Kavram
Immortalitas
- Yunanca
- ἀθανασία (athanasia) · ἀθάνατος (athanatos)
- Latince
- immortalitas; immortalis
- Almanca
- Unsterblichkeit
- Fransızca
- immortalité
- İngilizce
- immortality
- Türkçe
- ölümsüzlük; ölümsüz
Gündelik anlamdan felsefi anlama
Gündelikte ölmemek, adın ya da şanın sürmesi (Cicero'da immortalitas gloriae). Felsefede ruhun bedenin ölümünden sonra var olmaya devam etmesi. Augustinus'ta iki adımlı bir delil: (1) hakikat yok olamaz, çünkü "hakikat yok oldu" önermesi bile doğru olacaktır (Soliloquia II 2); (2) bir dayanakta ayrılmaz şekilde bulunan şey dayanağı yok olunca kalamaz; ilim ve hakikat ruhta böyle bulunur; öyleyse ruh da yok olmaz (II 22–24, 33). Augustinus bu delilin cahil ruhta ilmin nasıl bulunduğu sorusunu açık bıraktığını kendisi de söyler; cevabını hatırlama benzetmesinde ve De immortalitate animae'de arar.
Tarih içinde
| Dönem | Düşünür | Anlam | Kaynak |
|---|---|---|---|
| MÖ 4. yy | Platon | Ruh hayat ilkesidir, zıddı olan ölümü kabul etmez (Phaidon) | psyche |
| MÖ 45 | Cicero | Ruhun ölümsüzlüğü için Platoncu deliller; ölüm kötülük değildir | Cicero, Tusculanae disputationes I |
| MÖ 1. yy | Lucretius | Ruh bedenle doğar ve onunla dağılır; ölümsüzlük inkâr edilir | Lucretius, De rerum natura III |
| 386–387 | Augustinus | Yok olmayan hakikat ruhta bir dayanakta bulunduğu için ruh da ölümsüzdür | Augustinus, Soliloquia I 29; II 1–7, 22–24, 33 |
| 387 | Augustinus | Değişmez ilim, akıl ve sanat ruhta ayrılmaz şekilde bulunur; ruh hakikatten ayrılamaz, hiçliğe varamaz, bedene dönüşemez; ruh hayattır | Augustinus, De immortalitate animae 1–25 |
Dönüşüm: Platon'un hayat ilkesine dayanan delilinden (Augustinus bunu Soliloquia II 23'te ışığın sönmesi örneğiyle yetersiz bulur) hakikatin ve ilmin yok olmazlığına dayanan, bilgi kuramından çıkan bir delile.
Dillerde karşılıkları
| Dil | Karşılık | Köken ve kullanım |
|---|---|---|
| Yunanca | ἀθανασία (athanasia); ἀθάνατος | Homeros'ta tanrıların sıfatı ("ölmeyenler"); Platon'un Phaidon'unda ruhun ölümsüzlüğü için dört delil, sonuncusu: ruha hayat veren şey kendinde ölümü kabul etmez. Bkz. psyche. |
| Latince | immortalitas; immortalis | in- + mortalis (< mors). Cicero'da (Tusculanae I, De senectute) Platoncu delillerin Latince aktarımı. Augustinus'ta Soliloquia II'nin ve De immortalitate animae'nin konusu: ruhta bir dayanakta bulunur gibi bulunan ilim (disciplina) ve hakikat yok olmadığına göre ruh da yok olmaz. |
| Almanca / Fransızca | Unsterblichkeit / immortalité | |
| İngilizce | immortality |
Türkçe karşılığı
ölümsüzlük; ölümsüz. bekâ: tasavvufta Tanrı'da kalmayı anlattığı için başka bir yük taşır. ebedîlik: başı ve sonu olmayanı da kapsar; aeternitas için ayrıldı (aeternitas). ölmezlik: doğru, ama yazı dilinde yerleşmemiş. Tercih: "ölümsüzlük"; immortalis "ölümsüz", mortalis "ölümlü".
"Ölümsüzlük" yalnız ölümün yokluğunu söyler; başlangıcın olup olmadığı hakkında bir şey söylemez. Augustinus'un tartıştığı da budur: Ruh var olmaya başlamış olabilir, ama bir kez var olduktan sonra yok olmaz. "Ebedîlik" seçilseydi ruha Tanrı'ya ait olan başsızlık da yüklenirdi.
Atıf ve kaynak notu
Augustinus Retractationes I 4–5'te bu delillerden bazılarını (özellikle ilimlerin cahil ruhta da bulunduğu düşüncesini, hatırlama benzetmesini) sonradan düzeltmiştir; Soliloquia'daki biçim onun olgun öğretisi değildir.
İlgili kavramlar
Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: ölümsüz, ölümsüzlüğü, ölümsüzlük, ölümsüzdür, ölümsüzlükten, ölümsüzlükle
Metinlerde işaretlendiği yerler
39 yer · 39 eser
Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.
- Augustinus, İç Konuşmalar15
- Augustinus, Ruhun Ölümsüzlüğü Üzerine4
- Augustinus, Ruhun Büyüklüğü Üzerine
- Augustinus, Musiki Üzerine68
- Augustinus, Öğretmen Üzerine13
- Augustinus, Maniheistlere Karşı Tekvin Üzerine57
- Augustinus, Hakiki Din Üzerine29
- Augustinus, İnanmanın Faydası Üzerine14
- Augustinus, İki Ruh Üzerine2
- Augustinus, Seksen Üç Muhtelif Mesele1_3
- Augustinus, İman ve İnanç Formülü Üzerine23
- Augustinus, Yalan Üzerine40
- Augustinus, Hristiyan Öğretisi Üzerine6
- Augustinus, İyinin Tabiatı Üzerine1
- Augustinus, Teslis Üzerine1
- Augustinus, Tekvin'in Lafzî Tefsiri3.21
- Augustinus, Tanrı Devleti1.20
- Augustinus, El Kitabı (İman, Ümit ve Sevgi Üzerine)105
- Augustinus, Tabiat ve Lütuf Üzerine72
- Augustinus, İkaz ve Lütuf ÜzerinePL44.935_2
- Augustinus, Yalana Karşı33
- Augustinus, Tashihler1.4.1
- Boethius, Felsefenin Tesellisi2.P7
- Pseudo-Dionysios Areopagites, Dionysios Külliyatıs435
- Sevillalı Isidorus, Etimolojiler7.1
- Sevillalı Isidorus, Farklar (Kelimelerin Hususiyeti Üzerine)2.27
- Sevillalı Isidorus, Hükümler1.1
- Sevillalı Isidorus, Kilise Vazifeleri Üzerine1.33
- Descartes, Yöntem Üzerine Konuşma24
- Descartes, İlk Felsefe Üzerine Meditasyonlar4
- Kant, Saf Aklın EleştirisiAA03.018
- Kant, Yargı Gücünün EleştirisiAA05.469
- Hegel, Felsefî Bilimler Ansiklopedisinin Ana Hatları27
- Hegel, Tarih Felsefesi Dersleri59
- Nietzsche, Ahlâkın Soykütüğü ÜzerineGM-III-8.1
- Nietzsche, Putların AlacakaranlığıGD-Streifzuege-51
- Nietzsche, DeccalAC-38
- Nietzsche, Ecce HomoEH-Vorbemerkung
- Nietzsche, Tan KızıllığıM-72