Kavram
Motus
- Yunanca
- κίνησις (kinēsis)
- Latince
- motus; movere
- Almanca
- Bewegung
- Fransızca
- mouvement
- İngilizce
- motion
- Türkçe
- hareket
Gündelik anlamdan felsefi anlama
III. kitabın açılışında Evodius, iradenin bu hareketi tabiatça taşıyorsa zorunlulukla hareket edeceğini ve suçlanamayacağını söyler. Augustinus taş benzetmesiyle cevap verir: Taşın aşağı düşüşü ona hastır ama elinde değildir, bu yüzden tabiîdir; ruhun hareketi de ona hastır, ama ruh istemedikçe öyle hareket etmez, bu yüzden gönüllüdür ve kusurludur. II 20'de bu hareket bir "eksilme hareketi"dir (motus defectivus): Her eksilme hiçlikten geldiği için Tanrı'dan değildir.
Tarih içinde
| Dönem | Düşünür | Anlam | Kaynak |
|---|---|---|---|
| MÖ 4. yy | Aristoteles | kinēsis: potansiyelin gerçekleşmesi | kinesis |
| MÖ 1. yy | Cicero | motus animi: ruhun hareketleri, duygular | perturbatio |
| 391–395 | Augustinus | iradenin değişmez iyiden yüz çeviren eksilme hareketi; taşın tabiî hareketinden farklı olarak gönüllü (II 20; III 1) | Augustinus, De libero arbitrio |
| 6. yy | Boethius | hareketin altı türü; başkalaşma ötekilerden ayrıdır (kare ve gnomon) | Boethius, In Categorias IV |
Dönüşüm: Fizikteki hareketten, ruhun yönelişine; oradan iradenin ahlâkî yönüne (aversio / conversio).
Dillerde karşılıkları
| Dil | Karşılık | Köken ve kullanım |
|---|---|---|
| Yunanca | κίνησις (kinēsis) | Aristoteles'te potansiyelin gerçekleşmesi; Stoacılarda ruhun hareketleri (pathē "aşırı hareketler"). |
| Latince | motus; motus animi "ruhun hareketi", motus voluntatis | movere "hareket ettirmek". Cicero'da motus animi duygular için de kullanılır. Augustinus'ta günah, iradenin değişmez iyiden değişen iyiye yüz çevirdiği "hareket"tir (De libero arbitrio II 20, 54; III 1). |
| Almanca / Fransızca | Bewegung / mouvement | |
| İngilizce | motion |
Türkçe karşılığı
hareket. hareket: çekirdek terim (motus = hareket); kelam ve felsefe geleneğinde yerleşik. devinim: köksüz türetme, kullanılmaz. kımıldanış, yöneliş: iradenin hareketi için açıklayıcı ama terim değil.
İradenin "hareketi" demek, günahı fizikî bir yer değiştirme gibi düşünmeye davet eder; Augustinus bunu bilerek yapar: Taşın ağırlığıyla düşmesi tabiî, ruhun aşağıya dönmesi gönüllü bir harekettir.
Atıf ve kaynak notu
Augustinus'un "irade hareketi"ni Aristotelesçi hareket tanımıyla okumamak gerekir; onun için asıl soru hareketin kaynağı ve gönüllülüğüdür.
İlgili kavramlar
Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: hareket, hareketi, hareketin, hareketleri, hareketiyle, harekete
Metinlerde işaretlendiği yerler
30 yer · 30 eser
Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.
- Augustinus, Hür İrade Üzerine
- Augustinus, Maniheistlere Karşı Tekvin Üzerine8
- Augustinus, İki Ruh Üzerine3
- Augustinus, Seksen Üç Muhtelif Mesele1_2
- Augustinus, Hristiyan Öğretisi Üzerine41
- Augustinus, İtiraflar11.12
- Augustinus, Teslis Üzerine1_2
- Augustinus, Tekvin'in Lafzî Tefsiri1.2
- Augustinus, Tanrı Devleti2.1
- Augustinus, El Kitabı (İman, Ümit ve Sevgi Üzerine)8
- Augustinus, Yalana Karşı17
- Augustinus, Tashihler1.6.8
- Boethius, Felsefenin Tesellisi3.P11
- Boethius, Teslis Üzerine2
- Boethius, Eutykhes'e ve Nestorius'a Karşı1
- Boethius, Aristoteles'in Kategoriler'i ŞerhiPL64.289
- Boethius, Aristoteles'in Önermeler Üzerine'si ŞerhiPL64.381
- Boethius, Aristoteles'in Önermeler Üzerine'si Şerhi (İkinci Şerh)PL64.427_3
- Boethius, Topik Farklar ÜzerinePL64.1197
- Boethius, Aritmetik Üzerinepr_3
- Boethius, Musiki ÜzerinePL63.1171_2
- Pseudo-Dionysios Areopagites, Dionysios Külliyatıs078
- Sevillalı Isidorus, Etimolojiler13.1
- Sevillalı Isidorus, Hükümler1.2
- Sevillalı Isidorus, Şeylerin Tabiatı Üzerine7
- Sevillalı Isidorus, Eşanlamlılar (Günahkâr Ruhun Ağıtı)2_4
- Descartes, Felsefenin İlkeleriAT8.053
- Descartes, Zihnin Yönetimi İçin KurallarAT10.417
- Hegel, Mantık Bilimi110
- Hegel, Felsefî Bilimler Ansiklopedisinin Ana Hatları51