İçeriğe geç

Kavram

Motus

Yunanca
κίνησις (kinēsis)
Latince
motus; movere
Almanca
Bewegung
Fransızca
mouvement
İngilizce
motion
Türkçe
hareket

Gündelik anlamdan felsefi anlama

III. kitabın açılışında Evodius, iradenin bu hareketi tabiatça taşıyorsa zorunlulukla hareket edeceğini ve suçlanamayacağını söyler. Augustinus taş benzetmesiyle cevap verir: Taşın aşağı düşüşü ona hastır ama elinde değildir, bu yüzden tabiîdir; ruhun hareketi de ona hastır, ama ruh istemedikçe öyle hareket etmez, bu yüzden gönüllüdür ve kusurludur. II 20'de bu hareket bir "eksilme hareketi"dir (motus defectivus): Her eksilme hiçlikten geldiği için Tanrı'dan değildir.

Tarih içinde

Dönem Düşünür Anlam Kaynak
MÖ 4. yy Aristoteles kinēsis: potansiyelin gerçekleşmesi kinesis
MÖ 1. yy Cicero motus animi: ruhun hareketleri, duygular perturbatio
391–395 Augustinus iradenin değişmez iyiden yüz çeviren eksilme hareketi; taşın tabiî hareketinden farklı olarak gönüllü (II 20; III 1) Augustinus, De libero arbitrio
6. yy Boethius hareketin altı türü; başkalaşma ötekilerden ayrıdır (kare ve gnomon) Boethius, In Categorias IV

Dönüşüm: Fizikteki hareketten, ruhun yönelişine; oradan iradenin ahlâkî yönüne (aversio / conversio).

Dillerde karşılıkları

Dil Karşılık Köken ve kullanım
Yunanca κίνησις (kinēsis) Aristoteles'te potansiyelin gerçekleşmesi; Stoacılarda ruhun hareketleri (pathē "aşırı hareketler").
Latince motus; motus animi "ruhun hareketi", motus voluntatis movere "hareket ettirmek". Cicero'da motus animi duygular için de kullanılır. Augustinus'ta günah, iradenin değişmez iyiden değişen iyiye yüz çevirdiği "hareket"tir (De libero arbitrio II 20, 54; III 1).
Almanca / Fransızca Bewegung / mouvement
İngilizce motion

Türkçe karşılığı

hareket. hareket: çekirdek terim (motus = hareket); kelam ve felsefe geleneğinde yerleşik. devinim: köksüz türetme, kullanılmaz. kımıldanış, yöneliş: iradenin hareketi için açıklayıcı ama terim değil.

İradenin "hareketi" demek, günahı fizikî bir yer değiştirme gibi düşünmeye davet eder; Augustinus bunu bilerek yapar: Taşın ağırlığıyla düşmesi tabiî, ruhun aşağıya dönmesi gönüllü bir harekettir.

Atıf ve kaynak notu

Augustinus'un "irade hareketi"ni Aristotelesçi hareket tanımıyla okumamak gerekir; onun için asıl soru hareketin kaynağı ve gönüllülüğüdür.

İlgili kavramlar

Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: hareket, hareketi, hareketin, hareketleri, hareketiyle, harekete

Metinlerde işaretlendiği yerler

30 yer · 30 eser

Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.