İçeriğe geç
Tinin Fenomenolojisi

Hegel · Tinin Fenomenolojisi

V. Aklın Kesinliği ve Hakikati › A. Gözlemleyen Akıl

98Bu bilinç ki onun için varlık, kendisinin olan anlamını taşır, şimdi yeniden kastetmeye ve algılamaya giriyor; ama bunlara yalnızca bir başkasının kesinliği olarak değil, bu başkasının kendisi olduğu kesinliğiyle giriyor. Önceden şeyde birçok şeyi algılamak ve deneyimlemek ona yalnızca başına gelen bir şeydi; burada gözlemleri ve deneyimi kendisi yapıyor. Önceden bizim için aşılmış olan kastetme ve algılama, şimdi bilinç tarafından kendisi için aşılıyor. Akıl hakikati bilmeye yönelir: kastetme ve algılama için şey olanı kavram olarak bulmaya, yani şeylikte yalnızca kendi bilincine sahip olmaya. Bu yüzden akıl şimdi dünyaya karşı küllî bir ilgi duyar; çünkü dünyada kendisinin hazır bulunduğunun, ya da hazır olanın akla uygun olduğunun kesinliğidir. Kendi başkasını arar, çünkü onda kendisinden başka hiçbir şeye sahip olmadığını bilir; yalnızca kendi sonsuzluğunu arar.

Akıl önce gerçeklikte kendini yalnızca sezer, ya da gerçekliği yalnızca genel olarak kendisinin olarak bilir; bu anlamda kendisine teminat altına alınmış mülkünü her yerde sahiplenmeye girişir ve bütün yükseklere, bütün derinliklere egemenliğinin işaretini diker. Ama bu yüzeysel benim onun son ilgisi değildir; bu her yeri sahiplenmenin sevinci, mülkünde hâlâ soyut aklın kendinde taşımadığı yabancı başkasını bulur. Akıl kendini daha derin bir öz olarak sezer, çünkü saf Ben vardır; ve farkın, çok çeşitli varlığın, Ben'in kendi varlığı olmasını, Ben'in kendini gerçeklik olarak görmesini, kendini şekil ve şey olarak hazır bulmasını talep etmek zorundadır. Ama akıl şeylerin bütün bağırsaklarını didik didik etse ve onlardan kendi kendine fışkırsın diye bütün damarlarını açsa da bu mutluluğa erişmeyecektir; gerçekleşmesini deneyimleyebilmek için önce kendi kendinde gerçekleşmiş olmalıdır.

98

Dieser Idealismus ist in diesem Widerspruche, weil er den abstrakten Begriff der Vernunft als das Wahre behauptet; daher ihm unmittelbar ebensosehr die Realität als eine solche entsteht, welche vielmehr nicht die Realität der Vernunft ist, während die Vernunft zugleich alle Realität sein sollte; diese bleibt ein unruhiges Suchen, welches in dem Suchen selbst die Befriedigung des Findens für schlechthin unmöglich erklärt.--So inkonsequent aber ist die wirkliche Vernunft nicht; sondern nur erst die Gewißheit, alle Realität zu sein, ist sie in diesem Begriffe sich bewußt als Gewißheit, als Ich noch nicht die Realität in Wahrheit zu sein, und ist getrieben, ihre Gewißheit zur Wahrheit zu erheben, und das leere Mein zu erfüllen. A. Beobachtende Vernunft Dieses Bewußtsein, welchem das Sein die Bedeutung des Seinen hat, sehen wir nun zwar wieder in das Meinen und Wahrnehmen hineingehen, aber nicht als in die Gewißheit eines nur Andern, sondern mit der Gewißheit, dies Andere selbst zu sein. Früher ist es ihm nur geschehen, manches an dem Dinge wahrzunehmen und zu erfahren; hier stellt es die Beobachtungen und die Erfahrung selbst an. Meinen und Wahrnehmen, das für uns früher sich aufgehoben, wird nun von dem Bewußtsein für es selbst aufgehoben; die Vernunft geht darauf, die Wahrheit zu wissen; was für das Meinen und Wahrnehmen ein Ding ist, als Begriff zu finden, das heißt, in der Dingheit nur das Bewußtsein ihrer selbst zu haben. Die Vernunft hat daher itzt ein allgemeines Interesse an der Welt, weil sie die Gewißheit ist, Gegenwart in ihr zu haben, oder daß die Gegenwart vernünftig ist. Sie sucht ihr Anderes, indem sie weiß, daran nichts anderes als sich selbst zu besitzen; sie sucht nur ihre eigne Unendlichkeit. Zuerst sich in der Wirklichkeit nur ahndend, oder sie nur als das Ihrige überhaupt wissend, schreitet sie in diesem Sinne zur allgemeinen Besitznehmung des ihr versicherten Eigentums, und pflanzt auf alle Höhen und in alle Tiefen das Zeichen ihrer Souveränität. Aber dieses oberflächliche Mein ist nicht ihr letztes Interesse; die Freude dieser allgemeinen Besitznehmung findet an ihrem Eigentume noch das fremde Andre, das die abstrakte Vernunft nicht an ihr selbst hat. Die Vernunft ahndet sich als ein tieferes Wesen, denn das reine Ich ist, und muß fodern, daß der Unterschied, das mannigfaltige Sein, ihm als das seinige selbst werde, daß es sich als die Wirklichkeit anschaue, und sich als Gestalt und Ding gegenwärtig finde. Aber wenn die Vernunft alle Eingeweide der Dinge durchwühlt, und ihnen alle Adern öffnet, daß sie sich daraus entgegenspringen möge, so wird sie nicht zu diesem Glücke gelangen, sondern muß an ihr selbst vorher sich vollendet haben, um dann ihre Vollendung erfahren zu können.

Bilinç gözlemler; yani akıl kendini var olan nesne olarak, gerçek, duyusal olarak hazır bulunan bir tarz olarak bulmak ve ona sahip olmak ister. Bu gözlemin bilinci elbette kendisini değil, tersine şeylerin şeyler olarak özünü deneyimlemek istediğini kasteder ve söyler. Bu bilincin böyle kastedip söylemesinin sebebi, onun akıl olması, ama aklın ona henüz akıl olarak nesne olmamasıdır. Aklı, şeylerin ve kendisinin aynı özü olarak bilseydi, ve aklın kendine özgü şekliyle ancak bilinçte hazır bulunabileceğini bilseydi, onu şeylerde değil, daha çok kendi derinliğine inerek orada arardı. Onu orada bulmuş olsaydı, akıl oradan yeniden dışarıya, gerçekliğe gönderilirdi; orada kendi duyusal ifadesini görmek, ama onu hemen özsel olarak kavram diye almak için. Akıl, bilincin bütün realite olduğu kesinliği olarak dolaysızca ortaya çıktığı hâliyle, realitesini varlığın dolaysızlığı anlamında alır; aynı şekilde Ben'in bu nesnel özle birliğini de dolaysız bir birlik anlamında alır; bu birlikte varlığın ve Ben'in momentlerini henüz ayırıp yeniden birleştirmemiş, yani onu henüz tanımamıştır. Bu yüzden gözlemleyen bilinç olarak şeylere yönelirken, onları duyusal, Ben'e karşıt şeyler olarak hakikatte aldığını sanır; ama gerçek yapıp etmesi bu sanıyla çelişir. Çünkü şeyleri bilir, onların duyusallığını kavramlara dönüştürür, yani tam da aynı zamanda Ben olan bir varlığa; böylece düşünmeyi var olan bir düşünmeye, ya da varlığı düşünülmüş bir varlığa çevirir ve şeylerin ancak kavramlar olarak hakikat taşıdığını fiilen ileri sürer. Bu gözlemleyen bilinç için bunda yalnızca şeylerin ne olduğu ortaya çıkar; bizim içinse bilincin kendisinin ne olduğu. Ama hareketinin sonucu, kendinde ne ise kendisi için de o olmak olacaktır.

Gözlemleyen aklın yapıp etmesi, hareketinin momentleri içinde incelenmelidir: tabiatı, tini ve son olarak ikisinin ilişkisini duyusal varlık olarak nasıl ele aldığı ve kendini var olan gerçeklik olarak nasıl aradığı.

Çeviri değerlendirmesi

Yıldızlar eseri değil, çevirinin kalitesini ölçer

Yükleniyor…

Çeviri önerileri

Nasıl önerilir?

Yükleniyor…

İncelemeler

Okurların eser üzerine yazdığı değerlendirmeler.

Yükleniyor…

Tartışma

Yükleniyor…