Kavram
Peccatum
- Yunanca
- ἁμαρτία (hamartia)
- Latince
- peccatum; peccare "günah işlemek"; peccator "günahkâr"
- Almanca
- Sünde
- Fransızca
- péché
- İngilizce
- sin
- Türkçe
- günah; günah işlemek; günahkâr
Gündelik anlamdan felsefi anlama
Gündelik Latincede peccatum yanlış adım, hata, kusurdur. Stoacı ahlâkta (Cicero) doğru yapılmış işin (recte factum, katorthōma) karşıtıdır: Bilge olmayanın her işi hatadır. Augustinus De utilitate credendi 27'de bu Stoacı şemayı kullanır: Doğru akıldan çıkmayan her iş günahtır, yalnız bilge günah işlemez. De duabus animabus'ta günahın tarifini iradenin tarifine bağlar: İrade, hiçbir şeyin zorlamadığı, bir şeyi kaybetmemeye ya da elde etmeye yönelik ruh hareketidir; günah, adaletin yasakladığı ve kişinin kaçınmakta özgür olduğu şeyi tutma ya da elde etme iradesidir. Bundan, Maniheistlerin iddia ettiği gibi kötülüğü isteyen ayrı bir kötü ruh tabiatının gerekmediği sonucu çıkar: Günah işleyen aynı ruhtur ve ruh, ruh olduğu ölçüde Tanrı'dandır, günahkâr olduğu ölçüde değildir.
Tarih içinde
| Dönem | Düşünür | Anlam | Kaynak |
|---|---|---|---|
| MÖ 46 | Cicero | Stoacı paria peccata: bilge olmayanın bütün hataları eşittir | Cicero, Paradoxa Stoicorum III |
| 391 | Augustinus | doğru akıldan çıkmayan iş; yalnız bilge günah işlemez | Augustinus, De utilitate credendi 27 |
| 391–392 | Augustinus | günahın yeri yalnız iradedir; günahın tarifi | Augustinus, De duabus animabus 10–15 |
Dönüşüm: "Hedefi ıskalamak" ve Stoacı "hata"dan, Augustinus'ta iradenin adaletin yasakladığına özgürce yönelmesine; sonra Pelagius tartışmasında ilk günah (peccatum originale) öğretisine.
Dillerde karşılıkları
| Dil | Karşılık | Köken ve kullanım |
|---|---|---|
| Yunanca | ἁμαρτία (hamartia) | Kökte "hedefi ıskalamak". Aristoteles'te trajik kahramanın yanılgısı (Poetika 13); Septuaginta ve Yeni Ahit'te Tanrı'nın buyruğuna karşı gelme, günah. |
| Latince | peccatum; peccare, peccator | Klasik Latincede "hata, yanlış adım, kusur" (Cicero, Paradoxa Stoicorum III: paria peccata "bütün hatalar eşittir"). Hristiyan Latincesinde hamartia'nın karşılığı olarak "günah". Augustinus De duabus animabus 15'te tarif eder: peccatum est uoluntas retinendi uel consequendi quod iustitia uetat et unde liberum est abstinere. |
| Almanca / Fransızca | Sünde / péché | |
| İngilizce | sin |
Türkçe karşılığı
günah; günah işlemek; günahkâr. günah: Farsça gunāh; dinî ahlâk dilinde yerleşik, Augustinus'un teolojik anlamına tam uyar. hata / kusur: Cicero'nun ve Stoacıların ahlâkî peccatum'u için daha yerindedir; Hristiyan metinlerinde zayıf kalır. suç: hukukî crimen, scelus için ayrılmalıdır. Peccatum → Augustinus'ta günah; Cicero'da bağlama göre hata.
"Günah" kelimesi Türkçede dinî bir yasağın çiğnenmesini çağrıştırır. Augustinus'un tarifinde ise günahın yeri yalnızca iradedir: Uyuyan ya da bağlı birinin eliyle yapılan kötülük günah değildir; istediğini yapamayan kişi ise yalnızca kötü iradesiyle günah işlemiş sayılır. Günah, bir şeyin cevheri değil, iradenin adaletin yasakladığına yönelmesidir.
Atıf ve kaynak notu
Günahı iradeye bağlayan tarif Augustinus'undur; ama kendisi Retractationes I 15'te bu tarifin yalnızca özgür iradeyle işlenen günahı kapsadığını, ilk günahın cezası olarak gelen zorunluluğu kapsamadığını ekler.
İlgili kavramlar
Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: günah, günahı, günahtır, günahların, günahlarını, günahın
Metinlerde işaretlendiği yerler
39 yer · 39 eser
Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.
- Augustinus, İki Ruh Üzerine2
- Augustinus, Seksen Üç Muhtelif Mesele1_4
- Augustinus, İman ve İnanç Formülü Üzerine15
- Augustinus, Yalan Üzerine4
- Augustinus, Simplicianus'a Muhtelif Meseleler1
- Augustinus, Hristiyan Öğretisi Üzerine14
- Augustinus, İtiraflar1.1
- Augustinus, İyinin Tabiatı Üzerine7
- Augustinus, Teslis Üzerine42
- Augustinus, Tekvin'in Lafzî Tefsiri1.17
- Augustinus, Tanrı Devleti1.7
- Augustinus, El Kitabı (İman, Ümit ve Sevgi Üzerine)7
- Augustinus, Ruh ve Harf Üzerine1
- Augustinus, Tabiat ve Lütuf Üzerine1
- Augustinus, Lütuf ve Hür İrade ÜzerinePL44.881_2
- Augustinus, İkaz ve Lütuf ÜzerinePL44.917
- Augustinus, Azizlerin Takdiri ÜzerinePL44.961
- Augustinus, Sebat Lütfu ÜzerinePL45.995_2
- Augustinus, Yalana Karşı18
- Augustinus, Tashihler1.1.8
- Boethius, Katolik İman Üzerine1_2
- Boethius, Eutykhes'e ve Nestorius'a Karşı6
- Pseudo-Dionysios Areopagites, Dionysios Külliyatıs209
- Sevillalı Isidorus, Etimolojiler5.26
- Sevillalı Isidorus, Farklar (Kelimelerin Hususiyeti Üzerine)1.4_2
- Sevillalı Isidorus, Hükümler1.9
- Sevillalı Isidorus, Eşanlamlılar (Günahkâr Ruhun Ağıtı)1_6
- Sevillalı Isidorus, Kilise Vazifeleri Üzerine1.1
- Sevillalı Isidorus, Yahudilere Karşı Katolik İman Üzerine1.35
- Hegel, Tinin Fenomenolojisi327
- Hegel, Mantık Bilimi85
- Hegel, Felsefî Bilimler Ansiklopedisinin Ana Hatları7
- Hegel, Tarih Felsefesi Dersleri112
- Nietzsche, Ahlâkın Soykütüğü ÜzerineGM-III-16
- Nietzsche, Putların AlacakaranlığıGD-Sprueche-20
- Nietzsche, DeccalAC-15
- Nietzsche, Ecce HomoEH-Klug-1.2
- Nietzsche, İnsanca, Pek İnsanca IMA-56
- Nietzsche, Tan KızıllığıM-71