İçeriğe geç

Kavram

Principium

Yunanca
ἀρχή (arkhē)
Latince
principium; initium "başlangıç"
Almanca
Prinzip, Ursprung
Fransızca
principe
İngilizce
principle, beginning
Türkçe
ilke

Gündelik anlamdan felsefi anlama

Gündelikte principium "başlangıç, ilk adım"; retorikte konuşmanın girişi (exordium). Felsefede Yunanca arkhē'nin karşılığı: her şeyin kendisinden çıktığı ilk şey. Augustinus, De Trinitate V'te bunu bir ilişki adı olarak ele alır: "İlke" kendine göre değil, ilkesi olduğu şeye göre söylenir (relatio). Baba Oğul'un ilkesidir, çünkü onu doğurur; Baba ile Oğul birlikte Kutsal Ruh'un "tek ilkesi"dir, çünkü Ruh ikisinin armağanıdır (donum); Baba, Oğul ve Kutsal Ruh birlikte yaratılışın tek ilkesidir, tek yaratıcı oldukları gibi (V 13, 14–14, 15). Böylece "iki ilke" ya da "üç ilke" denmez.

Tarih içinde

Dönem Düşünür Anlam Kaynak
MÖ 6.–4. yy Milet okulu, Aristoteles Her şeyin kendisinden çıktığı ilk şey; dört sebebin ortak adı arkhe
1. yy Yuhanna İncili "Başlangıçta Söz vardı" Yuhanna 1:1; 8:25
399–420 Augustinus İlişki adı: Baba Oğul'un ilkesi; Baba ile Oğul Kutsal Ruh'un tek ilkesi; Teslis yaratılışın tek ilkesi Augustinus, De Trinitate V 13–14
1274 Lyon Konsili Kutsal Ruh Baba'dan ve Oğul'dan "tek ilkeden çıkar gibi" çıkar (tanquam ex uno principio) Lyon II, Fideli ac devota

Dönüşüm: Kozmolojik "ilk madde"den, Teslis içinde bir ilişkiyi adlandıran terime.

Dillerde karşılıkları

Dil Karşılık Köken ve kullanım
Yunanca ἀρχή Hem "başlangıç" hem "yönetim, kaynak": Bkz. arkhe. Yuhanna 1:1 en arkhē "başlangıçta".
Latince principium princeps "ilk alan, önde gelen" (primus + capere) kökünden: "ilk alınan, ilk olan". Hem zamanda "başlangıç" (in principio) hem varlıkta "kaynak, ilke". Augustinus, De Trinitate V 13–14 (§14–15).
Almanca / Fransızca Prinzip / principe
İngilizce principle, beginning

Türkçe karşılığı

ilke. başlangıç: Yuhanna'daki in principio için yerindedir, ama kaynak anlamını kaybeder. mebde: İslam felsefesinin terimi (mebde-i evvel), canlı dilde yok. kaynak: anlamı verir ama terim değildir. ilke seçildi: "ilk olan" anlamını korur. Yuhanna 8:25'teki Mesih'in cevabı (Principium, qui et loquor vobis) "İlke'yim" diye verildi, çünkü Augustinus onu bu anlamda okur.

"Başlangıç" dersen zamanı, "ilke" dersen varlık bağımlılığını öne çıkarırsın. Augustinus için Teslis'te ilke zamansal değildir: Baba Oğul'un ilkesidir ama ondan önce değildir.

Atıf ve kaynak notu

Augustinus'un V 14, 15'teki "Baba ve Oğul Kutsal Ruh'un tek ilkesidir" cümlesi sonradan Batı'nın Filioque öğretisinin dayanağı olmuştur; Augustinus'un kendisi burada bir meseleyi tartışır ve "küçük bir mesele değildir" der.

İlgili kavramlar

Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: ilkesi, ilke, ilkesidir, ilkelerden, ilkesine, ilkeyi

Metinlerde işaretlendiği yerler

23 yer · 23 eser

Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.