İçeriğe geç

Kavram

Philotes (φιλότης)

Yunanca
φιλότης (philotēs); φιλία / φιλίη (philia / philiē)
Latince
amor, amicitia
Almanca
Liebe (Freundschaft)
Fransızca
Amour, Amitié
İngilizce
love
Türkçe
Sevgi (Philotēs) — Empedokles'in birleştirici gücü; Philia için "Dostluk"

Gündelik anlamdan felsefi anlama

Gündelik anlamda philotēs iki kişi arasındaki yakınlık, konuk-dostluğu ve cinsel birleşmedir. Empedokles bu gündelik deneyimi (ölümlülerin "sevgi dolu düşünceler taşıması ve uyumlu işler başarması", B 17, 23) evrenin yapı ilkesine yükseltir: dört kök (ateş, su, toprak, hava) Sevgi'yle bir araya gelip bir olur, Çekişme (neikos) ile ayrışır. Sevgi "eni boyu eşit" olarak öğelerin arasında durur ve gözle değil nous ile görülür (B 17, 20–21).

Tarih içinde

Dönem Düşünür Anlam Kaynak
MÖ 8.–7. yy Homeros, Hesiodos Dostluk bağı; cinsel birleşme —
MÖ 5. yy Empedokles Dört kökü birleştiren, Çekişme'yle sırayla egemen olan kozmik güç; Aphrodite, Gēthosynē DK 31 B 17; B 18; B 19; B 20; B 21; B 22 · DK 31 B33 · B29
MÖ 4. yy Platon (Sofist 242e) Empedokles'in çifti "dostluk (philia) ve çekişme (neikos)" diye aktarılır Sofist 242e
MS 1.–3. yy Plutarkhos, Klemens, Hippolytos Philia; "birleştirici sevgi (agapē)" (Klemens), Erōs (Plutarkhos), evreni bire geri getiren güç (Hippolytos) DK 31 B 16; B 17

Dillerde karşılıkları

Dil Karşılık Köken ve kullanım
Yunanca φιλότης (philotēs); φιλίη (philiē) philos "kendinden, sevgili, dost" kökü; Homeros'ta philotēs hem dostluk-konukseverlik bağı hem cinsel birleşme ("sevgi ve yatak"). Empedokles'te dört kökü birleştiren kozmik güç (DK 31 B 17, 7. 20); B 18'de eşanlamlı Philiē.
Latince amor, amicitia Lucretius'un Empedoklesçi dili; Venus imgesi (De rerum natura I).
Almanca / Fransızca Liebe (Freundschaft) (Diels–Kranz); Amour / Amitié DK Almancası iki sözcüğü birlikte verir.
İngilizce love

Türkçe karşılığı

Sevgi (Philotēs). Rakipler: dostluk (Platon'un philia kararı, Sofist 242e; toplumsal-ahlaki bağı öne çıkarır, Aphrodite ve Gēthosynē "Sevinç" adlarıyla anılan erotik-bedensel çekimi yitirir), aşk (erōs'a ayrılmalı), çekim (fizikselleştirip kişiliği siler). "Sevgi" hem uzuvlardaki doğuştan yakınlığı (B 17, 22) hem kozmik birleştiriciyi taşır; kişileştirilmiş güç olduğu için büyük harf, translit parantezle. Sonraki aktaranların Philia'sı ve Empedokles'in Philiē'si "Dostluk" (Platon kararı).

"Dostluk" dersen Empedokles'in gücünü Aristotelesçi philia'ya, yurttaşlar arası bağa yaklaştırırsın; "Aşk" dersen Platon'un Erōs'unu geriye yansıtırsın. "Sevgi" ikisinin arasında durur; ama Empedokles'in onu Aphrodite, Kypris, Harmonia, Gēthosynē adlarıyla da çağırdığı, yani tek bir kavramdan çok bir tanrısallık olduğu unutulmamalıdır.

Atıf ve kaynak notu

Philotēs Empedokles'in kendi dizelerinde geçer (B 17, 7. 20; B 19; B 20, 2; B 21, 8). Aktaranların Philia'sı çoğu kez sonraki bir düzleştirmedir; Plutarkhos'un Sevgi'yi nemle, Çekişme'yi ateşle eşlemesi (B 19) DK'ya göre yanlıştır. Klemens'in agapē'si Hristiyan bir yansıtmadır.

İlgili kavramlar

Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: Sevgi, philotēs, sevgi, dostluğun, dostluğu

Metinlerde işaretlendiği yerler

11 yer · 8 eser

Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.