İçeriğe geç

Kavram

Unitas

Yunanca
ἕν (hen); ἑνότης (henotēs)
Latince
unitas; unum
Almanca
Einheit; das Eine
Fransızca
unité; l'un
İngilizce
unity
Türkçe
birlik; bir

Gündelik anlamdan felsefi anlama

Gündelikte unitas bir şeyin tek ve bütün olmasıdır. Augustinus De vera religione'de güzellik deneyiminden başlar: Bir binanın eş kısımlarının birbirine karşılık vermesi hoşa gider, çünkü uyum birliği arar. Ama hiçbir cisim gerçekten bir değildir; kısımları farklı yerlerdedir. Cisimlerin birliği yetkin birlikten ne kadar uzak olduğunu bilmemiz, o yetkin birliği zihinle görmemize bağlıdır; bu birlik yerde değildir, ama her yerde gücüyle hazırdır. Böylece birlik, aklın duyulur güzellikten Tanrı'ya yükselişinin basamağı olur: Oğul, Bir'e tam benzeyen Benzerlik ve Hakikattir (De vera religione 36, 66).

Tarih içinde

Dönem Düşünür Anlam Kaynak
MÖ 4. yy Platon Bir ve çok; Parmenides'in hipotezleri —
MS 3. yy Plotinos her şeyin ilkesi olan Bir; varlık birliğe bağlıdır —
389–391 Augustinus uyumun aradığı şey; cisimlerde iz, zihinde görülen ilk ve hakiki birlik; Bir'in ilke olması Augustinus, De vera religione

Dönüşüm: Sayısal ve estetik birlikten (eş kısımların uyumu) varlık ilkesi olarak Bir'e; Plotinos'un Bir'i Augustinus'ta Baba ile Oğul'un benzerlik ilişkisi içinde yeniden düşünülür.

Dillerde karşılıkları

Dil Karşılık Köken ve kullanım
Yunanca ἕν (hen); ἑνότης (henotēs) Platon'un Parmenides'inde ve Plotinos'ta Bir, her şeyin ilkesidir; Plotinos'ta her varlık bir olduğu ölçüde vardır (Enneadlar VI 9, 1). Bkz. hen.
Latince unitas; unum unus "bir"den. Cicero'da kelime nadirdir; Augustinus'ta De ordine II, De musica VI ve De vera religione 30–36'da merkezî bir terim olur: Uyum (convenientia) eşitliği ve birliği arar; cisimler birliğin izini taşır ama onu tam gerçekleştiremez; her birin ilkesi, her birin kendisinden geldiği tek Bir'dir.
Almanca / Fransızca Einheit / unité
İngilizce unity

Türkçe karşılığı

birlik; bir. birlik: canlı ve kökü açık; hem "bir olma hâli" hem "bir arada tutan şey" anlamını taşır. vahdet: kelâm ve tasavvufta tevhid, vahdet-i vücûd çağrışımlarıyla yüklüdür; Augustinus'un estetik ve kozmolojik kullanımını daraltır. teklik: sayısal "tek olma"ya kayar. Augustinus kelimeyi hem cisimlerin uyumu hem Tanrı için kullandığından birlik seçildi; Tanrı'yı anlatan unum "Bir" diye büyük harfle verilir.

"Birlik" gündelikte toplumsal dayanışmayı ("birlik ve beraberlik") çağrıştırır. Augustinus'ta ise birlik bir varlık derecesidir: Bir şey bir olduğu ölçüde vardır ve güzeldir; cisim "hakiki bir cisim, ama sahte bir birlik"tir (De vera religione 34, 63). "Vahdet" seçilseydi metin baştan teolojik okunurdu; "birlik" estetikle metafiziğin aynı kelimede buluşmasını korur.

Atıf ve kaynak notu

Augustinus'un birlik öğretisi büyük ölçüde Plotinos'tandır (Victorinus'un çevirileri yoluyla); ama onda Bir, adlandırılamaz bir ilke değil, Teslis içinde Baba ve Oğul'un ilişkisiyle anlatılan Tanrı'dır.

İlgili kavramlar

Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: birlik, birliği, birliktir, birliğine, Bir, birliğinin

Metinlerde işaretlendiği yerler

23 yer · 23 eser

Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.