Kavram
Notitia
- Yunanca
- γνῶσις (gnōsis); ἔννοια (ennoia)
- Latince
- notitia; notio; cognitio
- Almanca
- Kenntnis
- Fransızca
- connaissance
- İngilizce
- knowledge, acquaintance
- Türkçe
- bilgi
Gündelik anlamdan felsefi anlama
Gündelikte notitia "tanışıklık, ün, haberdar olma"dır (venire in notitiam "bilinir olmak"). Cicero'da (Topica, De natura deorum) Stoacı ennoia ve prolēpsis karşılığı: doğuştan ya da tecrübeyle zihne yerleşmiş kavram (notitia insita). Augustinus bunu iki yönde kullanır: (1) cinse ve türe dair bilgi, bilinmeyen bir şeyi bildiğimiz bir şeyin benzerliğiyle düşünmemizi sağlar (VIII 4, 7–5, 8); (2) zihnin kendine dair bilgisi, ki başka bir şeyden öğrenilmez, zihin kendini kendi kendisi aracılığıyla bilir (IX 3, 3). Bu ikincisi, X. kitapta se nosse (kendini bilmek) ile se cogitare (kendini düşünmek) ayrımına ve "kuşku duyan, yaşadığını, hatırladığını, anladığını bilir" ispatına götürür (X 10, 14).
Tarih içinde
| Dönem | Düşünür | Anlam | Kaynak |
|---|---|---|---|
| MÖ 3. yy | Stoacılar | ennoia, prolēpsis: zihinde oluşan kavram | Diogenes Laertios VII |
| MÖ 1. yy | Cicero | notitia / notio = ennoia; tanrılar hakkında doğuştan kavram | De natura deorum I 43–44; Topica 31 |
| 399–420 | Augustinus | cinse/türe dair bilgi; zihnin kendini bildiği bilgi, Teslis'in suretinde ikinci terim | Augustinus, De Trinitate VIII 4, 7–6, 9; IX 3, 3–12, 18 |
Dönüşüm: Zihne yerleşmiş genel kavramdan, zihnin kendine hazır oluşuna ve kendini bilmesine.
Dillerde karşılıkları
| Dil | Karşılık | Köken ve kullanım |
|---|---|---|
| Yunanca | γνῶσις; ἔννοια | gnōsis tanıma, bilme; ennoia (Stoacı) zihinde oluşan kavram. Cicero ennoia'yı notio ya da notitia diye çevirir. |
| Latince | notitia | noscere "tanımak, bilmek" fiilinden: bir şeyi tanıyor olma hâli. Augustinus, De Trinitate VIII 4, 7–6, 9: notitia generalis / specialis "cinse / türe dair bilgi"; IX 3, 3–5, 8: zihnin kendini bildiği bilgi (notitia sui), Teslis'in suretindeki ikinci terim. cognitio "bilme" ve scientia "ilim" ayrıca bağlanmaz. |
| Almanca / Fransızca | Kenntnis / connaissance | |
| İngilizce | knowledge, acquaintance |
Türkçe karşılığı
bilgi. ilim: projede scientia'ya ayrıldı. tanıma, tanışıklık: noscere'nin kökünü verir, ama "zihin, bilgi ve sevgi" üçlüsünde ağır kalır. kavram: Cicero'nun notio'suna uyar, ama Augustinus'ta notitia sui bir kavram değil, zihnin kendine hazır oluşudur. bilgi, en geniş ve en sade karşılık; okuma notundaki "zihin, bilgi ve sevgi" ile de tutarlı.
notitia'yı "bilgi" diye çevirmek onu bir içerik gibi gösterir; Augustinus'ta ise zihnin kendini bilmesi zihnin kendisinden ayrı bir şey değildir, onunla aynı cevherdendir (IX 4, 4–5). "Kendini bilen zihin" ile "zihnin kendine dair bilgisi" aynı gerçekliğin iki adıdır.
Atıf ve kaynak notu
"Öz-bilinç" (self-consciousness) Augustinus'un terimi değildir; notitia sui ile conscientia arasındaki ilişki sonraki felsefenin (Descartes) geriye yansıttığı bir sorudur.
İlgili kavramlar
Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: bilgisi, bilgisine, bilgisiyle
Metinlerde işaretlendiği yerler
3 yer · 3 eser
Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.