İçeriğe geç

Kavram

Pietas

Yunanca
εὐσέβεια (eusebeia); ὁσιότης (hosiotēs)
Latince
pietas; pius / impius (saygılı / saygısız)
Almanca
Pietät; Frömmigkeit
Fransızca
piété
İngilizce
piety
Türkçe
saygı; evlat saygısı (anne babaya karşı)

Gündelik anlamdan felsefi anlama

Roma'da pietas bir duygudan çok bir vazife ilişkisidir: insanın kendisinden önce gelenlere (tanrılar, ana baba, atalar, vatan) borçlu olduğu şeyi tanıması. Seneca bunu bir faziletler dizisi içinde sayar (pietas, fides, iustitia, De ben. 2.31.1) ve III. Kitap'ta çocukların ana babalarına onlardan aldıklarından büyük iyilik verip veremeyeceğini tartışırken kavramı bir "güzel yarış"a dönüştürür: evlat saygısı, babayı iyiliklerde yenmeyi ummakla daha istekli olur (3.36.1; Aeneas örneği 3.37.1).

Tarih içinde

Dönem Düşünür Anlam Kaynak
MÖ 84 civ. Cicero Vatana, ana babaya, akrabalara karşı vazife; doğal hukukun bir parçası Cicero, De inventione
MÖ 45 Cicero Tanrılara karşı adalet; Epikurosçuların tanrı anlayışının pietas'ı yok ettiği eleştirisi Cicero, De natura deorum
MÖ 29–19 Vergilius "pius Aeneas": babasını ve ev tanrılarını Truva'dan taşıyan kurucu kahraman —
MS 56–64 Seneca Fazilet olarak saygı; çocuğun ana babasına iyilikte üstün gelme yarışı Seneca, De beneficiis
MS 413–426 Augustinus Gerçek pietas (Yunanca theosebeia) yalnızca tek Tanrı'ya tapınmadır (De civitate Dei 10.1) —

Dönüşüm: aile ve vatan merkezli Roma vazifesinden Hristiyan "takva"ya; Hristiyan Latincesinde pietas aynı zamanda "acıma, merhamet" anlamını kazanır (İtalyanca pietà).

Dillerde karşılıkları

Dil Karşılık Köken ve kullanım
Yunanca εὐσέβεια (eusebeia); ὁσιότης (hosiotēs) eusebeia tanrılara ve ana babaya saygı; Platon'da hosiotēs faziletlerden biri. Latince pietas ikisinden de geniştir: tanrılara, ana babaya, akrabaya ve vatana karşı vazife bilinci.
Latince pietas; pius; impius pius "vazifesine bağlı, saygılı"; Vergilius'un "pius Aeneas"ı, babasını sırtında taşıyan kahramandır. Cicero'nun tarifi: "pietas, vatana, anne babaya ve kan bağıyla bağlı olanlara karşı vazifeyi yerine getirmemizi öğütler" (De inventione 2.66); tanrılara karşı adalet olarak da tanımlanır (De natura deorum 1.116). Ana babanın çocuğa pietas'ı da vardır (De ben. 2.11.5: "uzun şefkat").
Almanca / Fransızca Pietät, Frömmigkeit / piété
İngilizce piety

Türkçe karşılığı

saygı; evlat saygısı. dindarlık / takva: yalnız tanrılara yönelik yanı verir, ana babaya ve vatana karşı vazifeyi düşürür. vefa: bağlılığı verir ama dinî boyutu yoktur. hürmet: reverentia / veneratio için daha uygun (De ben. 3.36.1'de veneratio "hürmet" diye çevrildi). evlat saygısı: ana baba bağlamında anlamı tam verir. Tercih: genel olarak saygı, ana baba bağlamında evlat saygısı; tanrılar bağlamında bağlama göre "dindarlık". impius "saygısız", impietas "saygısızlık".

"Dindarlık" seçilirse kavram Hristiyan pietas'ına (Tanrı'ya bağlılık) doğru çekilir; Roma'da ise kavramın merkezi aile ve vatandır. "Saygı" geniş ama renksizdir; bu yüzden bağlama göre belirleyici eklenir.

Atıf ve kaynak notu

pietas bir felsefe okulunun terimi değil, Roma'nın ortak ahlâk dilinin kavramıdır; Cicero ve Seneca onu Stoacı faziletler şemasına (iustitia'nın bir parçası olarak) yerleştirir.

İlgili kavramlar

Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: dindarlık, dindarlıkla, dindarlığın, saygı, dindarca, dindarlığa

Metinlerde işaretlendiği yerler

34 yer · 34 eser

Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.