İçeriğe geç

Kavram

Societas

Yunanca
κοινωνία (koinōnia)
Latince
societas; societas humana / generis humani (insan topluluğu); socius (ortak)
Almanca
Gesellschaft; Gemeinschaft
Fransızca
société
İngilizce
society
Türkçe
topluluk; insan topluluğu

Gündelik anlamdan felsefi anlama

Gündelik ve hukukî anlamda societas belirli bir amaç için kurulan ortaklıktır (ticaret ortaklığı, savaş ittifakı). Stoacı-Roma düşüncesinde ise insanın doğal durumudur: tek başına bırakılan insan hayvanların avıdır, ama tanrı ona iki şey vermiştir, akıl ve topluluk (De ben. 4.18.2). Topluluk insana yeryüzü ve deniz üzerinde egemenlik verir, hastalıkları savuşturur, yaşlılığa dayanak olur. Onu bir arada tutan iyilik alışverişidir (beneficiorum commercium); nankörlük bu yüzden kişisel bir kusur değil, insan soyunun birliğini parçalayan bir kötülüktür.

Tarih içinde

Dönem Düşünür Anlam Kaynak
MÖ 4. yy Aristoteles İnsan tabiatça siyasal bir hayvandır; kent en yetkin koinōnia'dır koinonia
MÖ 54–51 Cicero Devlet, hukuk üzerinde uzlaşmış ve fayda ortaklığıyla birleşmiş bir halk topluluğudur Cicero, De re publica
MÖ 44 Cicero İnsan soyunun topluluğu ve onun dereceleri; adalet ve cömertlik topluluğu ayakta tutar Cicero, De officiis
MS 56–64 Seneca İyilik alışverişinin bir arada tuttuğu, insanı zayıflığına rağmen en güçlü kılan topluluk Seneca, De beneficiis
MS 413–426 Augustinus Barış içinde bir arada yaşama; iki devletin (civitas) karışık topluluğu —

Dönüşüm: hukukî sözleşmeden insan soyunun doğal birliğine; modern çağda yeniden sözleşmeye (toplum sözleşmesi kuramları).

Dillerde karşılıkları

Dil Karşılık Köken ve kullanım
Yunanca κοινωνία (koinōnia) Aristoteles'te kent bir koinōnia politikē'dir; Stoacılarda tanrılarla insanların ortak kosmopolis'i ve oikeiōsis (yakınlaşma) öğretisi.
Latince societas; socius socius "ortak, yoldaş" (sequi); societas hukukta ortaklık sözleşmesi (De beneficiis'te "ortaklık kurmak" anlamında da geçer). Felsefî anlamda insanları birbirine bağlayan doğal birlik: Cicero'da societas humana, societas generis humani (De officiis 1.50–58), Seneca'da iyilik alışverişinin bir arada tuttuğu topluluk (De ben. 1.4.2; 4.18).
Almanca / Fransızca Gesellschaft, Gemeinschaft / société
İngilizce society

Türkçe karşılığı

topluluk. toplum: modern sosyolojik "society" kavramını çağırır ve kurumsal bir yapıya işaret eder; Seneca'da ise vurgu karşılıklı yardım bağındadır. ortaklık: hukukî sözleşme anlamı için uygun (koinonia notunda bu tercih yapıldı), ama "insan soyunun ortaklığı" ağır düşer. cemiyet: eskimiş ve dernek anlamına kaymış. Tercih: topluluk; hukukî ortaklık anlamında "ortaklık".

"Toplum" seçilseydi Seneca'nın tezi modern bir toplum sözleşmesi kuramına benzerdi; "topluluk" ise bağın doğal olduğunu ve iyiliklerle sürdürüldüğünü daha iyi korur.

Atıf ve kaynak notu

Seneca'nın "akıl ve topluluk" ikilisi Stoacı oikeiōsis öğretisine dayanır; ama metinde insanın zayıflığından yola çıkan gerekçe (hayvanlara karşı korunma) Protagoras mitine (Platon, Protagoras 320c–322d) daha yakındır.

İlgili kavramlar

Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: topluluğunu, topluluk, topluluğunun, topluluğu, topluluğuna, insan topluluğunu

Metinlerde işaretlendiği yerler

23 yer · 23 eser

Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.