Kavram
Unitas
- Yunanca
- ἕν (hen); ἑνότης (henotēs)
- Latince
- unitas; unum
- Almanca
- Einheit; das Eine
- Fransızca
- unité; l'un
- İngilizce
- unity
- Türkçe
- birlik; bir
Gündelik anlamdan felsefi anlama
Gündelikte unitas bir şeyin tek ve bütün olmasıdır. Augustinus De vera religione'de güzellik deneyiminden başlar: Bir binanın eş kısımlarının birbirine karşılık vermesi hoşa gider, çünkü uyum birliği arar. Ama hiçbir cisim gerçekten bir değildir; kısımları farklı yerlerdedir. Cisimlerin birliği yetkin birlikten ne kadar uzak olduğunu bilmemiz, o yetkin birliği zihinle görmemize bağlıdır; bu birlik yerde değildir, ama her yerde gücüyle hazırdır. Böylece birlik, aklın duyulur güzellikten Tanrı'ya yükselişinin basamağı olur: Oğul, Bir'e tam benzeyen Benzerlik ve Hakikattir (De vera religione 36, 66).
Tarih içinde
| Dönem | Düşünür | Anlam | Kaynak |
|---|---|---|---|
| MÖ 4. yy | Platon | Bir ve çok; Parmenides'in hipotezleri | — |
| MS 3. yy | Plotinos | her şeyin ilkesi olan Bir; varlık birliğe bağlıdır | — |
| 389–391 | Augustinus | uyumun aradığı şey; cisimlerde iz, zihinde görülen ilk ve hakiki birlik; Bir'in ilke olması | Augustinus, De vera religione |
Dönüşüm: Sayısal ve estetik birlikten (eş kısımların uyumu) varlık ilkesi olarak Bir'e; Plotinos'un Bir'i Augustinus'ta Baba ile Oğul'un benzerlik ilişkisi içinde yeniden düşünülür.
Dillerde karşılıkları
| Dil | Karşılık | Köken ve kullanım |
|---|---|---|
| Yunanca | ἕν (hen); ἑνότης (henotēs) | Platon'un Parmenides'inde ve Plotinos'ta Bir, her şeyin ilkesidir; Plotinos'ta her varlık bir olduğu ölçüde vardır (Enneadlar VI 9, 1). Bkz. hen. |
| Latince | unitas; unum | unus "bir"den. Cicero'da kelime nadirdir; Augustinus'ta De ordine II, De musica VI ve De vera religione 30–36'da merkezî bir terim olur: Uyum (convenientia) eşitliği ve birliği arar; cisimler birliğin izini taşır ama onu tam gerçekleştiremez; her birin ilkesi, her birin kendisinden geldiği tek Bir'dir. |
| Almanca / Fransızca | Einheit / unité | |
| İngilizce | unity |
Türkçe karşılığı
birlik; bir. birlik: canlı ve kökü açık; hem "bir olma hâli" hem "bir arada tutan şey" anlamını taşır. vahdet: kelâm ve tasavvufta tevhid, vahdet-i vücûd çağrışımlarıyla yüklüdür; Augustinus'un estetik ve kozmolojik kullanımını daraltır. teklik: sayısal "tek olma"ya kayar. Augustinus kelimeyi hem cisimlerin uyumu hem Tanrı için kullandığından birlik seçildi; Tanrı'yı anlatan unum "Bir" diye büyük harfle verilir.
"Birlik" gündelikte toplumsal dayanışmayı ("birlik ve beraberlik") çağrıştırır. Augustinus'ta ise birlik bir varlık derecesidir: Bir şey bir olduğu ölçüde vardır ve güzeldir; cisim "hakiki bir cisim, ama sahte bir birlik"tir (De vera religione 34, 63). "Vahdet" seçilseydi metin baştan teolojik okunurdu; "birlik" estetikle metafiziğin aynı kelimede buluşmasını korur.
Atıf ve kaynak notu
Augustinus'un birlik öğretisi büyük ölçüde Plotinos'tandır (Victorinus'un çevirileri yoluyla); ama onda Bir, adlandırılamaz bir ilke değil, Teslis içinde Baba ve Oğul'un ilişkisiyle anlatılan Tanrı'dır.
İlgili kavramlar
Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: birlik, birliği, birliktir, birliğine, Bir, birliğinin
Metinlerde işaretlendiği yerler
23 yer · 23 eser
Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.
- Augustinus, Hakiki Din Üzerine30
- Augustinus, İki Ruh Üzerine24
- Augustinus, Seksen Üç Muhtelif Mesele1_49
- Augustinus, İman ve İnanç Formülü Üzerine17
- Augustinus, Hristiyan Öğretisi Üzerine5
- Augustinus, İtiraflar1.12
- Augustinus, Teslis Üzerine3
- Augustinus, Tekvin'in Lafzî Tefsiri2.6
- Augustinus, Tanrı Devleti15.21
- Augustinus, Tashihler1.14.11
- Boethius, Felsefenin Tesellisi3.P11
- Boethius, Teslis Üzerine1
- Boethius, Baba, Oğul ve Kutsal Ruh Ulûhiyete Cevherce mi Yüklenir1
- Boethius, Aritmetik Üzerine2
- Boethius, Musiki ÜzerinePL63.1197
- Pseudo-Dionysios Areopagites, Dionysios Külliyatıs090
- Sevillalı Isidorus, Etimolojiler7.3_2
- Sevillalı Isidorus, Farklar (Kelimelerin Hususiyeti Üzerine)2.2
- Sevillalı Isidorus, Hükümler1.16
- Sevillalı Isidorus, Kilise Vazifeleri Üzerine1.10
- Sevillalı Isidorus, Yahudilere Karşı Katolik İman Üzerine1.4
- Kant, Saf Aklın Eleştirisi
- Hegel, Felsefî Bilimler Ansiklopedisinin Ana Hatları3