Kavram
Mens
- Yunanca
- νοῦς (nous); διάνοια (dianoia)
- Latince
- mens
- Almanca
- Geist
- Fransızca
- esprit
- İngilizce
- mind
- Türkçe
- zihin
Gündelik anlamdan felsefi anlama
Gündelikte mens "akıl, niyet, düşünce, gönül"dür (mente captus "aklını yitirmiş"; in mentem venire "aklına gelmek"). Cicero'da ruhun yönetici kısmı, Stoacıların hēgemonikon'u. Augustinus'ta ruhun (anima, animus) içte ve yukarıda olan kısmıdır: Tanrı'nın sureti oradadır (imago Dei in mente). De Trinitate'de zihin üç şeyle birlikte görünür: kendisi, kendini bilmesi (notitia sui) ve kendini sevmesi (amor sui); bu üçü "birbirinden ayrılmaz, yine de her biri bir cevherdir" (IX 5, 8).
Tarih içinde
| Dönem | Düşünür | Anlam | Kaynak |
|---|---|---|---|
| MÖ 5. yy | Anaksagoras | evreni düzenleyen nous | nous |
| MÖ 1. yy | Cicero | ruhun yönetici kısmı, tanrısal kıvılcım | Tusculanae I |
| MS 4.–5. yy | Augustinus | Tanrı'nın suretinin bulunduğu yer; kendini bilen ve seven zihin | Augustinus, Confessiones X; Augustinus, De Trinitate IX 2, 2–5, 8; X 10, 13–12, 19 |
| 6. yy | Boethius | mens Tanrı'nın basit bakışına yükselen akıl | Consolatio V |
Dönüşüm: Evreni düzenleyen nous'tan, Teslis'in suretini taşıyan ve kendini sevgiyle bilen insan zihnine.
Dillerde karşılıkları
| Dil | Karşılık | Köken ve kullanım |
|---|---|---|
| Yunanca | νοῦς; διάνοια | nous ruhun en yüksek, akılla kavrayan kısmı; dianoia düşünme. Latin yazarlar nous'u çoğu zaman mens, bazen intellectus diye çevirir. |
| Latince | mens | me-n- kökü (memini "hatırlarım", moneo "hatırlatırım" ile akraba): hatırlayan ve düşünen şey. Augustinus'ta animus'un (ruh) en yüksek kısmı; De Trinitate IX 2, 2'den itibaren Teslis'in suretinin arandığı yer: mens, notitia, amor (IX), memoria, intelligentia, voluntas (X). |
| Almanca / Fransızca | Geist / esprit (bazen mens bırakılır) | |
| İngilizce | mind |
Türkçe karşılığı
zihin. akıl: projede ratio ve intellectus için kullanılır; mens'i "akıl" diye çevirmek IX–X. kitaplardaki ayrımı (mens bilen ve seven bütündür, intelligentia onun bir yönüdür) siler. tin: spiritus'a ayrıldı (IX 2, 2: "zihin cisim değil tindir"). gönül: duygu yükü fazla. zihin seçildi: hem bilmeyi hem sevmeyi taşıyabilecek kadar geniş.
Augustinus'un mens'i yalnız düşünen bir yeti değildir; kendini bilen ve kendini seven bir bütündür. "Zihin" kelimesi Türkçede daha çok bilişsel bir anlam taşır; Augustinus'ta ise zihin sevgiyle de tanımlanır (IX 2, 2: "Zihin kendini sevdiğinde iki şey gösterir: zihin ve sevgi").
Atıf ve kaynak notu
"Zihin felsefesi" (philosophy of mind) dilindeki "zihin" Augustinus'a geriye yansıtılmamalıdır: Onun mens'i cisimsiz bir cevherdir ve asıl görevi Tanrı'yı hatırlamak, anlamak ve sevmektir (XIV).
İlgili kavramlar
Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: zihnin, zihni, zihinlerini, zihnimizin, zihnine, zihinlere
Metinlerde işaretlendiği yerler
23 yer · 23 eser
Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.
- Augustinus, Teslis Üzerine104
- Augustinus, Tekvin'in Lafzî Tefsiri1.9
- Augustinus, Tanrı Devleti1.11
- Augustinus, El Kitabı (İman, Ümit ve Sevgi Üzerine)59
- Augustinus, Tabiat ve Lütuf Üzerine3
- Augustinus, Lütuf ve Hür İrade ÜzerinePL44.881
- Augustinus, Azizlerin Takdiri ÜzerinePL44.975
- Augustinus, Sebat Lütfu ÜzerinePL45.1003
- Augustinus, Yalana Karşı17
- Augustinus, Tashihler1.1.5
- Boethius, Felsefenin Tesellisi1.M1
- Boethius, Teslis Üzerinepr~2
- Boethius, Porphyrios'un Eisagoge'si Şerhi, Birinci ŞerhPL64.9_3
- Boethius, Aristoteles'in Önermeler Üzerine'si Şerhi (İkinci Şerh)PL64.409
- Boethius, Cicero'nun Topika'sı ŞerhiPL64.1043
- Boethius, Aritmetik Üzerine27
- Boethius, Musiki ÜzerinePL63.1285
- Sevillalı Isidorus, Etimolojiler1.9
- Sevillalı Isidorus, Farklar (Kelimelerin Hususiyeti Üzerine)1.1_2
- Sevillalı Isidorus, Eşanlamlılar (Günahkâr Ruhun Ağıtı)2
- Descartes, İlk Felsefe Üzerine Meditasyonlar1
- Descartes, Felsefenin İlkeleriAT8.007
- Descartes, Zihnin Yönetimi İçin KurallarAT10.411