Kavram
Principium
- Yunanca
- ἀρχή (arkhē)
- Latince
- principium; initium "başlangıç"
- Almanca
- Prinzip, Ursprung
- Fransızca
- principe
- İngilizce
- principle, beginning
- Türkçe
- ilke
Gündelik anlamdan felsefi anlama
Gündelikte principium "başlangıç, ilk adım"; retorikte konuşmanın girişi (exordium). Felsefede Yunanca arkhē'nin karşılığı: her şeyin kendisinden çıktığı ilk şey. Augustinus, De Trinitate V'te bunu bir ilişki adı olarak ele alır: "İlke" kendine göre değil, ilkesi olduğu şeye göre söylenir (relatio). Baba Oğul'un ilkesidir, çünkü onu doğurur; Baba ile Oğul birlikte Kutsal Ruh'un "tek ilkesi"dir, çünkü Ruh ikisinin armağanıdır (donum); Baba, Oğul ve Kutsal Ruh birlikte yaratılışın tek ilkesidir, tek yaratıcı oldukları gibi (V 13, 14–14, 15). Böylece "iki ilke" ya da "üç ilke" denmez.
Tarih içinde
| Dönem | Düşünür | Anlam | Kaynak |
|---|---|---|---|
| MÖ 6.–4. yy | Milet okulu, Aristoteles | Her şeyin kendisinden çıktığı ilk şey; dört sebebin ortak adı | arkhe |
| 1. yy | Yuhanna İncili | "Başlangıçta Söz vardı" | Yuhanna 1:1; 8:25 |
| 399–420 | Augustinus | İlişki adı: Baba Oğul'un ilkesi; Baba ile Oğul Kutsal Ruh'un tek ilkesi; Teslis yaratılışın tek ilkesi | Augustinus, De Trinitate V 13–14 |
| 1274 | Lyon Konsili | Kutsal Ruh Baba'dan ve Oğul'dan "tek ilkeden çıkar gibi" çıkar (tanquam ex uno principio) | Lyon II, Fideli ac devota |
Dönüşüm: Kozmolojik "ilk madde"den, Teslis içinde bir ilişkiyi adlandıran terime.
Dillerde karşılıkları
| Dil | Karşılık | Köken ve kullanım |
|---|---|---|
| Yunanca | ἀρχή | Hem "başlangıç" hem "yönetim, kaynak": Bkz. arkhe. Yuhanna 1:1 en arkhē "başlangıçta". |
| Latince | principium | princeps "ilk alan, önde gelen" (primus + capere) kökünden: "ilk alınan, ilk olan". Hem zamanda "başlangıç" (in principio) hem varlıkta "kaynak, ilke". Augustinus, De Trinitate V 13–14 (§14–15). |
| Almanca / Fransızca | Prinzip / principe | |
| İngilizce | principle, beginning |
Türkçe karşılığı
ilke. başlangıç: Yuhanna'daki in principio için yerindedir, ama kaynak anlamını kaybeder. mebde: İslam felsefesinin terimi (mebde-i evvel), canlı dilde yok. kaynak: anlamı verir ama terim değildir. ilke seçildi: "ilk olan" anlamını korur. Yuhanna 8:25'teki Mesih'in cevabı (Principium, qui et loquor vobis) "İlke'yim" diye verildi, çünkü Augustinus onu bu anlamda okur.
"Başlangıç" dersen zamanı, "ilke" dersen varlık bağımlılığını öne çıkarırsın. Augustinus için Teslis'te ilke zamansal değildir: Baba Oğul'un ilkesidir ama ondan önce değildir.
Atıf ve kaynak notu
Augustinus'un V 14, 15'teki "Baba ve Oğul Kutsal Ruh'un tek ilkesidir" cümlesi sonradan Batı'nın Filioque öğretisinin dayanağı olmuştur; Augustinus'un kendisi burada bir meseleyi tartışır ve "küçük bir mesele değildir" der.
İlgili kavramlar
Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: ilkesi, ilke, ilkesidir, ilkelerden, ilkesine, ilkeyi
Metinlerde işaretlendiği yerler
23 yer · 23 eser
Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.
- Augustinus, Teslis Üzerine74
- Augustinus, Tekvin'in Lafzî Tefsiri1.5
- Augustinus, Tanrı Devleti8.2
- Augustinus, Tashihler1.14.2
- Boethius, Felsefenin Tesellisi1.M6
- Boethius, Teslis Üzerine1
- Boethius, Cevherler Nasıl İyidir1_2
- Boethius, Katolik İman Üzerine1_2
- Boethius, Eutykhes'e ve Nestorius'a Karşı1
- Boethius, Porphyrios'un Eisagoge'si Şerhi, Birinci ŞerhPL64.9_2
- Boethius, Aristoteles'in Önermeler Üzerine'si ŞerhiPL64.337_2
- Boethius, Aristoteles'in Önermeler Üzerine'si Şerhi (İkinci Şerh)PL64.619
- Boethius, Topik Farklar ÜzerinePL64.1175_2
- Boethius, Cicero'nun Topika'sı ŞerhiPL64.1051
- Boethius, Aritmetik Üzerine29
- Boethius, Musiki ÜzerinePL63.1175_2
- Pseudo-Dionysios Areopagites, Dionysios Külliyatıs302
- Sevillalı Isidorus, Hükümler1.7
- Descartes, Zihnin Yönetimi İçin KurallarAT10.387
- Kant, Saf Aklın EleştirisiAA03.010
- Hegel, Felsefî Bilimler Ansiklopedisinin Ana Hatları19
- Nietzsche, İyinin ve Kötünün ÖtesindeJGB-77
- Nietzsche, Ecce HomoEH-Weise-2