İçeriğe geç

Kavram

Prophetia

Yunanca
προφητεία (prophēteia) "peygamberlik"; προφήτης (prophētēs) "tanrı adına konuşan"
Latince
prophetia; propheta "peygamber", prophetare "peygamberlik etmek"
Almanca
Prophetie, Weissagung
Fransızca
prophétie
İngilizce
prophecy
Türkçe
peygamberlik; peygamberlik etmek

Gündelik anlamdan felsefi anlama

Gündelik dilde peygamberlik geleceği önceden söylemektir. Augustinus Simplicianus'a Muhtelif Meseleler II 1'de (396–397) Saul'un peygamberlik etmesini açıklarken bir peygamberlik kuramı kurar: Ruh insanları ya ruha biçim vererek (informatio spiritus: rüyada ya da vecdde görüntüler göstererek), ya zihne anlayış meyvesi vererek (fructus mentis: görüntülerin anlamını açarak), ya ikisiyle birden, ya da kişi farkında olmadan (Kayafa) etkiler. Asıl peygamberlik görüntülerin anlaşılmasıdır; Yusuf peygamberdir, rüyayı yalnızca gören Firavun değil. Zihnin görüntüsüz olarak değişmez hakikatleri (bilgelik, adalet) seyretmesi ise peygamberliğe girmez. Aynı ayrım sonra De Genesi ad litteram XII'de cisimsel, ruhsal ve zihinsel görme (visio corporalis, spiritualis, intellectualis) üçlüsü olarak sistemleşir. İkinci büyük iddia: Peygamberlik Ruh'un bir armağanıdır, ama sevgisiz (sine caritate) hiçbir işe yaramaz (1 Kor 13,2); Saul ve Balam bunun örnekleridir.

Tarih içinde

Dönem Düşünür Anlam Kaynak
MÖ 4. yy Platon kâhinin (mantis) kendinden geçmiş sözünü yorumlayan prophētēs Timaios 72a–b
MÖ 44 Cicero divinatio: geleceğin önceden sezilmesi; tabii ve sanata dayalı kehanet Cicero, De divinatione I
1. yy Pavlus Ruh'un armağanlarından biri; sevgisiz hiçtir 1 Kor 12,10; 13,2
396–397 Augustinus ruha biçim verme ve zihne anlayış verme; geçici hâl olarak peygamberlik; sevgisiz armağan Augustinus, Ad Simplicianum II 1
401–415 Augustinus cisimsel, ruhsal ve zihinsel görme; peygamberlik ruhsal görmenin zihinle anlaşılmasıdır De Genesi ad litteram XII
13. yy Thomas Aquinas peygamberlik meleke değil, geçici bir etkilenmedir (passio transiens) Summa theologiae II-II q. 171 a. 2

Dönüşüm: Yunan kâhinliğindeki "tanrı adına konuşma"dan, Augustinus'ta görüntülerin anlaşılmasına ve Tanrı'nın bir kişiye, ahlâkî değerinden bağımsız olarak, bir anlığına verebileceği bir armağana.

Dillerde karşılıkları

Dil Karşılık Köken ve kullanım
Yunanca προφητεία (prophēteia) Pro-phēmi "önünde, adına söylemek": kâhin tanrının sözünü dile getirir (Delphoi'de Pythia'nın sözlerini yorumlayan prophētēs). Septuaginta İbranîce nābî'yi prophētēs ile verir; Pavlus'ta Ruh'un armağanlarından biri (1 Kor 12–14).
Latince prophetia; propheta, prophetare Yunancadan alıntı. Augustinus'ta divinatio "kehanet" (Cicero'nun terimi) ile yan yana kullanılır, ama prophetia Tanrı'nın Ruhu'ndan gelen, divinatio ise kötü ruhların da payı olabilen gelecek bilgisidir.
Almanca / Fransızca Prophetie, Weissagung / prophétie
İngilizce prophecy

Türkçe karşılığı

peygamberlik; peygamberlik etmek. peygamberlik: Farsça peygam-ber "haber getiren"; Türkçede yerleşik, hem armağanı hem görevi karşılar. nübüvvet: kelâm terimi; peygamberliğin makamını anlatır, Saul'daki gibi geçici bir hâli anlatmaz; kullanılmadı. kehanet: Cicero'nun divinatio'suna ayrıldı (divinatio); prophetia ile karışmasın diye kullanılmadı.

"Peygamberlik" Türkçede bir makamı, seçilmiş bir kişinin kalıcı görevini çağrıştırır. Augustinus'un Ad Simplicianum II 1'deki asıl iddiası ise tam tersidir: Peygamberlik bir anlık, geçici bir hâl olarak (affectu transitorio) reddedilmiş birine, hatta bir eşeğe bile verilebilir; kalıcı bir meleke (habitus perpetuus) olması gerekmez. Kelimeyi seçerken makam anlamını değil, armağan anlamını öne çıkarmak gerekir.

Atıf ve kaynak notu

Thomas'ın "peygamberlik meleke değil, geçici bir etkilenmedir" tezi Augustinus'un Ad Simplicianum'daki affectu transitorio ifadesine dayanır; ama Augustinus bunu bir tarif olarak değil, Saul'un durumunu açıklamak için söyler: Büyük peygamberlerde peygamberlik onun gözünde kalıcıdır.

İlgili kavramlar

Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: peygamberlik, peygamberliğin, peygamberlik etti, peygamber, Peygamberlik sözü, peygamberlikte

Metinlerde işaretlendiği yerler

18 yer · 18 eser

Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.