Kavram
Ars
- Yunanca
- τέχνη (tekhnē)
- Latince
- ars; artes
- Almanca
- Kunst
- Fransızca
- art
- İngilizce
- art, craft
- Türkçe
- sanat
Gündelik anlamdan felsefi anlama
Gündelikte beceri, ustalık, hile. Felsefede: bir gaye için düzenlenmiş kavranmış bilgiler bütünü; tabiatın da "sanatkâr bir ateş" olduğu söylenir (Stoa).
Tarih içinde
| Dönem | Düşünür | Anlam | Kaynak |
|---|---|---|---|
| MÖ 4. yy | Platon, Aristoteles | tekhnē – empeiria | tekhne |
| MÖ 55 | Cicero | Hitabet bir sanat mıdır? | Cicero, De oratore I |
| MÖ 45 | Cicero | Sanatın tanımı | Cicero, Lucullus 22 |
| MÖ 44 | Cicero | Sanata dayanan ve sanattan yoksun kehanet | Cicero, De divinatione 1.34 |
| 5.–6. yy | Martianus Capella, Cassiodorus | Yedi özgür sanat |
Dönüşüm: beceriden kurallı bilgiye, modern dillerde güzel sanatlara.
Dillerde karşılıkları
| Dil | Karşılık | Köken ve kullanım |
|---|---|---|
| Yunanca | τέχνη (tekhnē) | Bkz. tekhne. |
| Latince | ars | "Beceri, yöntem, sanat"; sanatın kuralları ve onları içeren el kitabı (artes "retorik el kitapları"). Sanat, kavranmış ve bir gaye için uyumlu biçimde düzenlenmiş bilgilerden oluşur (Stoacı tanım; Luc. 22). Artes liberales: özgür insana yaraşan sanatlar. |
| Almanca / Fransızca | Kunst / art | Modern dillerde güzel sanatlara kaymıştır. |
| İngilizce | art, craft |
Türkçe karşılığı
sanat. zanaat: el işine daralır. beceri: yöntemsel bilgiyi vermez. fen: Osmanlıca bilim-teknik karışımı. Tercih: sanat; ars dicendi "konuşma sanatı", artifex "sanatkâr, usta".
Modern Türkçede "sanat" önce resmi, müziği çağırır; Latince ars ise hekimlik, hitabet, dümencilik gibi kurallı her uğraştır. Bu genişlik bağlamla korunmalıdır.
İlgili kavramlar
Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: sanat, sanatın, sanatı, sanata, sanatını, sanatlar
Metinlerde işaretlendiği yerler
70 yer · 70 eser
Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.
- Cicero, Buluş Üzerine1.2
- Cicero, Hatip Üzerine1.2
- Cicero, Hitabetin Bölümleri1
- Cicero, Devlet Üzerine1.2
- Cicero, Kanunlar Üzerine1.13
- Cicero, Brutus3
- Cicero, Hatip4
- Cicero, Akademik Meseleler1.3
- Cicero, Lucullus1
- Cicero, En Yüksek İyi ve Kötü Üzerine1.26
- Cicero, Tusculum Sohbetleri1.1
- Cicero, Tanrıların Tabiatı Üzerine1.47
- Cicero, Timaios6
- Cicero, İhtiyarlık Üzerine29
- Cicero, Kehanet Üzerine1.2
- Cicero, Kader Üzerine11
- Cicero, Topika6
- Cicero, Vazifeler Üzerine1.19
- Lucretius, Şeylerin Tabiatı Üzerine5.1
- Seneca, Öfke Üzerine1.11.1
- Seneca, Marcia'ya Teselli5.5
- Seneca, Mutlu Hayat Üzerine17.2
- Seneca, Çekilip Kendine Kalmak Üzerine4.2
- Seneca, Hayatın Kısalığı Üzerine1.2
- Seneca, Annesi Helvia'ya Teselli9.4
- Seneca, İyilikler Üzerine2.29.5
- Seneca, Tabiat Meseleleri1.pr
- Seneca, Lucilius'a Ahlâk Mektupları1.7.11
- Quintilianus, Hatiplik Eğitimi1.pr.4
- Augustinus, Mutlu Hayat Üzerine8
- Augustinus, Düzen Üzerine1.2
- Augustinus, Ruhun Ölümsüzlüğü Üzerine4
- Augustinus, Diyalektik Üzerine5_5
- Augustinus, Ruhun Büyüklüğü Üzerine18_2
- Augustinus, Musiki Üzerine4
- Augustinus, Öğretmen Üzerine10_2
- Augustinus, Hür İrade Üzerine15
- Augustinus, Katolik Kilisesinin ve Maniheistlerin Ahlâkı Üzerine16
- Augustinus, Maniheistlere Karşı Tekvin Üzerine8
- Augustinus, Hakiki Din Üzerine17
- Augustinus, İki Ruh Üzerine5
- Augustinus, Seksen Üç Muhtelif Mesele1_13
- Augustinus, İman ve İnanç Formülü Üzerine2
- Augustinus, Simplicianus'a Muhtelif Meseleler1_8
- Augustinus, Hristiyan Öğretisi Üzerine29
- Augustinus, İtiraflar1.14
- Augustinus, Teslis Üzerine1
- Augustinus, Tanrı Devleti4.21
- Augustinus, İkaz ve Lütuf ÜzerinePL44.927
- Augustinus, Tashihler1.7.2
- Boethius, Teslis Üzerinepr~2
- Boethius, Porphyrios'un Eisagoge'si Şerhi, Birinci ŞerhPL64.9_3
- Boethius, Aristoteles'in Önermeler Üzerine'si ŞerhiPL64.355_2
- Boethius, Aristoteles'in Önermeler Üzerine'si Şerhi (İkinci Şerh)PL64.393_2
- Boethius, Topik Farklar ÜzerinePL64.1181_2
- Boethius, Cicero'nun Topika'sı ŞerhiPL64.1041
- Boethius, Aritmetik Üzerine18
- Boethius, Musiki Üzerine
- Sevillalı Isidorus, Etimolojiler1.1
- Sevillalı Isidorus, Farklar (Kelimelerin Hususiyeti Üzerine)1.1
- Sevillalı Isidorus, Hükümler1.4
- Sevillalı Isidorus, Kilise Vazifeleri Üzerine2.16_2
- Descartes, Zihnin Yönetimi İçin KurallarAT10.397
- Kant, Yargı Gücünün EleştirisiAA05.303
- Hegel, Tinin Fenomenolojisi
- Hegel, Felsefî Bilimler Ansiklopedisinin Ana Hatları2
- Hegel, Tarih Felsefesi Dersleri138
- Nietzsche, İyinin ve Kötünün ÖtesindeJGB-291
- Nietzsche, Ahlâkın Soykütüğü ÜzerineGM-Vorrede-8
- Nietzsche, Putların AlacakaranlığıGD-Sprueche-17