İçeriğe geç

Kavram

Amicitia

Yunanca
φιλία (philia)
Latince
amicitia; amicus; amor, amare
Almanca
Freundschaft
Fransızca
amitié
İngilizce
friendship
Türkçe
dostluk

Gündelik anlamdan felsefi anlama

Gündelikte yakınlık, siyasî ittifak, hizmet alışverişi. Cicero'da (Laelius'un ağzından): dostluk, ilahî ve insanî bütün şeylerde iyi niyet ve sevgiyle birlikte uyuşmaktır (Amic. 20); ancak iyiler arasında olabilir (18, 65); kaynağı ihtiyaç ve fayda değil, tabiat ve fazilettir (26–32, 51, 100); fayda dostluğu izler, dostluk faydayı değil (51). Dost "adeta ikinci bir kendi"dir (tamquam alter idem, 80). Sınırı: dost uğruna ahlâken çirkin bir şey istenmez ve yapılmaz (40, 44).

Tarih içinde

Dönem Düşünür Anlam Kaynak
MÖ 4. yy Aristoteles Fayda, haz ve iyilik dostluğu; dost "başka bir ben"
MÖ 3. yy Epikuros Dostluk fayda ile başlar, kendisi için istenir
MÖ 44 Cicero Faziletten doğan dostluk; Scipio ile Laelius örneği Cicero, Laelius de amicitia
1. yy Seneca Mektuplar 3, 9: bilgenin dostluğu
4.–5. yy Augustinus İtiraflar IV: dostluk ve Tanrı'da sevmek
12. yy Aelred of Rievaulx De spiritali amicitia: Cicero'nun Hristiyan yeniden yazımı

Dönüşüm: Yunan philia'sının geniş anlamından (aile, şehir, ticaret ortaklığı) Cicero'nun seçkin, fazilete dayalı dostluğuna; oradan Hristiyan caritas'ın herkese yönelen sevgisine.

Dillerde karşılıkları

Dil Karşılık Köken ve kullanım
Yunanca φιλία (philia) Aristoteles Nikomakhos'a Etik VIII–IX; Epikuros ve Stoa'da da merkezî. Empedokles'in kozmik "sevgi"si için bkz. philotes.
Latince amicitia; amicus "dost"; amor "sevgi", amare "sevmek"; diligere "değer verip sevmek" Cicero'ya göre amicitia da amor da amare'den gelir (Amic. 26, 100). Yanında: benevolentia "iyi niyet", caritas "sevgi", fides "sadakat".
Almanca / Fransızca Freundschaft / amitié
İngilizce friendship

Türkçe karşılığı

dostluk. arkadaşlık: gündelik ve hafif; Cicero'nun "gerçek ve tam dostluk"unu (vera et perfecta) karşılamaz. muhabbet, sevgi: amor'u da kapsar, dostluğun karşılıklılığını ve ahlâkî zeminini vermez. dostluk: hem gündelik hem ağırbaşlı; "dost" kelimesi Türkçede sadakat ve sırdaşlık çağrışımı taşır. Tercih: dostluk; amicus "dost", benevolentia "iyi niyet".

Roma'da amicus aynı zamanda siyasî bir müttefik, bir koruma ilişkisinin tarafıdır; Cicero bu kamusal anlamın üstüne felsefî bir dostluk kurar. "Dostluk" kelimesi bu siyasî katmanı gizler.

Atıf ve kaynak notu

Görüşler Laelius'un ağzından verilir ve Scaevola'dan dinlendiği söylenir; içerik büyük ölçüde Panaitios ve Peripatetik kaynaklara dayanır, Cicero'nun kendi düzenlemesidir.

İlgili kavramlar

Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: dostluk, dostluğa, dostları, dostluğu, dost, dostlukları

Metinlerde işaretlendiği yerler

43 yer · 43 eser

Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.