Kavram
Philotes (φιλότης)
- Yunanca
- φιλότης (philotēs); φιλία / φιλίη (philia / philiē)
- Latince
- amor, amicitia
- Almanca
- Liebe (Freundschaft)
- Fransızca
- Amour, Amitié
- İngilizce
- love
- Türkçe
- Sevgi (Philotēs) — Empedokles'in birleştirici gücü; Philia için "Dostluk"
Gündelik anlamdan felsefi anlama
Gündelik anlamda philotēs iki kişi arasındaki yakınlık, konuk-dostluğu ve cinsel birleşmedir. Empedokles bu gündelik deneyimi (ölümlülerin "sevgi dolu düşünceler taşıması ve uyumlu işler başarması", B 17, 23) evrenin yapı ilkesine yükseltir: dört kök (ateş, su, toprak, hava) Sevgi'yle bir araya gelip bir olur, Çekişme (neikos) ile ayrışır. Sevgi "eni boyu eşit" olarak öğelerin arasında durur ve gözle değil nous ile görülür (B 17, 20–21).
Tarih içinde
| Dönem | Düşünür | Anlam | Kaynak |
|---|---|---|---|
| MÖ 8.–7. yy | Homeros, Hesiodos | Dostluk bağı; cinsel birleşme | — |
| MÖ 5. yy | Empedokles | Dört kökü birleştiren, Çekişme'yle sırayla egemen olan kozmik güç; Aphrodite, Gēthosynē | DK 31 B 17; B 18; B 19; B 20; B 21; B 22 · DK 31 B33 · B29 |
| MÖ 4. yy | Platon (Sofist 242e) | Empedokles'in çifti "dostluk (philia) ve çekişme (neikos)" diye aktarılır | Sofist 242e |
| MS 1.–3. yy | Plutarkhos, Klemens, Hippolytos | Philia; "birleştirici sevgi (agapē)" (Klemens), Erōs (Plutarkhos), evreni bire geri getiren güç (Hippolytos) | DK 31 B 16; B 17 |
Dillerde karşılıkları
| Dil | Karşılık | Köken ve kullanım |
|---|---|---|
| Yunanca | φιλότης (philotēs); φιλίη (philiē) | philos "kendinden, sevgili, dost" kökü; Homeros'ta philotēs hem dostluk-konukseverlik bağı hem cinsel birleşme ("sevgi ve yatak"). Empedokles'te dört kökü birleştiren kozmik güç (DK 31 B 17, 7. 20); B 18'de eşanlamlı Philiē. |
| Latince | amor, amicitia | Lucretius'un Empedoklesçi dili; Venus imgesi (De rerum natura I). |
| Almanca / Fransızca | Liebe (Freundschaft) (Diels–Kranz); Amour / Amitié | DK Almancası iki sözcüğü birlikte verir. |
| İngilizce | love |
Türkçe karşılığı
Sevgi (Philotēs). Rakipler: dostluk (Platon'un philia kararı, Sofist 242e; toplumsal-ahlaki bağı öne çıkarır, Aphrodite ve Gēthosynē "Sevinç" adlarıyla anılan erotik-bedensel çekimi yitirir), aşk (erōs'a ayrılmalı), çekim (fizikselleştirip kişiliği siler). "Sevgi" hem uzuvlardaki doğuştan yakınlığı (B 17, 22) hem kozmik birleştiriciyi taşır; kişileştirilmiş güç olduğu için büyük harf, translit parantezle. Sonraki aktaranların Philia'sı ve Empedokles'in Philiē'si "Dostluk" (Platon kararı).
"Dostluk" dersen Empedokles'in gücünü Aristotelesçi philia'ya, yurttaşlar arası bağa yaklaştırırsın; "Aşk" dersen Platon'un Erōs'unu geriye yansıtırsın. "Sevgi" ikisinin arasında durur; ama Empedokles'in onu Aphrodite, Kypris, Harmonia, Gēthosynē adlarıyla da çağırdığı, yani tek bir kavramdan çok bir tanrısallık olduğu unutulmamalıdır.
Atıf ve kaynak notu
Philotēs Empedokles'in kendi dizelerinde geçer (B 17, 7. 20; B 19; B 20, 2; B 21, 8). Aktaranların Philia'sı çoğu kez sonraki bir düzleştirmedir; Plutarkhos'un Sevgi'yi nemle, Çekişme'yi ateşle eşlemesi (B 19) DK'ya göre yanlıştır. Klemens'in agapē'si Hristiyan bir yansıtmadır.
İlgili kavramlar
Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: Sevgi, philotēs, sevgi, dostluğun, dostluğu
Metinlerde işaretlendiği yerler
11 yer · 8 eser
Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.