ τὸ σπέρμα ἀλληγορεῖσθαι καὶ «δάκρυα Διὸς» τὸν ὄμβρον δηλοῦν, «Μοίρας» τε αὖ τὰ μέρη τῆς σελήνης, τριακάδα καὶ πεντεκαιδεκάτην καὶ νουμηνίαν· διὸ καὶ «λευκοστόλους» αὐτὰς καλεῖν τὸν Ὀρφέα φωτὸς οὔσας μέρη. πάλιν «ἄνθιον» μὲν τὸ ἔαρ διὰ τὴν φύσιν, «ἀργίδα» δὲ τὴν νύκτα διὰ τὴν ἀνάπαυσιν καὶ «Γοργόνιον» τὴν σελήνην διὰ τὸ ἐν αὐτῆι πρόσωπον, «Ἀφροδίτην» τε τὸν καιρὸν καθ᾽ ὃν δεῖ σπείρειν λέγεσθαι παρὰ τῶι θεολόγωι.

1B23DK 1 B 23

Kaynak: Gurob sır ayini papirüsü (MÖ 3. yy başı, kısmen palimpsest; sağ tarafı büyük ölçüde eksik); Smyly, Greek Papyri from Gurob no. 1. — Satırlar papirüsün sırasıyla verilmiştir; "…" kopuk yerleri gösterir.

(Sol sütun) 15 … bulsun diye / … topla (?) / sır ayini yüzünden / babaların cezaları … / kurtar beni, Brimo … / 20 Demeter ve Rhea / ve silahlı Kuretler / … / güzel kurbanlar sunalım diye / … koç ve teke / 25 sayısız armağanlar. (Sağ sütun) … ve ırmağın otlağında da / … tekenin / geri kalan etleri yesin / kutsala yabancı biri bakmasın / 30 … adayıp … / … dua (boş) / … ve Eubuleus'u çağırıyorum / … çağırıyorum / … sevgili … sen kurutup / 35 Demeter'in ve Pallas'ın … bize / ey kral Irikepaigos, kurtar beni. (S. 20, sol sütun) Phanes … ; tek Dionysos; işaretler / … tanrı kucaktan / … içtim; eşek, sığırtmaç / … parola: yukarı aşağı, onlara. (Sağ sütun) 5 ve sana harcaman için ne verildiyse / sepete at / koni (?), topaç, aşık kemikleri / ya da ayna (boş).

1B23

Mysterienpapyrus aus dem Anfang des 3. Jahrh. v. Chr., z. T. Palimpsest nach Wilcken; rechts fehlt ein großes Stück [Greek Papyri from Gurob ed. J. G. Smyly, Cunningham Memoirs n. 12, Dublin 1921 n. 1; M. Tierney Classic. Quart. 16 (1922) 77]. (linke Spalte) 15 . ασταε . . ⟨ἵ⟩να εὕρηι / ωμα . . . υνλεγε / διὰ τὴν τελετήν / ἔτεμον ποινὰς πατέ⟨ρων / σῶισόμ με Βριμὼ με / 20 Δημήτηρ τε Ῥέα / Κούρητές τε ἔνοπλοι / ωμεν / ἵ⟩να ποιῶμεν ἱερὰ καλά / . νηι κριός τε τράγος τε / 25 ἀπερίσια δῶρα. (rechte Spalte) . ου καὶ ἐπὶ ποταμοῦ νομῶι / ανων τοῦ τράγου / τὰ δὲ λοιπὰ [[κρα]] κρέα ἐσθιέτω / βέβηλ⟩ος μὴ ἐφοράτω / 30 λλου ἀναθεὶς εἰς τὸ ἀνηιρε / αλων εὐχή (vacat) / νον καὶ Εὐβουλέα καλῶ / . ας ευιηας κικλήσκω / . . ιτοφιλους σὺ ἀπαυάνας / 35 Δ⟩ήμητρος καὶ Παλλάδος ἡμῖν / βασι⟩λεῦ Ἰρικεπαῖγε σῶισόμ με. (S. 20, linke Spalte) Φάν⟩ητα· εἷς Διόνυσος σύμβολα / υρα θεὸς διὰ κόλπου / ν ἔπιον ὄνος βουκόλος / γιας σύνθεμα· ἄνω κάτω τοῖς. (rechte Spalte) 5 καὶ ὅ σοι ἐδόθη ἀνηλῶσαι / ε⟩ἰς τὸν κάλαθον ἐμβαλῖν / κ⟩ῶνος ῥόμβος ἀστράγαλοι / ἢ ἔσοπτρος (vacat).

Çeviri değerlendirmesi

Yıldızlar eseri değil, çevirinin kalitesini ölçer

Yükleniyor…

Çeviri önerileri

Nasıl önerilir?

Yükleniyor…

İncelemeler

Okurların eser üzerine yazdığı değerlendirmeler.

Yükleniyor…

Tartışma

Yükleniyor…