İçeriğe geç

Kavram

Mens

Yunanca
νοῦς (nous); διάνοια (dianoia)
Latince
mens
Almanca
Geist
Fransızca
esprit
İngilizce
mind
Türkçe
zihin

Gündelik anlamdan felsefi anlama

Gündelikte mens "akıl, niyet, düşünce, gönül"dür (mente captus "aklını yitirmiş"; in mentem venire "aklına gelmek"). Cicero'da ruhun yönetici kısmı, Stoacıların hēgemonikon'u. Augustinus'ta ruhun (anima, animus) içte ve yukarıda olan kısmıdır: Tanrı'nın sureti oradadır (imago Dei in mente). De Trinitate'de zihin üç şeyle birlikte görünür: kendisi, kendini bilmesi (notitia sui) ve kendini sevmesi (amor sui); bu üçü "birbirinden ayrılmaz, yine de her biri bir cevherdir" (IX 5, 8).

Tarih içinde

Dönem Düşünür Anlam Kaynak
MÖ 5. yy Anaksagoras evreni düzenleyen nous nous
MÖ 1. yy Cicero ruhun yönetici kısmı, tanrısal kıvılcım Tusculanae I
MS 4.–5. yy Augustinus Tanrı'nın suretinin bulunduğu yer; kendini bilen ve seven zihin Augustinus, Confessiones X; Augustinus, De Trinitate IX 2, 2–5, 8; X 10, 13–12, 19
6. yy Boethius mens Tanrı'nın basit bakışına yükselen akıl Consolatio V

Dönüşüm: Evreni düzenleyen nous'tan, Teslis'in suretini taşıyan ve kendini sevgiyle bilen insan zihnine.

Dillerde karşılıkları

Dil Karşılık Köken ve kullanım
Yunanca νοῦς; διάνοια nous ruhun en yüksek, akılla kavrayan kısmı; dianoia düşünme. Latin yazarlar nous'u çoğu zaman mens, bazen intellectus diye çevirir.
Latince mens me-n- kökü (memini "hatırlarım", moneo "hatırlatırım" ile akraba): hatırlayan ve düşünen şey. Augustinus'ta animus'un (ruh) en yüksek kısmı; De Trinitate IX 2, 2'den itibaren Teslis'in suretinin arandığı yer: mens, notitia, amor (IX), memoria, intelligentia, voluntas (X).
Almanca / Fransızca Geist / esprit (bazen mens bırakılır)
İngilizce mind

Türkçe karşılığı

zihin. akıl: projede ratio ve intellectus için kullanılır; mens'i "akıl" diye çevirmek IX–X. kitaplardaki ayrımı (mens bilen ve seven bütündür, intelligentia onun bir yönüdür) siler. tin: spiritus'a ayrıldı (IX 2, 2: "zihin cisim değil tindir"). gönül: duygu yükü fazla. zihin seçildi: hem bilmeyi hem sevmeyi taşıyabilecek kadar geniş.

Augustinus'un mens'i yalnız düşünen bir yeti değildir; kendini bilen ve kendini seven bir bütündür. "Zihin" kelimesi Türkçede daha çok bilişsel bir anlam taşır; Augustinus'ta ise zihin sevgiyle de tanımlanır (IX 2, 2: "Zihin kendini sevdiğinde iki şey gösterir: zihin ve sevgi").

Atıf ve kaynak notu

"Zihin felsefesi" (philosophy of mind) dilindeki "zihin" Augustinus'a geriye yansıtılmamalıdır: Onun mens'i cisimsiz bir cevherdir ve asıl görevi Tanrı'yı hatırlamak, anlamak ve sevmektir (XIV).

İlgili kavramlar

Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: zihnin, zihni, zihinlerini, zihnimizin, zihnine, zihinlere

Metinlerde işaretlendiği yerler

23 yer · 23 eser

Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.