Kavram
Humilitas
- Yunanca
- ταπεινοφροσύνη (tapeinophrosynē); ταπείνωσις (tapeinōsis)
- Latince
- humilitas; humilis "alçakgönüllü", humiliare "alçaltmak"
- Almanca
- Demut
- Fransızca
- humilité
- İngilizce
- humility
- Türkçe
- alçakgönüllülük
Gündelik anlamdan felsefi anlama
Gündelik Latincede humilis "yere yakın, alçak", oradan "düşük soylu, değersiz". Antik ahlâkta övülen bir şey değildir: Aristoteles'in "yüce gönüllü" insanı (megalopsykhos) kendi değerini bilir ve ona göre davranır. Hristiyanlıkla değer işareti tersine döner. Augustinus, De Trinitate IV'te kurtuluşu iki karşıt hareket üzerine kurar: Kibirli şeytan (diabolus superbus) kibirlenen insanı ölüme sürükledi; alçakgönüllü Mesih (Christus humilis) itaat eden insanı hayata geri getirdi (IV 10, 13). Kibirlilerin tek arınması "adil olanın kanı ve Tanrı'nın alçakgönüllülüğü"dür (IV 2, 4). Filozofların kendi güçleriyle arınabileceklerini sanmaları da kibirdir; vatanı uzaktan görürler ama "tahtaya", yani haça binmeye tenezzül etmezler (IV 15, 20). Böylece humilitas bir bilgi kuramı terimi de olur: Hakikate ulaşmanın yolu alçalmayı kabul etmekten geçer.
Tarih içinde
| Dönem | Düşünür | Anlam | Kaynak |
|---|---|---|---|
| MÖ 1. yy | Cicero | humilitas: düşük konum, aşağılık, ruh küçüklüğü (olumsuz) | De officiis, Tusculanae |
| 1. yy | Pavlus | Mesih "kendini alçalttı" (etapeinōsen heauton); alçakgönüllülük bir erdem | Filipililer 2:3–8 |
| 399–420 | Augustinus | Tanrı'nın alçakgönüllülüğü (bedenleşme) şeytanın kibrine karşı; kurtuluşun ve arınmanın yolu | Augustinus, De Trinitate IV 1–2, 10, 13–15, 20 |
| 397–401 | Augustinus | Kibir bütün günahların başı, alçakgönüllülük Mesih'in yolu | Confessiones VII 9, 13–14; 18, 24 |
| 6. yy | Benedictus | Alçakgönüllülüğün on iki basamağı | Regula 7 |
Dönüşüm: Toplumsal bir aşağılık durumundan, Tanrı'nın kendi eylemine ve oradan insanın temel erdemine.
Dillerde karşılıkları
| Dil | Karşılık | Köken ve kullanım |
|---|---|---|
| Yunanca | ταπεινοφροσύνη, ταπείνωσις | Klasik Yunancada tapeinos "alçak, aşağılık, köle ruhlu" olumsuz bir sıfattır. Yeni Ahit'te (Filipililer 2:3–8, Mesih'in "kendini alçaltması") erdem adı olur. |
| Latince | humilitas | humus "toprak" kökünden: "yere yakın olan, alçak". Cicero'da çoğunlukla "düşük konum, aşağılık"; Hristiyan Latincesinde superbia'nın (kibir) zıddı olan temel erdem. |
| Almanca / Fransızca | Demut / humilité | |
| İngilizce | humility |
Türkçe karşılığı
alçakgönüllülük. tevazu: Arapça kökenli, anlamı karşılar ama gündelik nezaket çağrışımı ağır basar. alçaklık: ahlâkî aşağılık anlamına kaydığı için kullanılamaz; yalnız humilitas corporis "bedenin alçaklığı" (Filipililer 3:21) gibi yerlerde fiziksel/konumsal anlam için yerinde kalır. alçakgönüllülük seçildi: hem "alçak" (yere yakın) imgesini korur hem erdem adı olarak canlıdır. Fiil humiliare "alçaltmak" ve sıfat humilis "alçakgönüllü" ayrıca bağlanmaz.
Augustinus'ta humilitas önce bir ahlâk erdemi değil, Tanrı'nın bir eylemidir: "Tanrı'nın alçakgönüllülüğü" (humilitas Dei, De Trinitate IV 2, 4) bedenleşmedir. İnsanın alçakgönüllülüğü bu tanrısal alçalışa verilen cevaptır. "Tevazu" bu teolojik ağırlığı taşımaz.
Atıf ve kaynak notu
Humilitas'ı erdem olarak kuran Augustinus değil Yeni Ahit'tir; Augustinus'un katkısı onu superbia'nın sistematik zıddı ve bilgiye götüren yolun koşulu yapmasıdır.
İlgili kavramlar
Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: alçakgönüllülüğün, alçakgönüllülük, alçakgönüllülükle, alçakgönüllülüğü, alçakgönüllülüğe, Alçakgönüllülük
Metinlerde işaretlendiği yerler
24 yer · 24 eser
Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.
- Augustinus, Teslis Üzerine42
- Augustinus, Tekvin'in Lafzî Tefsiri11.35
- Augustinus, Tanrı Devleti1.pr
- Augustinus, El Kitabı (İman, Ümit ve Sevgi Üzerine)49
- Augustinus, Tabiat ve Lütuf Üzerine38
- Augustinus, İkaz ve Lütuf ÜzerinePL44.919
- Augustinus, Sebat Lütfu ÜzerinePL45.1001
- Augustinus, Yalana Karşı33
- Augustinus, Tashihler2.49.1
- Boethius, Felsefenin Tesellisi5.P3_2
- Boethius, Katolik İman Üzerine1_2
- Sevillalı Isidorus, Etimolojiler4.8_2
- Sevillalı Isidorus, Farklar (Kelimelerin Hususiyeti Üzerine)1.3
- Sevillalı Isidorus, Hükümler1.17
- Sevillalı Isidorus, Eşanlamlılar (Günahkâr Ruhun Ağıtı)2_3
- Sevillalı Isidorus, Kilise Vazifeleri Üzerine1.29
- Sevillalı Isidorus, Yahudilere Karşı Katolik İman Üzerine1.61
- Descartes, Ruhun TutkularıAT11.306
- Hegel, Felsefî Bilimler Ansiklopedisinin Ana Hatları24
- Hegel, Tarih Felsefesi Dersleri41
- Nietzsche, Ahlâkın Soykütüğü ÜzerineGM-I-14
- Nietzsche, Putların AlacakaranlığıGD-Sprueche-31
- Nietzsche, DeccalAC-8
- Nietzsche, Tan KızıllığıM-417