İçeriğe geç

Kavram

Humilitas

Yunanca
ταπεινοφροσύνη (tapeinophrosynē); ταπείνωσις (tapeinōsis)
Latince
humilitas; humilis "alçakgönüllü", humiliare "alçaltmak"
Almanca
Demut
Fransızca
humilité
İngilizce
humility
Türkçe
alçakgönüllülük

Gündelik anlamdan felsefi anlama

Gündelik Latincede humilis "yere yakın, alçak", oradan "düşük soylu, değersiz". Antik ahlâkta övülen bir şey değildir: Aristoteles'in "yüce gönüllü" insanı (megalopsykhos) kendi değerini bilir ve ona göre davranır. Hristiyanlıkla değer işareti tersine döner. Augustinus, De Trinitate IV'te kurtuluşu iki karşıt hareket üzerine kurar: Kibirli şeytan (diabolus superbus) kibirlenen insanı ölüme sürükledi; alçakgönüllü Mesih (Christus humilis) itaat eden insanı hayata geri getirdi (IV 10, 13). Kibirlilerin tek arınması "adil olanın kanı ve Tanrı'nın alçakgönüllülüğü"dür (IV 2, 4). Filozofların kendi güçleriyle arınabileceklerini sanmaları da kibirdir; vatanı uzaktan görürler ama "tahtaya", yani haça binmeye tenezzül etmezler (IV 15, 20). Böylece humilitas bir bilgi kuramı terimi de olur: Hakikate ulaşmanın yolu alçalmayı kabul etmekten geçer.

Tarih içinde

Dönem Düşünür Anlam Kaynak
MÖ 1. yy Cicero humilitas: düşük konum, aşağılık, ruh küçüklüğü (olumsuz) De officiis, Tusculanae
1. yy Pavlus Mesih "kendini alçalttı" (etapeinōsen heauton); alçakgönüllülük bir erdem Filipililer 2:3–8
399–420 Augustinus Tanrı'nın alçakgönüllülüğü (bedenleşme) şeytanın kibrine karşı; kurtuluşun ve arınmanın yolu Augustinus, De Trinitate IV 1–2, 10, 13–15, 20
397–401 Augustinus Kibir bütün günahların başı, alçakgönüllülük Mesih'in yolu Confessiones VII 9, 13–14; 18, 24
6. yy Benedictus Alçakgönüllülüğün on iki basamağı Regula 7

Dönüşüm: Toplumsal bir aşağılık durumundan, Tanrı'nın kendi eylemine ve oradan insanın temel erdemine.

Dillerde karşılıkları

Dil Karşılık Köken ve kullanım
Yunanca ταπεινοφροσύνη, ταπείνωσις Klasik Yunancada tapeinos "alçak, aşağılık, köle ruhlu" olumsuz bir sıfattır. Yeni Ahit'te (Filipililer 2:3–8, Mesih'in "kendini alçaltması") erdem adı olur.
Latince humilitas humus "toprak" kökünden: "yere yakın olan, alçak". Cicero'da çoğunlukla "düşük konum, aşağılık"; Hristiyan Latincesinde superbia'nın (kibir) zıddı olan temel erdem.
Almanca / Fransızca Demut / humilité
İngilizce humility

Türkçe karşılığı

alçakgönüllülük. tevazu: Arapça kökenli, anlamı karşılar ama gündelik nezaket çağrışımı ağır basar. alçaklık: ahlâkî aşağılık anlamına kaydığı için kullanılamaz; yalnız humilitas corporis "bedenin alçaklığı" (Filipililer 3:21) gibi yerlerde fiziksel/konumsal anlam için yerinde kalır. alçakgönüllülük seçildi: hem "alçak" (yere yakın) imgesini korur hem erdem adı olarak canlıdır. Fiil humiliare "alçaltmak" ve sıfat humilis "alçakgönüllü" ayrıca bağlanmaz.

Augustinus'ta humilitas önce bir ahlâk erdemi değil, Tanrı'nın bir eylemidir: "Tanrı'nın alçakgönüllülüğü" (humilitas Dei, De Trinitate IV 2, 4) bedenleşmedir. İnsanın alçakgönüllülüğü bu tanrısal alçalışa verilen cevaptır. "Tevazu" bu teolojik ağırlığı taşımaz.

Atıf ve kaynak notu

Humilitas'ı erdem olarak kuran Augustinus değil Yeni Ahit'tir; Augustinus'un katkısı onu superbia'nın sistematik zıddı ve bilgiye götüren yolun koşulu yapmasıdır.

İlgili kavramlar

Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: alçakgönüllülüğün, alçakgönüllülük, alçakgönüllülükle, alçakgönüllülüğü, alçakgönüllülüğe, Alçakgönüllülük

Metinlerde işaretlendiği yerler

24 yer · 24 eser

Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.