Augustinus · Ruhun Büyüklüğü Üzerine
1. Bölüm
1Evodius: Boş vaktinin bol olduğunu gördüğüme göre —sanırım bu ne zamansız ne de yersiz bir istek— beni düşündüren şeyler hakkında bana cevap vermeni rica ediyorum. Senden birçok şey sorduğumda, bizden yukarıda olan şeyleri araştırmamızı yasaklayan o bilinen Yunan sözüyle beni çoğu zaman caydırmak gerektiğini düşündün. Ama şimdi kendimizin kendimizden yukarıda olduğunu sanmıyorum. Bu yüzden ruh hakkında sorduğumda, "Bizden yukarıda olan bize ne?" cevabını işitmeyi hak etmiyorum; belki bizim ne olduğumuzu işitmeyi hak ediyorum.
Augustinus: Ruh hakkında neler işitmek istediğini kısaca say.
Evodius: Sayayım; çünkü bunları uzun uzun düşünerek hazırladım. Soruyorum: Ruh nereden gelir, nasıldır, ne kadar büyüktür, bedene niçin verilmiştir, bedene gelince nasıl olur, bedenden ayrılınca nasıl olur?
Augustinus: Ruhun nereden olduğunu sorduğunda iki şey anlamak zorunda kalıyorum. Çünkü bir insanın nereden olduğunu bir anlamda vatanının neresi olduğunu bilmek istediğimizde söyleriz; başka bir anlamda da neden meydana geldiğini, yani hangi unsurlardan ve şeylerden birleştiğini sorduğumuzda. Ruhun nereden olduğunu sorarken bunlardan hangisini bilmek istiyorsun? Onun buraya geldiği yeri, adeta memleketini ve vatanını mı bilmek istiyorsun, yoksa cevherinin ne olduğunu mu soruyorsun?
Evodius: İkisini de bilmek isterdim; ama hangisinin önce bilinmesi gerektiğini senin yargına bırakmayı tercih ederim.
Augustinus: Ruhun kendine özgü yurdunun ve vatanının, onu yaratan Tanrı'nın kendisi olduğuna inanıyorum. Cevherine ise bir ad veremem; çünkü onun, bu beden hisleriyle dokunduğumuz alışılmış ve bilinen tabiatlardan biri olduğunu sanmıyorum. Ruhun ne topraktan, ne sudan, ne havadan, ne ateşten, ne bunların hepsinden, ne de bazılarının birleşiminden meydana geldiğini sanıyorum. Sen bana şu ağacın nelerden meydana geldiğini sorsan, bütün böyle şeylerin onlardan meydana geldiğine inanmamız gereken o çok iyi bilinen dört unsuru sayardım; sonra toprağın, suyun, havanın ya da ateşin kendisinin nelerden meydana geldiğini sormaya devam etsen, söyleyecek hiçbir şey bulamazdım. Bunun gibi, insanın nelerden birleştiği sorulunca "ruhla bedenden" diye cevap verebilirim; beden hakkında yine sorarsan o dört unsura dönerim. Ama ruhu sorduğunda, ruh basit ve kendine özgü bir cevheri olan bir şey gibi göründüğü için, dediğim gibi toprağın nereden olduğunu sorduğunda nasıl takılıp kalırsam öyle takılıp kalırım.
Evodius: Tanrı tarafından yapıldığını söyledikten sonra ruhun kendine özgü bir cevheri olduğunu nasıl kabul ettiğini anlamıyorum.
Augustinus: Toprağın da Tanrı tarafından yapıldığını inkâr edemem; yine de toprağın başka hangi cisimlerden meydana geldiğini söyleyemem. Çünkü toprak, toprak olması bakımından basit bir cisimdir; bu yüzden dört unsurdan meydana gelen bütün bu cisimlerin unsuru diye anılır. Demek ki hem ruhun Tanrı tarafından yapıldığını hem de kendine özgü bir tabiatı olduğunu söyleyen görüş kendisiyle çelişmez. Çünkü ruhun bu kendine özgü tabiatını da, ateşin, havanın, suyun, toprağın tabiatı gibi, Tanrı'nın kendisi yaptı; ötekileri ise bunların hepsinden birleşsin diye yaptı.
- E. Quoniam video te abundare otio, quæso ut mihi respondeas de iis quæ me movent, non, ut opinor, importune atque incongrue. Sæpe enim cum abs te multa quaesissem, nescio qua illa graeca sententia me deterrendum putasti, qua prohibemur ea quae supra nos sunt requirere: nunc vero non puto nos ipsos supra nos esse. Quamobrem cum de anima quæro, non sum dignus qui audiam: Quod supra nos, quid ad nos? sed fortasse dignus qui audiam, quid simus nos. A. Enumera breviter qua de anima audire velis. E. Faciam: nam sunt mihi ista diuturna cogitatione præparata. Quaero igitur unde sit anima, qualis sit, quanta sit, cur corpori fuerit data, et cum ad corpus venerit qualis efficiatur, qualis cum abscesserit? 2. A. Cum quæris unde sit anima, duo quaedam intelligere cogor. Aliter enim dicimus unde sit homo, quæ sit ejus patria scire cupientes; aliter unde sit, cum quærimus unde constet, id est, ex quibus elementis rebusque compositus. Quid horum scire vis, cum interrogas unde sit anima? Utrumnam quasi regionem ejus et patriam, unde huc venerit, nosse desideras; an vero quae sit ejus substantia, requiris. E. Equidem utrumque scire vellem, sed quid sit sciendum prius, tuo judicio malo committere. A. Propriam quamdam habitationem animae ac patriam, Deum ipsum credo esse a quo creata est. Substantiam vero ejus nominare non possum: non enim eam puto esse ex iis usitatis notisque naturis, quas istis corporis sensibus tangimus. Nam neque ex terra, neque ex aqua, neque ex aere, neque ex igni, neque ex his omnibus, neque ex aliquibus horum conjunctis constare animam puto. Sed quemadmodum si ex me quæreres, arbor ista ex quibus constet, notissima ista elementa quatuor nominarem, ex quibus omnia talia constare credendum est; porro si pergeres quaerere, unde ipsa terra, vel aqua, vel aer, vel ignis constent, nihil jam quod dicerem reperirem: sic cum quæritur ex quibus sit homo compositus, respondere possum, ex anima et corpore; rursum de corpore si quaeras, ad illa elementa quatuor recurram; de anima vero quaerenti tibi, cum simplex quiddam et propriæ substantiae videatur esse, non aliter haeream ac si quæris, ut dictum est, unde sit terra. E. Quomodo eam propriam velis habere substantiam, cum dixeris a Deo factam, non intelligo. A. Quomodo et terram ipsam a Deo factam, negare non possum; et tamen non possum dicere, ex quibus quasi aliis corporibus terra constet. Simplex enim corpus est terra, eo ipso quo terra est; et ideo elementum dicitur omnium istorum corporum, quae fiunt ex quatuor elementis. Non ergo sibi adversatur sententia qua dicimus, et a Deo animam factam, et propriam quamdam habere naturam. Hanc enim ejus propriam quamdam naturam et suam, Deus ipse fecit, ut ignis, ut aeris, ut aquæ, ut terræ, quo cætera ex his omnibus componerentur.