İçeriğe geç

Kavram

Trinitas

Yunanca
τριάς (trias) · ὁμοούσιος (homoousios) "aynı özden" · ὑπόστασις (hypostasis)
Latince
trinitas; consubstantialis "aynı cevherden"; persona "kişi"
Almanca
Dreieinigkeit, Trinität
Fransızca
Trinité
İngilizce
Trinity
Türkçe
Teslis

Gündelik anlamdan felsefi anlama

Trinitas gündelik Latincede yalnızca "üç olma"dır. Teolojide Baba, Oğul ve Kutsal Ruh'un ne üç tanrı ne de tek bir kişinin üç adı olduğunu, tek bir cevherde üç kişi olduğunu söyleyen terim olur. Augustinus İman ve İnanç Formülü Üzerine'de (393) bunu benzetmelerle açar: pınar, ırmak ve içecek "tek su"dur; kök, gövde ve dallar "tek ağaç"tır; ama bu benzetmeler ilahî tabiata benzedikleri için değil, üç şeyin birlikte tekil bir ad alabileceğini göstermek için verilmiştir. Kutsal Ruh'u Baba ile Oğul'un ortaklığı, birbirine duydukları sevgi olarak anlayan görüşü burada henüz bir kanaat olarak aktarır; bu fikir sonra De Trinitate'de (400–420) ruhun üçlü yapısı (hafıza, anlayış, irade) benzetmesiyle sistemli hâle gelir.

Tarih içinde

Dönem Düşünür Anlam Kaynak
2. yy Antakyalı Theophilos trias: Tanrı, Söz, Bilgelik Ad Autolycum II 15
3. yy başı Tertullianus trinitas; tek cevher, üç kişi Adversus Praxean
325 / 381 Nikaia ve İstanbul konsilleri Oğul Baba ile aynı özdendir; Kutsal Ruh'un tanrılığı İnanç formülleri
393 Augustinus "bu Teslis tek Tanrı'dır"; su ve ağaç benzetmeleri; Kutsal Ruh Baba ile Oğul'un sevgisi olarak Augustinus, De fide et symbolo 16–20
397–401 Augustinus Ruhtaki üçlü: var olmak, bilmek, istemek; Tekvin 1:1–2'de Baba, Başlangıç (Oğul) ve suların üzerinde dolaşan Ruh Augustinus, Confessiones XIII 5, 6; XIII 11, 12
399–420 Augustinus Baba, Oğul ve Kutsal Ruh'un birliği ve eşitliği; ilişki adları; ruhtaki Teslis sureti: zihin, bilgi ve sevgi; hafıza, anlayış ve irade; suret ile Teslis arasındaki büyük benzemezlik Augustinus, De Trinitate I–IV; V–VII; IX–X; XV 20, 39–24
6. yy Boethius kişi: "akıllı tabiatın bölünmez cevheri" De Trinitate; Contra Eutychen

Dönüşüm: Bir sayı adından, birlik ile çokluğun aynı anda söylenmesini gerektiren bir öğretinin adına; Augustinus'ta da dışarıdaki benzetmelerden (su, ağaç) ruhun içindeki imgeye.

Dillerde karşılıkları

Dil Karşılık Köken ve kullanım
Yunanca τριάς (trias) İlk kez Antakyalı Theophilos'ta (2. yy) Tanrı, Söz ve Bilgelik için. Nikaia'da (325) Oğul'un Baba ile homoousios olduğu ilan edildi.
Latince trinitas trini ("üçer") + -tas: "üçlük". Tertullianus'ta (Adversus Praxean) terim olarak yerleşir: "tek cevher, üç kişi" (una substantia, tres personae).
Almanca / Fransızca Dreieinigkeit / Trinité
İngilizce Trinity

Türkçe karşılığı

Teslis. Teslis: Arapça t-l-s kökünden "üçleme"; Türkçede Hristiyan teolojisinin terimi olarak yerleşiktir ve özel ad gibi kullanılır. Üçlü Birlik: bugün Türk kiliselerinde yaygındır ve birliği vurgular; ama Augustinus'un unitas kelimesiyle karışabilir. Üçleme / üçlük: gündelik ve teknik olmayan çağrışımlıdır.

"Teslis" yalnızca üçlüğü adlandırır; Latincede de durum aynıdır. Augustinus'un ısrarı ise "bu Teslis tek Tanrı'dır" sözündedir: Üçlüğü söyleyen kelime, birliği söyleyen yüklemle dengelenmelidir.

Atıf ve kaynak notu

Terim Augustinus'tan önce yerleşmiştir; ama Batı Latin teolojisinde "Kutsal Ruh, Baba ile Oğul'un sevgisidir" düşüncesi büyük ölçüde onun eseridir. 393'te Augustinus bunu yalnızca başkalarının görüşü olarak, onaylamadan aktarır.

İlgili kavramlar

Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: Teslis, Teslis'in, Teslis'e, Teslis'te, Teslis'i, Teslis'tir

Metinlerde işaretlendiği yerler

25 yer · 25 eser

Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.