Kavram
Metempsykhosis (μετεμψύχωσις)
- Yunanca
- μετεμψύχωσις (metempsýchōsis); παλιγγενεσία (palingenesía)
- Latince
- metempsychosis, transmigratio animarum
- Almanca
- Seelenwanderung
- Fransızca
- métempsycose
- İngilizce
- transmigration of souls
- Türkçe
- ruh göçü
Gündelik anlamdan felsefi anlama
Öğreti Yunan dünyasına Pythagoras (ve Orfik çevreler) yoluyla girer. Homeros'ta psychē ölümde Hades'e giden bilinçsiz bir gölgedir; ruh göçü öğretisi bunu tersine çevirir: ruh kalıcı, beden geçici olur. Ahlaki sonucu doğrudandır — canlılar akraba (ὁμογενῆ) olduğuna göre et yenmez, kanlı kurban sunulmaz.
Tarih içinde
| Dönem | Düşünür | Anlam | Kaynak |
|---|---|---|---|
| MÖ 6.–5. yy | Pythagoras (Ksenophanes'in alayıyla) | Dost bir insanın ruhu bir köpek yavrusunda tanınabilir | DK 21 B7 |
| MÖ 5. yy | (Herodotos'un aktarımı) | Ruh kara/deniz/hava canlılarını dolaşır, üç bin yılda insana döner; öğreti Mısır kökenli sayılır | Herodotos II, 123 |
| MÖ 5. yy | Ion of Khios | Ölmüş biri "ruhuyla tatlı bir yaşam sürer" — Pythagoras yetkesiyle | DK 36 B4 |
| MÖ 6.–4. yy | Pythagorasçılar | Dönemsel tekrar: aynı şeyler sayıca yeniden olur | DK 58 B34 |
| MÖ 6.–4. yy | Pythagorasçı yaşam kuralları | Perhizin gerekçesi: bütün canlılar aynı soydan | DK 14, 9 |
Dillerde karşılıkları
| Dil | Karşılık | Köken ve kullanım |
|---|---|---|
| Yunanca | μετεμψύχωσις; παλιγγενεσία | μετά ("öte, değişerek") + ἐν + ψυχή. Terimin kendisi geçtir: erken kaynaklar bunun yerine betimleme kullanır — Herodotos "ἐς ἄλλο ζῷον ἐσδύεται" (başka bir canlıya girer), Porphyrios "μεταβάλλουσαν εἰς ἄλλα γένη ζῴων". |
| Latince | metempsychosis; transmigratio animarum | |
| Almanca / Fransızca | Seelenwanderung / métempsycose | |
| İngilizce | transmigration of souls |
Türkçe karşılığı
ruh göçü. rakip karşılıklar: tenasüh (İslam kelamının terimi; kendi tartışma yükünü taşır), reenkarnasyon (modern teosofi/Hint çağrışımı), yeniden doğuş (παλιγγενεσία'ya yakın ama Hristiyan vaftiz anlamıyla çakışır). "Ruh göçü" en yalın ve en az yüklü olanı.
"Tenasüh" dersen tartışmayı İslam kelamının çerçevesine sokarsın; "reenkarnasyon" dersen Hint-teosofik bir çerçeveye. "Ruh göçü" Yunanca betimlemeye en yakın kalanıdır — ama dikkat: terim geçtir, öğreti erkendir.
Atıf ve kaynak notu
Bu terim gerçekten o filozofa mı ait, yoksa sonraki bir yorumcunun geriye yansıtması mı?
Metempsýchōsis sözcüğü Pythagoras'a ait değildir; geç bir terimdir. Öğretinin kendisi ise erken doğrulanır (Ksenophanes). Ama ayrıntılar — üç bin yıllık çevrim, tür sırası — Herodotos'un Mısır anlatısından gelir ve Pythagoras'a atfedilmemiştir: Herodotos "adlarını bildiğim hâlde yazmıyorum" der. Bu boşluğu doldurma.
İlgili kavramlar
Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: metempsykhosis, Ruh göçü
Metinlerde işaretlendiği yerler
3 yer · 3 eser
Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.