Kavram
Prophetia
- Yunanca
- προφητεία (prophēteia) "peygamberlik"; προφήτης (prophētēs) "tanrı adına konuşan"
- Latince
- prophetia; propheta "peygamber", prophetare "peygamberlik etmek"
- Almanca
- Prophetie, Weissagung
- Fransızca
- prophétie
- İngilizce
- prophecy
- Türkçe
- peygamberlik; peygamberlik etmek
Gündelik anlamdan felsefi anlama
Gündelik dilde peygamberlik geleceği önceden söylemektir. Augustinus Simplicianus'a Muhtelif Meseleler II 1'de (396–397) Saul'un peygamberlik etmesini açıklarken bir peygamberlik kuramı kurar: Ruh insanları ya ruha biçim vererek (informatio spiritus: rüyada ya da vecdde görüntüler göstererek), ya zihne anlayış meyvesi vererek (fructus mentis: görüntülerin anlamını açarak), ya ikisiyle birden, ya da kişi farkında olmadan (Kayafa) etkiler. Asıl peygamberlik görüntülerin anlaşılmasıdır; Yusuf peygamberdir, rüyayı yalnızca gören Firavun değil. Zihnin görüntüsüz olarak değişmez hakikatleri (bilgelik, adalet) seyretmesi ise peygamberliğe girmez. Aynı ayrım sonra De Genesi ad litteram XII'de cisimsel, ruhsal ve zihinsel görme (visio corporalis, spiritualis, intellectualis) üçlüsü olarak sistemleşir. İkinci büyük iddia: Peygamberlik Ruh'un bir armağanıdır, ama sevgisiz (sine caritate) hiçbir işe yaramaz (1 Kor 13,2); Saul ve Balam bunun örnekleridir.
Tarih içinde
| Dönem | Düşünür | Anlam | Kaynak |
|---|---|---|---|
| MÖ 4. yy | Platon | kâhinin (mantis) kendinden geçmiş sözünü yorumlayan prophētēs | Timaios 72a–b |
| MÖ 44 | Cicero | divinatio: geleceğin önceden sezilmesi; tabii ve sanata dayalı kehanet | Cicero, De divinatione I |
| 1. yy | Pavlus | Ruh'un armağanlarından biri; sevgisiz hiçtir | 1 Kor 12,10; 13,2 |
| 396–397 | Augustinus | ruha biçim verme ve zihne anlayış verme; geçici hâl olarak peygamberlik; sevgisiz armağan | Augustinus, Ad Simplicianum II 1 |
| 401–415 | Augustinus | cisimsel, ruhsal ve zihinsel görme; peygamberlik ruhsal görmenin zihinle anlaşılmasıdır | De Genesi ad litteram XII |
| 13. yy | Thomas Aquinas | peygamberlik meleke değil, geçici bir etkilenmedir (passio transiens) | Summa theologiae II-II q. 171 a. 2 |
Dönüşüm: Yunan kâhinliğindeki "tanrı adına konuşma"dan, Augustinus'ta görüntülerin anlaşılmasına ve Tanrı'nın bir kişiye, ahlâkî değerinden bağımsız olarak, bir anlığına verebileceği bir armağana.
Dillerde karşılıkları
| Dil | Karşılık | Köken ve kullanım |
|---|---|---|
| Yunanca | προφητεία (prophēteia) | Pro-phēmi "önünde, adına söylemek": kâhin tanrının sözünü dile getirir (Delphoi'de Pythia'nın sözlerini yorumlayan prophētēs). Septuaginta İbranîce nābî'yi prophētēs ile verir; Pavlus'ta Ruh'un armağanlarından biri (1 Kor 12–14). |
| Latince | prophetia; propheta, prophetare | Yunancadan alıntı. Augustinus'ta divinatio "kehanet" (Cicero'nun terimi) ile yan yana kullanılır, ama prophetia Tanrı'nın Ruhu'ndan gelen, divinatio ise kötü ruhların da payı olabilen gelecek bilgisidir. |
| Almanca / Fransızca | Prophetie, Weissagung / prophétie | |
| İngilizce | prophecy |
Türkçe karşılığı
peygamberlik; peygamberlik etmek. peygamberlik: Farsça peygam-ber "haber getiren"; Türkçede yerleşik, hem armağanı hem görevi karşılar. nübüvvet: kelâm terimi; peygamberliğin makamını anlatır, Saul'daki gibi geçici bir hâli anlatmaz; kullanılmadı. kehanet: Cicero'nun divinatio'suna ayrıldı (divinatio); prophetia ile karışmasın diye kullanılmadı.
"Peygamberlik" Türkçede bir makamı, seçilmiş bir kişinin kalıcı görevini çağrıştırır. Augustinus'un Ad Simplicianum II 1'deki asıl iddiası ise tam tersidir: Peygamberlik bir anlık, geçici bir hâl olarak (affectu transitorio) reddedilmiş birine, hatta bir eşeğe bile verilebilir; kalıcı bir meleke (habitus perpetuus) olması gerekmez. Kelimeyi seçerken makam anlamını değil, armağan anlamını öne çıkarmak gerekir.
Atıf ve kaynak notu
Thomas'ın "peygamberlik meleke değil, geçici bir etkilenmedir" tezi Augustinus'un Ad Simplicianum'daki affectu transitorio ifadesine dayanır; ama Augustinus bunu bir tarif olarak değil, Saul'un durumunu açıklamak için söyler: Büyük peygamberlerde peygamberlik onun gözünde kalıcıdır.
İlgili kavramlar
Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: peygamberlik, peygamberliğin, peygamberlik etti, peygamber, Peygamberlik sözü, peygamberlikte
Metinlerde işaretlendiği yerler
18 yer · 18 eser
Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.
- Augustinus, Simplicianus'a Muhtelif Meseleler1_20
- Augustinus, Hristiyan Öğretisi Üzerine37
- Augustinus, İtiraflar9.9
- Augustinus, İyinin Tabiatı Üzerine20
- Augustinus, Teslis Üzerine58
- Augustinus, Tekvin'in Lafzî Tefsiri4.23
- Augustinus, Tanrı Devleti5.9
- Augustinus, El Kitabı (İman, Ümit ve Sevgi Üzerine)46
- Augustinus, Ruh ve Harf Üzerine41
- Augustinus, Azizlerin Takdiri ÜzerinePL44.973
- Augustinus, Yalana Karşı24
- Boethius, Katolik İman Üzerine1_5
- Boethius, Eutykhes'e ve Nestorius'a Karşı4_2
- Sevillalı Isidorus, Etimolojiler5.39
- Sevillalı Isidorus, Hükümler1.15
- Sevillalı Isidorus, Kilise Vazifeleri Üzerine1.5
- Sevillalı Isidorus, Yahudilere Karşı Katolik İman Üzerine1.38
- Nietzsche, Ecce HomoEH-Vorwort-4