Diğer Presokratikler
Pythagorasçı Okul
Πυθαγόρειοι
58B1B. Anonim Pythagorasçılar — eski Peripatetik geleneğe göre (ANONYME PYTHAGOREER nach altperipatetischer Überlieferung)
DK 58 B 1
Kaynak: Proklos, Eukleides Üzerine s. 65, 15 Friedlein [14, 6a'nın (I 98, 20) ardından].
Proklos, Eukleides'in Birinci Kitabı Şerhi:
Bunlardan sonra Pythagoras, geometriyle ilgili felsefeyi hür bir terbiye biçimine dönüştürdü; onun ilkelerini en baştan inceledi, teoremlerini maddeden bağımsız olarak ve akılla araştırdı; orantılar konusunu ve kozmik şekillerin [düzgün cisimlerin] yapısını da o buldu. Ondan sonra Klazomenaili Anaksagoras geometriye ait birçok konuya el attı; Anaksagoras'tan biraz genç olan Khioslu Oinopides de … Bunlardan sonra hilalin karesini bulan Khioslu Hippokrates ve Kyreneli Theodoros geometride ün kazandılar. Kaydedilenler arasında Unsurlar'ı (Stoikheia) ilk yazan da Hippokrates'tir. Bunlardan sonra gelen Platon … Bu dönemde Thasoslu Leodamas, Tarantionlu Arkhytas [47 A 6] ve Atinalı Theaitetos da yaşadı; teoremler onlar sayesinde çoğaldı ve daha bilimsel bir yapıya kavuştu.
Procl. in Euclid. S. 65, 15 Friedl. [nach c. 14, 6a I 98, 20] ἐπὶ δὲ τούτοις Πυθαγόρας τὴν περὶ αὐτὴν [sc. γεωμετρίαν] φιλοσοφίαν εἰς σχῆμα παιδείας ἐλευθέρου μετέστησεν, ἄνωθεν τὰς ἀρχὰς αὐτῆς ἐπισκοπούμενος καὶ ἀΰλως καὶ νοερῶς τὰ θεωρήματα διερευνώμενος, ὃς δὴ καὶ τὴν τῶν ἀνὰ λόγον πραγματείαν καὶ τὴν τῶν κοσμικῶν σχημάτων σύστασιν ἀνεῦρεν. μετὰ δὲ τοῦτον Ἀναξαγόρας ὁ Κλαζομένιος πολλῶν ἐφήψατο τῶν κατὰ γεωμετρίαν καὶ Οἰνοπίδης ὁ Χῖος ὀλίγωι νεώτερος ὢν Ἀναξαγόρου [c. 41 I 393, 6] … ἐφ᾽ οἷς Ἱπποκράτης ὁ Χῖος, ὁ τὸν τοῦ μηνίσκου τετραγωνισμὸν εὑρών [c. 42, 3], καὶ Θεόδωρος ὁ Κυρηναῖος [c. 43] ἐγένοντο περὶ γεωμετρίαν ἐπιφανεῖς. πρῶτος γὰρ ὁ Ἱπποκράτης τῶν μνημονευομένων καὶ Στοιχεῖα συνέγραψεν. Πλάτων δ᾽ ἐπὶ τούτοις γενόμενος … ἐν δὲ τούτωι τῶι χρόνωι καὶ Λεωδάμας ὁ Θάσιος ἦν καὶ Ἀρχύτας ὁ Ταραντῖνος [47 A 6] καὶ Θεαίτητος ὁ Ἀθηναῖος, παρ᾽ ὧν ἐπηυξήθη τὰ θεωρήματα καὶ προῆλθεν εἰς ἐπιστημονικωτέραν σύστασιν. [Kranz (Nachtrag): 25. satırda Ἀναξαγόρας ὁ Κλ. [59 A 9, II 9, 5] okunmalı.] (DK s. 448 PDF'ten okundu.)
58B1aDK 58 B 1a
Kaynak: Diogenes Laertios VIII 24–33 (Aleksandros Polyhistor).
Diogenes Laertios: Aleksandros da Filozofların Ardıllıkları'nda, Pythagorasçı notlarda (hypomnēmata) şunları da bulduğunu söyler:
Her şeyin ilkesi birliktir (monas). Birlikten, sebep olan birliğe madde gibi alttan karşılık veren belirsiz ikilik doğar; birlikten ve belirsiz ikilikten sayılar, sayılardan noktalar, bunlardan çizgiler, çizgilerden düzlem şekiller, düzlemlerden katı şekiller, bunlardan da hissedilen cisimler doğar. Bunların unsurları dörttür: ateş, su, toprak, hava; bunlar baştan başa birbirine dönüşür ve değişir. Bunlardan canlı, akıllı, küre biçimli, ortadaki toprağı kuşatan bir kâinat doğar; toprak da küre biçimlidir ve her yanında insan yaşar. Antipodlar da vardır; bize göre aşağıda olan onlar için yukarıdadır. Kâinatta ışık ile karanlık, sıcak ile soğuk, kuru ile yaş eşit paydadır; sıcak üstün gelince yaz, soğuk üstün gelince kış ⟨kuru üstün gelince ilkbahar, yaş üstün gelince sonbahar⟩ olur. Eşit pay aldıklarında yılın en güzel zamanları olur; bunlardan serpilen ilkbahar sağlıklı, sönen sonbahar hastalıklıdır. Günde de sabah serpilir, akşam söner; bu yüzden akşam daha hastalıklıdır. Toprağın çevresindeki esir (aithēr) kımıltısız ve hastalıklıdır, içindeki her şey ölümlüdür; en yukarıdaki ise daima hareket hâlinde, saf ve sağlıklıdır; içindeki her şey ölümsüz ve bu yüzden ilâhîdir.
Güneş, ay ve öteki yıldızlar tanrıdır; çünkü onlarda hayatın sebebi olan sıcak üstündür. Ay ışığını güneşten alır. İnsanın tanrılarla bir akrabalığı vardır, çünkü insan sıcaktan pay alır; bu yüzden tanrı bizi gözetir. Kader (heimarmenē) bütünün de parçaların da yönetiminin sebebidir. Güneşten bir ışın, soğuk ve yoğun esirin içinden geçer —havaya soğuk esir, denize ve yaşa yoğun esir derler—; bu ışın derinliklere de dalar ve bu yüzden her şeye hayat verir.
Sıcaktan pay alan her şey yaşar —bu yüzden bitkiler de canlıdır—, ama her şeyin psykhēsi yoktur. Psykhē esirin, hem sıcağın hem soğuğun koparılmış bir parçasıdır; soğuk esirden de pay aldığı için psykhē hayattan farklıdır. Psykhē ölümsüzdür, çünkü koparıldığı şey de ölümsüzdür. Canlılar birbirlerinden, tohumlarla doğar; topraktan doğuş imkânsızdır. Tohum, içinde sıcak bir buhar taşıyan bir beyin damlasıdır; döl yatağına ulaşınca beyinden irin, nem ve kan salınır; bunlardan et, sinirler, kemikler, kıllar ve bütün beden oluşur, buhardan ise psykhē ve his (aisthesis). İlk katılaşan şey kırk günde biçim kazanır; ahengin oranlarına (logoi) göre yedi, dokuz ya da en çok on ayda tamamlanarak bebek doğar. Bebek hayatın bütün oranlarını içinde taşır; her biri belirlenmiş zamanlarda ortaya çıkarak birbirine bağlanan bu oranlarla, ahengin oranlarına göre bir arada tutulur. Genel olarak his, özel olarak da görme, çok sıcak bir buhardır; havanın ve suyun içinden görüldüğü bu yüzden söylenir: sıcak, soğuğa karşı direnir. Gözlerdeki buhar soğuk olsaydı, kendisine benzeyen havadan ⟨hiç⟩ ayrılmazdı. Nitekim bir yerde gözlere güneşin kapıları der. İşitme ve öteki hisler hakkında da aynı şeyleri öğretir.
İnsanın psykhē'si üçe ayrılır: nous, phrenes (anlayış) ve thymos. Nous ve thymos öteki hayvanlarda da vardır, phrenes yalnız insanda. Psykhē kalpten beyne kadar uzanır: kalpteki kısmı thymos'tur, phrenes ve nous ise beyindedir; hisler bunlardan gelen damlalardır. Anlayışlı kısım ölümsüz, öteki kısımlar ölümlüdür. Psykhē kandan beslenir; psykhē'nin logosları rüzgârlardır. Psykhē de logosları da görünmezdir, çünkü esir de görünmezdir.
Damarlar, atardamarlar ve sinirler psykhē'nin bağlarıdır; ama psykhē güçlenip kendi başına kalarak dinginleşince, logosları ve işleri onun bağları olur. Yere atılınca havada, bedene benzer biçimde dolaşır. Hermes psykhēlerin kâhyasıdır; bu yüzden ona Pompaios (Kılavuz), Pylaios (Kapıcı) ve Khthonios (Yer Altının) denir; çünkü psykhēleri bedenlerden, karadan ve denizden o gönderir. Saf olanlar en yükseğe götürülür; saf olmayanlar ise ne onlara ne birbirlerine yaklaşabilir, Erinysler tarafından kırılmaz bağlarla bağlanırlar.
Bütün hava psykhēlerle doludur; bunlara daimonlar ve kahramanlar denir. İnsanlara rüyaları, hastalık ve ⟨sağlık⟩ belirtilerini bunlar gönderir; yalnız insanlara değil, koyunlara ve öteki hayvanlara da. Arınmalar (katharmoi), kötülüğü savan törenler, her türlü kehanet, uğur sözleri (klēdones) ve benzerleri bunlara yöneliktir. İnsandaki en büyük şeyin, psykhē'yi iyiye ya da kötüye ikna etmek olduğunu söyler. İnsanlar, onlara iyi bir psykhē katıldığında mesut olur; ama [psykhē] asla dinginleşmez, aynı akışı da asla tutmaz.
Adil olan yeminle bağlayıcıdır; bu yüzden Zeus'a Horkios (Yeminlerin Koruyucusu) denir. Aretē bir ahenktir; sağlık, her iyi şey ve tanrı da öyledir; bu yüzden bütün şeyler ahenge göre bir araya gelmiştir. Dostluk ahenkli bir eşitliktir. Tanrılara ve kahramanlara aynı tapınmayı yapmamak gerekir: tanrılara daima uğurlu sözlerle, beyaz giyinmiş ve arınmış olarak; kahramanlara ise öğleden itibaren. Arınmışlık, arınmalarla, yıkanmalarla, serpilen sularla, insanın kendini yasın, lohusalığın ve her türlü kirin bulaşmasından uzak tutmasıyla, ayrıca ölmüş hayvanların etinden, barbunyalardan, karakuyruk balıklarından, yumurtalardan ve yumurtlayan hayvanlardan, baklalardan ve tapınaklarda erginleme törenlerini yönetenlerin de yasakladığı öteki şeylerden uzak durmakla olur.
Diog. VIII 24 φησὶ δὲ καὶ ὁ Ἀλέξανδρος ἐν ταῖς τῶν Φιλοσόφων Διαδοχαῖς [fr. 140 FHG III 240] καὶ ταῦτα εὑρηκέναι ἐν Πυθαγορικοῖς ὑπομνήμασιν· (25) ἀρχὴν μὲν τῶν ἁπάντων μονάδα, ἐκ δὲ τῆς μονάδος ἀόριστον δυάδα ὡς ἂν ὕλην τῆι μονάδι αἰτίωι ὄντι ὑποστῆναι, ἐκ δὲ τῆς μονάδος καὶ τῆς ἀορίστου δυάδος τοὺς ἀριθμούς, ἐκ δὲ τῶν ἀριθμῶν τὰ σημεῖα, ἐκ δὲ τούτων τὰς γραμμάς, ἐξ ὧν τὰ ἐπίπεδα σχήματα, ἐκ δὲ τῶν ἐπιπέδων τὰ στερεὰ σχήματα, ἐκ δὲ τούτων τὰ αἰσθητὰ σώματα, ὧν καὶ τὰ στοιχεῖα εἶναι τέτταρα, πῦρ, ὕδωρ, γῆν, ἀέρα, ἃ μεταβάλλειν καὶ τρέπεσθαι δι᾽ ὅλων. καὶ γίγνεσθαι ἐξ αὐτῶν κόσμον ἔμψυχον, νοερόν, σφαιροειδῆ, μέσην περιέχοντα τὴν γῆν καὶ αὐτὴν σφαιροειδῆ καὶ περιοικουμένην· (26) εἶναι δὲ καὶ ἀντίποδας καὶ τὰ ἡμῖν κάτω ἐκείνοις ἄνω. ἰσόμοιρά τε εἶναι ἐν τῶι κόσμωι φῶς καὶ σκότος καὶ θερμὸν καὶ ψυχρὸν καὶ ξηρὸν καὶ ὑγρόν, ὧν κατ᾽ ἐπικράτειαν θερμοῦ μὲν θέρος γίγνεσθαι, ψυχροῦ δὲ χειμῶνα ⟨ξηροῦ δ᾽ ἔαρ καὶ ὑγροῦ φθινόπωρον⟩. ἐὰν δὲ ἰσομοιρῆι, τὰ κάλλιστα εἶναι τοῦ ἔτους, οὗ τὸ μὲν θάλλον ἔαρ ὑγιεινόν, τὸ δὲ φθίνον φθινόπωρον νοσερόν. ἀλλὰ καὶ τῆς ἡμέρας θάλλειν μὲν τὴν ἕω, φθίνειν δὲ τὴν ἑσπέραν, ὅθεν καὶ νοσερώτερον εἶναι. τόν τε περὶ τὴν γῆν αἰθέρα ἄσειστον καὶ νοσερὸν καὶ τὰ ἐν αὐτῶι πάντα θνητά, τὸν δὲ ἀνωτάτω ἀεικίνητόν τε εἶναι καὶ καθαρὸν καὶ ὑγιᾶ, καὶ πάντα τὰ ἐν αὐτῶι ἀθάνατα καὶ διὰ τοῦτο θεῖα. (27) ἥλιόν τε καὶ σελήνην καὶ τοὺς ἄλλους ἀστέρας εἶναι θεούς· ἐπικρατεῖ γὰρ τὸ θερμὸν ἐν αὐτοῖς, ὅπερ ἐστὶ ζωῆς αἴτιον. τήν τε σελήνην λάμπεσθαι ὑφ᾽ ἡλίου. καὶ ἀνθρώπωι εἶναι πρὸς θεοὺς συγγένειαν κατὰ τὸ μετέχειν ἄνθρωπον θερμοῦ· διὸ καὶ προνοεῖσθαι τὸν θεὸν ἡμῶν. εἱμαρμένην τε τῶν ὅλων καὶ κατὰ μέρος αἰτίαν εἶναι τῆς διοικήσεως. διήκειν τε ἀπὸ τοῦ ἡλίου ἀκτῖνα διὰ τοῦ αἰθέρος τοῦ τε ψυχροῦ καὶ παχέος (καλοῦσι δὲ τὸν μὲν ἀέρα ψυχρὸν αἰθέρα, τὴν δὲ θάλασσαν καὶ τὸ ὑγρὸν παχὺν αἰθέρα)· ταύτην δὲ τὴν ἀκτῖνα καὶ εἰς τὰ βένθη δύεσθαι καὶ διὰ τοῦτο ζωοποιεῖν πάντα. (28) καὶ ζῆν μὲν πάντα ὅσα μετέχει τοῦ θερμοῦ (διὸ καὶ τὰ φυτὰ ζῶια εἶναι), ψυχὴν μέντοι μὴ ἔχειν πάντα. εἶναι δὲ τὴν ψυχὴν ἀπόσπασμα αἰθέρος καὶ τοῦ θερμοῦ καὶ τοῦ ψυχροῦ· τῶι ⟨τε⟩ συμμετέχειν ψυχροῦ αἰθέρος διαφέρειν ψυχὴν ζωῆς. ἀθάνατόν τε εἶναι αὐτήν, ἐπειδήπερ καὶ τὸ ἀφ᾽ οὗπερ ἀπέσπασται ἀθάνατόν [τέ] ἐστι. τὰ δὲ ζῶια γεννᾶσθαι ἐξ ἀλλήλων ἀπὸ σπερμάτων, τὴν δὲ ἐκ γῆς γένεσιν ἀδύνατον ὑφίστασθαι. τὸ δὲ σπέρμα εἶναι σταγόνα ἐγκεφάλου περιέχουσαν ἐν ἑαυτῆι θερμὸν ἀτμόν· ταύτης δὲ προσφερομένης τῆι μήτραι ἀπὸ μὲν τοῦ ἐγκεφάλου ἰχῶρα καὶ ὑγρὸν καὶ αἷμα προΐεσθαι, ἐξ ὧν σάρκας τε καὶ νεῦρα καὶ ὀστᾶ καὶ τρίχας καὶ τὸ ὅλον συνίστασθαι σῶμα, ἀπὸ δὲ τοῦ ἀτμοῦ ψυχὴν καὶ αἴσθησιν. (29) μορφοῦσθαι δὲ τὸ μὲν πρῶτον παγὲν ἐν ἡμέραις τεσσαράκοντα, κατὰ δὲ τοὺς τῆς ἁρμονίας λόγους ἐν ἑπτὰ ἢ ἐννέα ἢ δέκα τὸ πλεῖστον μησὶ τελειωθὲν ἀποκυΐσκεσθαι τὸ βρέφος. ἔχειν δὲ ἐν αὑτῶι πάντας τοὺς λόγους τῆς ζωῆς, ὧν εἰρομένων συνέχεσθαι κατὰ τοὺς τῆς ἁρμονίας λόγους ἑκάστων ἐν τεταγμένοις καιροῖς ἐπιγινομένων. τήν τε αἴσθησιν κοινῶς, καὶ κατ᾽ εἶδος τὴν ὅρασιν, ἀτμόν τινα ἄγαν εἶναι θερμόν, καὶ διὰ τοῦτον λέγεται δι᾽ ἀέρος ὁρᾶν καὶ δι᾽ ὕδατος· ἀντερείδεσθαι γὰρ τὸ θερμὸν ἀπὸ τοῦ ψυχροῦ· ἐπεί τοι, εἰ ψυχρὸς ἦν ὁ ἐν τοῖς ὄμμασιν ἀτμός, διειστήκει ἂν ⟨οὐδὲν⟩ πρὸς τὸν ὅμοιον ἀέρα· νῦν δὲ ἔστιν ἐν οἷς ἡλίου πύλας καλεῖ τοὺς ὀφθαλμούς. τὰ δ᾽ αὐτὰ καὶ περὶ τῆς ἀκοῆς καὶ τῶν λοιπῶν αἰσθήσεων δογματίζει. (30) τὴν δ᾽ ἀνθρώπου ψυχὴν διηιρῆσθαι τριχῆ, εἴς τε νοῦν καὶ φρένας καὶ θυμόν. νοῦν μὲν οὖν καὶ θυμὸν εἶναι καὶ ἐν τοῖς ἄλλοις ζώιοις, φρένας δὲ μόνον ἐν ἀνθρώπωι. εἶναι δὲ τὴν ἀρχὴν τῆς ψυχῆς ἀπὸ καρδίας μέχρις ἐγκεφάλου· καὶ τὸ μὲν ἐν τῆι καρδίαι μέρος αὐτῆς ὑπάρχειν θυμόν, φρένας δὲ καὶ νοῦν τὰ ἐν τῶι ἐγκεφάλωι· σταγόνας δ᾽ εἶναι ἀπὸ τούτων τὰς αἰσθήσεις. καὶ τὸ μὲν φρόνιμον ἀθάνατον, τὰ δὲ λοιπὰ θνητά. τρέφεσθαί τε τὴν ψυχὴν ἀπὸ τοῦ αἵματος· τοὺς δὲ λόγους ψυχῆς ἀνέμους εἶναι. ἀόρατον δ᾽ εἶναι αὐτὴν καὶ τοὺς λόγους, ἐπεὶ καὶ ὁ αἰθὴρ ἀόρατος. (31) δεσμά τε εἶναι τῆς ψυχῆς τὰς φλέβας καὶ τὰς ἀρτηρίας καὶ τὰ νεῦρα· ὅταν δ᾽ ἰσχύηι καὶ καθ᾽ αὑτὴν γενομένη ἠρεμῆι, δεσμὰ γίγνεσθαι αὐτῆς τοὺς λόγους καὶ τὰ ἔργα. ἐκριφθεῖσάν τε αὐτὴν ἐπὶ γῆς πλάζεσθαι ἐν τῶι ἀέρι ὁμοίαν τῶι σώματι. τὸν δὲ Ἑρμῆν ταμίαν εἶναι τῶν ψυχῶν καὶ διὰ τοῦτο Πομπαῖον λέγεσθαι καὶ Πυλαῖον καὶ Χθόνιον, ἐπειδήπερ οὗτος καὶ εἰσπέμπει ἀπὸ τῶν σωμάτων τὰς ψυχὰς ἀπό τε γῆς καὶ ἐκ θαλάττης· καὶ ἄγεσθαι τὰς μὲν καθαρὰς ἐπὶ τὸν ὕψιστον, τὰς δὲ ἀκαθάρτους μήτε ἐκείναις πελάζειν μήτε ἀλλήλαις, δεῖσθαι δ᾽ ἐν ἀρρήκτοις δεσμοῖς ὑπὸ Ἐρινύων. (32) εἶναί τε πάντα τὸν ἀέρα ψυχῶν ἔμπλεων· καὶ τούτους δαίμονάς τε καὶ ἥρωας ὀνομάζεσθαι· καὶ ὑπὸ τούτων πέμπεσθαι ἀνθρώποις τούς τε ὀνείρους καὶ τὰ σημεῖα νόσου τε καὶ ⟨ὑγιείας, καὶ⟩ οὐ μόνον ἀνθρώποις, ἀλλὰ καὶ προβάτοις καὶ τοῖς ἄλλοις κτήνεσιν· εἴς τε τούτους γίγνεσθαι τούς τε καθαρμοὺς καὶ ἀποτροπιασμοὺς μαντικήν τε πᾶσαν καὶ κληδόνας καὶ τὰ ὅμοια. μέγιστον δέ φησι τῶν ἐν ἀνθρώποις εἶναι τὴν ψυχὴν πεῖσαι ἐπὶ τὸ ἀγαθὸν ἢ ἐπὶ τὸ κακόν. εὐδαιμονεῖν τε ἀνθρώπους, ὅταν ἀγαθὴ ψυχὴ προσγένηται· μηδέποτε δὲ ἠρεμεῖν μηδὲ τὸν αὐτὸν ῥόον κρατεῖν. (33) ὅρκιόν τε εἶναι τὸ δίκαιον καὶ διὰ τοῦτο Δία ὅρκιον λέγεσθαι. τήν τε ἀρετὴν ἁρμονίαν εἶναι καὶ τὴν ὑγίειαν καὶ τὸ ἀγαθὸν ἅπαν καὶ τὸν θεόν· διὸ καὶ καθ᾽ ἁρμονίαν συνεστάναι τὰ ὅλα. φιλίαν τε εἶναι ἐναρμόνιον ἰσότητα. τιμὰς θεοῖς δεῖν νομίζειν καὶ ἥρωσι μὴ τὰς ἴσας, ἀλλὰ θεοῖς μὲν ἀεὶ μετ᾽ εὐφημίας λευχειμονοῦντας καὶ ἁγνεύοντας, ἥρωσι δὲ ἀπὸ μέσου ἡμέρας. τὴν δὲ ἁγνείαν εἶναι διὰ καθαρμῶν καὶ λουτρῶν καὶ περιρραντηρίων καὶ διὰ τοῦ αὐτὸν καθαρεύειν ἀπό τε κήδους καὶ λεχοῦς καὶ μιάσματος παντός, καὶ ἀπέχεσθαι βρωτῶν θνησειδίων τε κρεῶν καὶ τριγλῶν καὶ μελανούρων καὶ ὠιῶν καὶ τῶν ὠιοτόκων [ἢ ζώιων] καὶ κυάμων καὶ τῶν ἄλλων ὧν παρακελεύονται καὶ οἱ τὰς τελετὰς ἐν τοῖς ἱεροῖς ἐπιτελοῦντες. [Aparat (seçme): DK: 1a, M. Wellmann'ın (Herm. 54, 1919, 225) bu özeti Platon'la çağdaş bir Pythagorasçıya (belki Ksenophilos, bölüm 52) bağlayan makalesine dayanarak eklendi; eski Pythagorasçı gelenekle bağı eklenen göndermelerle görülür; belirli bir Pythagorasçıdan özet § 29. 32'de hâlâ tanınır; kimi yerlere Stoacı terimler karışmıştır, ama içeriği reddetmek için neden yoktur (Zeller ve başkalarına karşı); karş. Delatte, La vie de Pythagore, Brüksel 1922, s. 124 vd. 1 vd. karş. 44 B 8; μονάδος κτλ. karş. bölüm 45, 23; Aët. I 3, 8; 3 αἰτίωι PF, B'de kazıntı üzerine; οὔσηι Reiske; 5 αἰσθητά el yazmaları: στερεά Stephanus'un eklemesi; 6 τέτταρα PF: B'de yok, karş. 44 B 13; 8 vd. karş. Platon, Phaidon 108–111 (Wellmann); 9 δὲ] γὰρ Reiske; τὰ ἡμῖν κάτω κτλ. karş. 44 B 17; [Hippokr.] Yedili Üzerine 11, 30 vd.; ἰσόμοιρα karş. 24 B 4; Kranz (Nachtrag): karş. Aiskhylos, Khoephoroi 320 σκότωι φάος ἀντίμοιρον; 11 ⟨ ⟩ Cobet, C'ye göre (?), karş. Delatte s. 92; 14 νοσερώτερον: -τέραν P; αἰθέρα BP¹F: ἀέρα P²; ἄσειστον ⟨καὶ θολερὸν⟩ Reiske; 15 ἀνωτάτω karş. 44 A 16; 17 θερμόν karş. 44 A 27; 18 ἀνθρώπωι Bywater: ἀνθρώπων BP: ἀνθρώπους F; 20 εἱμαρμένην karş. 44 A 1, Stoacı terim; 23 βένθη P¹F: βάθη BP², sözcük Empedoklesçi; 26 τῶι P: τὸ BF; ⟨τε⟩ Diels; διαφέρειν ⟨τε⟩ Stephanus; s. 450, 1 ἀπὸ σπερμάτων karş. 44 A 27; 2 ἐγκεφάλου karş. 24 A 13; θήλεος'u Wellmann keyfî ekler; 3 θερμὸν ἀτμόν F: ἀτμὸν θερμόν BP (ünlü çatışması!); ταύτην δὲ προσφερομένην el yazmaları: düz. Wellmann; 6 τεσσαράκοντα karş. 31 A 83; 7 ἁρμονίας λόγους karş. 44 B 11; 10 ὅρασιν BP¹: κρᾶσιν FP²; 11 λέγεται] λέγει καὶ Bywater; 12 ἀπὸ Froben: ἐπὶ el yazmaları; 13 ⟨οὐδὲν⟩ Diels; ἔστιν ἐν οἷς: kimi yerlerde gözlere güneş kapıları der; alıntıdan gözün ateş doğası çıkar, bundan ilk kez Alkmaion söz etmişti (24 A 5); 14 δογματίζειν el yazmaları: düz. Reiske; 15 karş. Aët. IV 5, 10; διηρῆσθαι BP: διαιρῆσθαι F; 16 μόνον karş. 24 A 5; 17 καρδίας karş. Aët. IV 5, 9; 19 εἶναι daha genç el yazmaları: εἰδέναι eski el yazmaları; ἀθάνατον karş. 24 A 12; 20 ἀπὸ BF: ὑπὸ P²; 24 ἐκριφθεῖσαν P: κρυφθεῖσαν B: ἐξελθοῦσαν F; 25 πομπέα P: πομπαῖα B: πομπαῖον F; s. 451, 1 μὲν τὰς el yazmaları: düz. Cobet; ὕψιστον ⟨τόπον⟩ muhtemelen Cobet; 4 τοὺς FP²'de silinmiş; 5 νόσον B: νόσους PF; ⟨ὑγείας καὶ⟩ Froben (Kranz, Nachtrag: Neap. III B 28'de de var, A. Biedl'e göre); 8 ἢ yani μᾶλλον ἢ; 9 ἀγαθὴ ψυχή: ölmüş birinin iyi daimon'u bir bedene girdiğinde; 9 vd. karş. 22 B 12; 58 B 40; ῥεύματος] ῥόον gereksiz Wellm.; anlam: oluş çemberi (kyklos geneseōs) sürekli mutluluğa izin vermez; 17 [ἢ ζώιων] Diels: ἢ yalnızca BP¹; 19 ἀποτελοῦντες F. Kranz (Nachtrag): Festugière (REG 58, 1945, 1 vd.) Wellmann'a karşı özeti en erken Eski Akademi dönemine yerleştirir; Rathmann da kuşkuluydu.] (OCR metninde Πομπέα; DK metin okumasına göre Πομπαῖον ⟦?⟧, bkz. acik-uclar.)
58B2DK 58 B 2
Kaynak: Stobaios, Seçmeler I giriş 6 (p. 20, 1 Wachsmuth) = Aristoksenos fr. 23 Wehrli.
Stobaios: Aristoksenos'un Aritmetik Üzerine'sinden:
Pythagoras sayılar üzerine çalışmaya herkesten çok değer vermiş ve onu tüccarların işine yaramaktan uzaklaştırarak ilerletmiş görünüyor; bütün şeyleri sayılara benzetiyordu. Çünkü sayı başka şeyleri de içerir ve bütün sayıların birbirine bir oranı vardır. (⟨Kimileri onu şuna, kimileri buna yükler⟩; Mısırlılar Thoth dedikleri Hermes'in buluşu olduğunu söyler, kimileri ise ilâhî devirlerden [gök cisimlerinin dönüşlerinden] akla geldiğini [Philippos, Epinomis 978 c].) Birlik sayının ilkesidir; sayı ise birliklerden oluşan çokluktur. Sayılardan eşit parçalara bölünenler çift, eşit olmayan parçalara bölünen ve bir ortası olanlar tektir. Bu yüzden hastalıkların krizleri ve dönüşümleri tek günlerde olur sanılır; çünkü tek sayının başı, sonu ve ortası vardır, krizler de başlangıca, doruğa ve düşüşe bağlıdır.
*[Karş. Aristoteles, Metafizik M 8. 1083 b 28.]*
Stob. I pr. 6 [p. 20, 1 W.] ἐκ τῶν Ἀριστοξένου Περὶ ἀριθμητικῆς [FHG II 289]. τὴν δὲ περὶ τοὺς ἀριθμοὺς πραγματείαν μάλιστα πάντων τιμῆσαι δοκεῖ Πυθαγόρας καὶ προαγαγεῖν εἰς τὸ πρόσθεν ἀπαγαγὼν ἀπὸ τῆς τῶν ἐμπόρων χρείας, πάντα τὰ πράγματα ἀπεικάζων τοῖς ἀριθμοῖς. τά τε γὰρ ἄλλα ἀριθμὸς ἔχει καὶ λόγος ἐστὶ πάντων τῶν ἀριθμῶν πρὸς ἀλλήλους. (⟨καὶ ἄλλοι μὲν ἄλλων⟩, Αἰγύπτιοι δὲ Ἑρμοῦ φασιν εὕρημα, ὃν καλοῦσι Θώθ· οἱ δὲ ἐκ τῶν θείων περιφορῶν ἐπινοηθῆναι [Philippos Epin. 978 C].) μονὰς μὲν οὖν ἐστιν ἀρχὴ ἀριθμοῦ, ἀριθμὸς δὲ τὸ ἐκ τῶν μονάδων πλῆθος συγκείμενον. τῶν δὲ ἀριθμῶν ἄρτιοι μέν εἰσιν οἱ εἰς ἴσα διαιρούμενοι, περισσοὶ δὲ οἱ εἰς ἄνισα καὶ μέσον ἔχοντες. οὕτως ἐν περισσαῖς ἡμέραις αἱ κρίσεις τῶν νοσημάτων γίνεσθαι δοκοῦσι καὶ αἱ μεταβολαί, ὅτι ὁ περισσὸς ἀρχὴν καὶ τελευτὴν καὶ μέσον ἔχει, ἀρχῆς καὶ ἀκμῆς καὶ παρακμῆς ἐχόμεναι. Vgl. Arist. Metaphys. M 8. 1083 b 28. [Aparat: 24 ⟨ ⟩ Diels, καὶ Ἕλληνες μὲν Προμηθέως Meineke; 31 ἐχόμενα el yazmaları: düz. Meineke. Kranz (Nachtrag): Aristoksenos fr. 23 Wehrli (yorum s. 54).] (OCR "περιττὸ. «αἱ" → περισσὸς ⟦?⟧ — DK περιττός da basmış olabilir.)
58B3DK 58 B 3
Kaynak: Diodoros, Özetler (Excerpta) X 6, 4.
*Diodoros: Kallimakhos Pythagoras hakkında, geometri problemlerinden kimini onun bulduğunu, kimini de Mısır'dan Yunanlara ilk kez onun getirdiğini söylemiştir; dizelerinde şöyle der: "Phrygialı Euphorbos buldu … herkes".*
Diodor. exc. X 6, 4 ὅτι Καλλίμαχος [fr. 83a Schn., vgl. oben 11 A 3a I 73, 12] εἶπε περὶ Πυθαγόρου, διότι τῶν ἐν γεωμετρίαι προβλημάτων τὰ μὲν εὗρε τὰ δὲ ἐκ τῆς Αἰγύπτου πρῶτος εἰς τοὺς Ἕλληνας ἤνεγκεν, ἐν οἷς λέγει ὅτι 'ἐξεῦρε Φρὺξ Εὔφορβος … πάντες'. (DK alıntıyı kısaltır; Kallimakhos'un dizelerinin tamamı 11 A 3a'da. OCR'daki "fr. 838" ve "11 A 88" göndermeleri ⟦?⟧.)
58B4DK 58 B 4
Kaynak: Aristoteles, Metafizik A 5, 985 b 23; ek yerler: Aleksandros, Metafizik Üzerine 41, 1 ve 75, 15; [Aristoteles], Büyük Ahlak A 1, 1182 a 11; Aristoteles, Metafizik M 4, 1078 b 21; Nikomakhos'a Etik E 8, 1132 b 21.
Aristoteles, Metafizik A 5. 985 b 23:
Bunlarla [Leukippos ve Demokritos'la] aynı zamanda ve onlardan önce, Pythagorasçılar denenler matematiğe el atıp onu ilk ilerletenler oldular; onunla yetiştikleri için de onun ilkelerinin bütün varlıkların ilkeleri olduğunu düşündüler. Bu ilkelerden tabiatça ilk olanlar sayılar olduğundan ve sayılarda, var olan ve oluşan şeylere ateşte, toprakta ve sudakinden çok benzerlik gördüklerini sandıklarından —sayıların şu türden bir hâli adalet, şu türden biri psykhē ve akıl, bir başkası uygun zaman, öteki şeylerin her biri de aşağı yukarı böyle—, ayrıca harmonialarının hâllerini ve oranlarını sayılarda gördüklerinden; madem öteki şeyler bütün tabiatlarıyla sayılara benzetilmiş görünüyordu, sayılar da bütün tabiatta ilk şeylerdi, sayıların unsurlarının bütün varlıkların unsurları olduğunu, bütün göğün de bir ahenk ve sayı olduğunu kabul ettiler. Sayılarda ve ahenklerde göğün hâlleriyle, parçalarıyla ve bütün düzeniyle uyuşan ne gösterebiliyorlarsa, bunları toplayıp yerine uydurdular. Bir yerde bir eksik kalırsa, bütün sistemleri tutarlı olsun diye hemen bir şey eklerlerdi. Örneğin onluk tam görünüp sayıların bütün tabiatını kuşattığı için, gökte hareket eden cisimlerin de on olduğunu söylerler; görünenler yalnız dokuz olduğundan, onuncu olarak karşı-dünyayı (antikhthōn) ortaya koyarlar. Bunları başka yerde daha ayrıntılı belirledik.
Aleksandros, bu yer üzerine: [Aristoteles] bunlardan Gök Üzerine'de [58 B 37] ve Pythagorasçıların Görüşleri'nde daha ayrıntılı söz eder. … Pythagorasçıların sayılardan göğe verdikleri düzeni Pythagorasçı Görüş Üzerine'nin ikinci kitabında anar.
Aristoteles (?), Büyük Etik A 1. 1182 a 11: Aretē hakkında söz etmeye ilk girişen Pythagoras oldu, ama doğru değil; çünkü aretēleri sayılara indirgeyerek aretēlere uygun bir inceleme yapmadı: adalet, kendisiyle çarpılmış bir sayı değildir.
Aristoteles, Metafizik M 4. 1078 b 21: Pythagorasçılar ondan önce, tariflerini sayılara bağladıkları birkaç şeyle uğraşmışlardı; örneğin uygun zaman nedir, adil nedir, evlilik nedir. O ise [Sokrates; DK'da: Demokritos] haklı olarak neyin ne olduğunu araştırıyordu.
Aristoteles, Nikomakhos'a Etik E 8. 1132 b 21: Bazılarına göre de karşılığını görmek (to antipeponthos) düpedüz adildir; Pythagorasçılar böyle söylerdi: adil olanı düpedüz başkasına yaptığının karşılığını görmek diye tarif ederlerdi.
*[Kâinatın ahengi için karş. Sextos Empeirikos, Matematikçilere Karşı VII 95 vd.]*
Aristot. Metaph. A 5. 985 b 23 ἐν δὲ τούτοις καὶ πρὸ τούτων [Leukippos und Demokritos] οἱ καλούμενοι Πυθαγόρειοι τῶν μαθημάτων ἁψάμενοι πρῶτοι ταῦτα προήγαγον, καὶ ἐντραφέντες ἐν αὐτοῖς τὰς τούτων ἀρχὰς τῶν ὄντων ἀρχὰς ὠιήθησαν εἶναι πάντων. ἐπεὶ δὲ τούτων οἱ ἀριθμοὶ φύσει πρῶτοι, ἐν δὲ τοῖς ἀριθμοῖς ἐδόκουν θεωρεῖν ὁμοιώματα πολλὰ τοῖς οὖσι καὶ γιγνομένοις, μᾶλλον ἢ ἐν πυρὶ καὶ γῆι καὶ ὕδατι, ὅτι τὸ μὲν τοιονδὶ τῶν ἀριθμῶν πάθος δικαιοσύνη, τὸ δὲ τοιονδὶ ψυχὴ καὶ νοῦς, ἕτερον δὲ καιρὸς καὶ τῶν ἄλλων ὡς εἰπεῖν ἕκαστον ὁμοίως, ἔτι δὲ τῶν ἁρμονιῶν ἐν ἀριθμοῖς ὁρῶντες τὰ πάθη καὶ τοὺς λόγους, ἐπεὶ δὴ τὰ μὲν ἄλλα τοῖς ἀριθμοῖς ἐφαίνετο τὴν φύσιν ἀφωμοιῶσθαι πᾶσαν, οἱ δ᾽ ἀριθμοὶ πάσης τῆς φύσεως πρῶτοι, τὰ τῶν ἀριθμῶν στοιχεῖα τῶν ὄντων στοιχεῖα πάντων ὑπέλαβον εἶναι, καὶ τὸν ὅλον οὐρανὸν ἁρμονίαν εἶναι καὶ ἀριθμόν· καὶ ὅσα εἶχον ὁμολογούμενα δεικνύναι ἔν τε τοῖς ἀριθμοῖς καὶ ταῖς ἁρμονίαις πρὸς τὰ τοῦ οὐρανοῦ πάθη καὶ μέρη καὶ πρὸς τὴν ὅλην διακόσμησιν, ταῦτα συνάγοντες ἐφήρμοττον. κἂν εἴ τί που διέλειπε, προσεγλίχοντο τοῦ συνειρομένην πᾶσαν αὐτοῖς εἶναι τὴν πραγματείαν. λέγω δ᾽ οἷον, ἐπειδὴ τέλειον ἡ δεκὰς εἶναι δοκεῖ καὶ πᾶσαν περιειληφέναι τὴν τῶν ἀριθμῶν φύσιν, καὶ τὰ φερόμενα κατὰ τὸν οὐρανὸν δέκα μὲν εἶναί φασιν, ὄντων δὲ ἐννέα μόνον τῶν φανερῶν διὰ τοῦτο δεκάτην τὴν ἀντίχθονα ποιοῦσιν. διώρισται δὲ περὶ τούτων ἐν ἑτέροις ἡμῖν ἀκριβέστερον. Alex. z. d. St. S. 41, 1 λέγει δὲ περὶ τούτων καὶ ἐν τοῖς Περὶ οὐρανοῦ [s. 58 B 37] καὶ ἐν ταῖς τῶν Πυθαγορικῶν δόξαις ἀκριβέστερον. 75, 15 τῆς δὲ τάξεως τῆς ἐν τῶι οὐρανῶι, ἣν ἐποιοῦντο τῶν ἀριθμῶν οἱ Πυθαγόρειοι, μνημονεύει ἐν τῶι δευτέρωι Περὶ τῆς Πυθαγορικῆς δόξης. [Aristot.] M. Mor. A 1. 1182 a 11 πρῶτος μὲν οὖν ἐνεχείρησε Πυθαγόρας περὶ ἀρετῆς εἰπεῖν, οὐκ ὀρθῶς δέ· τὰς γὰρ ἀρετὰς εἰς τοὺς ἀριθμοὺς ἀνάγων οὐκ οἰκείαν τῶν ἀρετῶν τὴν θεωρίαν ἐποιεῖτο· οὐ γάρ ἐστιν ἡ δικαιοσύνη ἀριθμὸς ἰσάκις ἴσος. Aristot. Metaph. M 4. 1078 b 21 οἱ δὲ Πυθαγόρειοι πρότερον περί τινων ὀλίγων, ὧν τοὺς λόγους εἰς τοὺς ἀριθμοὺς ἀνῆπτον, οἷον τί ἐστι καιρὸς ἢ τὸ δίκαιον ἢ γάμος. ἐκεῖνος [Demokrit] δ᾽ εὐλόγως ἐζήτει τὸ τί ἐστιν. Eth. Nic. E 8. 1132 b 21 δοκεῖ δέ τισι καὶ τὸ ἀντιπεπονθὸς εἶναι ἁπλῶς δίκαιον, ὥσπερ οἱ Πυθαγόρειοι ἔφασαν· ὡρίζοντο γὰρ ἁπλῶς τὸ δίκαιον τὸ ἀντιπεπονθὸς ἄλλωι. Zur ἁρμονία κόσμου vgl. auch Sext. adv. math. VII 95 ff. [Aparat: 1–16 metin E'ye göre. Kranz (Nachtrag): Pythagorasçıların sayı öğretisi için G. Junge, Classica et Mediaevalia 9 (1948) 183 vd.; Reidemeister, Das exakte Denken d. Griechen s. 34 vd. — çift ve tek öğretisini Pythagorasçıların mantıksal-aritmetik biliminin ilk öğretisi ve Pythagorasçı metafiziğin temeli sayar; 18 vd. satırlarda farklı adlarla yinelenen yazı için P. Wilpert, Herm. 75 (1940) 371 vd.; yeni bir baskıda Aleksandros, Metafizik Üzerine p. 38, 10–41, 15 Hayduck dikkate alınmalıdır.] (DK s. 451–452; s. 452 ters taranmış, PDF'ten okundu.)
58B5DK 58 B 5
Kaynak: Aristoteles, Metafizik A 5, 986 a 15 [karş. 44 B 5].
Aristoteles, Metafizik A 5. 986 a 15 [karş. 44 B 5]:
Bunlar da sayıyı hem varlıkların maddesi gibi hem de hâlleri ve melekeleri gibi bir ilke saymış görünüyorlar. Sayının unsurlarının çift ve tek olduğunu, bunlardan birinin sınırsız (apeiron), ötekinin sınırlı olduğunu, birin ikisinden oluştuğunu (çünkü hem çift hem tektir), sayının birden geldiğini, bütün göğün de, dediğimiz gibi, sayılar olduğunu düşünürler. Aynı kişilerden başkaları ise sıra hâlinde dizilen on ilke olduğunu söyler: sınır ve sınırsız, tek ve çift, bir ve çok, sağ ve sol, erkek ve dişi, duran ve hareket eden, düz ve eğri, ışık ve karanlık, iyi ve kötü, kare ve dikdörtgen. Krotonlu Alkmaion da [24 A 3] aynı şekilde düşünmüş görünüyor; ya o bu öğretiyi onlardan aldı ya onlar ondan. Çünkü Alkmaion, Pythagoras yaşlıyken ⟨gençti⟩ ve onlarınkine çok yakın görüşler ileri sürdü: insanî şeylerin çoğunun ikili olduğunu söyler; ama zıtlıklardan bunlar gibi belirlenmiş olanları değil, rastgele olanları anar: beyaz ve siyah, tatlı ve acı, iyi ve kötü, büyük ve küçük gibi. O geri kalanlar hakkında belirsiz şeyler savurdu; Pythagorasçılar ise zıtlıkların kaç tane ve hangileri olduğunu açıkladılar. Bu ikisinden şu kadarını alabiliriz: zıtlar varlıkların ilkeleridir; kaç tane ve hangileri olduklarını ise öbürlerinden [Pythagorasçılardan] öğreniriz. Bunların, söylediğimiz sebeplere nasıl bağlanabileceği onlarca açıkça eklemlenmemiştir; ama unsurları madde türü içinde sıralıyor görünürler; çünkü ousianın, içlerinde bulunan bu unsurlardan oluştuğunu ve biçimlendiğini söylerler. Tabiatın unsurlarının birden çok olduğunu söyleyen eskilerin düşüncesini bunlardan yeterince görmek mümkündür. Ama bütün hakkında, tek bir tabiatmış gibi konuşanlar da vardır; ancak hepsi aynı tarzda konuşmaz, ne konuşmalarının güzelliği bakımından ne tabiata uygunluğu bakımından. Onlar hakkındaki söz, sebeplerle ilgili şimdiki incelememize hiç uymaz; çünkü bazı tabiat filozofları gibi, varlığı bir kabul edip yine de biri madde sayarak ondan bir şey doğurmazlar; başka bir tarzda konuşurlar: ötekiler hareket ekler, çünkü bütünü doğururlar; bunlar ise onun hareketsiz olduğunu söyler.
Aristot. Metaph. A 5. 986 a 15 [vgl. 44 B 5] φαίνονται δὴ καὶ οὗτοι τὸν ἀριθμὸν νομίζοντες ἀρχὴν εἶναι καὶ ὡς ὕλην τοῖς οὖσι καὶ ὡς πάθη τε καὶ ἕξεις, τοῦ δὲ ἀριθμοῦ στοιχεῖα τό τε ἄρτιον καὶ τὸ περιττόν, τούτων δὲ τὸ μὲν ἄπειρον, τὸ δὲ πεπερασμένον, τὸ δ᾽ ἓν ἐξ ἀμφοτέρων εἶναι τούτων (καὶ γὰρ ἄρτιον εἶναι καὶ περιττόν), τὸν δ᾽ ἀριθμὸν ἐκ τοῦ ἑνός, ἀριθμοὺς δέ, καθάπερ εἴρηται, τὸν ὅλον οὐρανόν. ἕτεροι δὲ τῶν αὐτῶν τούτων τὰς ἀρχὰς δέκα λέγουσιν εἶναι τὰς κατὰ συστοιχίαν λεγομένας· πέρας καὶ ἄπειρον, περιττὸν καὶ ἄρτιον, ἓν καὶ πλῆθος, δεξιὸν καὶ ἀριστερόν, ἄρρεν καὶ θῆλυ, ἠρεμοῦν καὶ κινούμενον, εὐθὺ καὶ καμπύλον, φῶς καὶ σκότος, ἀγαθὸν καὶ κακόν, τετράγωνον καὶ ἑτερόμηκες. ὅνπερ τρόπον ἔοικε καὶ Ἀλκμαίων ὁ Κροτωνιάτης [24 A 3] ὑπολαβεῖν, καὶ ἤτοι οὗτος παρ᾽ ἐκείνων ἢ ἐκεῖνοι παρὰ τούτου παρέλαβον τὸν λόγον τοῦτον· καὶ γὰρ ἐγένετο τὴν ἡλικίαν Ἀλκμαίων ⟨νέος⟩ ἐπὶ γέροντι Πυθαγόραι, ἀπεφήνατο δὲ παραπλησίως τούτοις. φησὶ γὰρ εἶναι δύο τὰ πολλὰ τῶν ἀνθρωπίνων, λέγων τὰς ἐναντιότητας οὐχ ὥσπερ οὗτοι διωρισμένας ἀλλὰ τὰς τυχούσας, οἷον λευκὸν μέλαν, γλυκὺ πικρόν, ἀγαθὸν κακόν, μέγα μικρόν. οὗτος μὲν οὖν ἀδιορίστως ἀπέρριψε περὶ τῶν λοιπῶν, οἱ δὲ Πυθαγόρειοι καὶ πόσαι καὶ τίνες αἱ ἐναντιώσεις ἀπεφήναντο. παρὰ μὲν οὖν τούτων ἀμφοῖν τοσοῦτον ἔστι λαβεῖν ὅτι τἀναντία ἀρχαὶ τῶν ὄντων· τὸ δὲ ὅσαι, παρὰ τῶν ἑτέρων, καὶ τίνες αὗταί εἰσιν. πῶς μέντοι πρὸς τὰς εἰρημένας αἰτίας ἐνδέχεται συναγαγεῖν, σαφῶς μὲν οὐ διήρθρωται παρ᾽ ἐκείνων, ἐοίκασι δ᾽ ὡς ἐν ὕλης εἴδει τὰ στοιχεῖα τάττειν· ἐκ τούτων γὰρ ὡς ἐνυπαρχόντων συνεστάναι καὶ πεπλάσθαι φασὶ τὴν οὐσίαν. τῶν μὲν οὖν παλαιῶν καὶ πλείω λεγόντων τὰ στοιχεῖα τῆς φύσεως ἐκ τούτων ἱκανόν ἐστι θεωρῆσαι τὴν διάνοιαν· εἰσὶ δέ τινες οἳ περὶ τοῦ παντὸς ὡς ἂν μιᾶς οὔσης φύσεως ἀπεφήναντο, τρόπον δὲ οὐ τὸν αὐτὸν πάντες οὔτε τοῦ καλῶς οὔτε τοῦ κατὰ τὴν φύσιν. εἰς μὲν οὖν τὴν νῦν σκέψιν τῶν αἰτίων οὐδαμῶς συναρμόττει περὶ αὐτῶν ὁ λόγος· οὐ γὰρ ὥσπερ ἔνιοι τῶν φυσιολόγων ἓν ὑποθέμενοι τὸ ὂν ὅμως γεννῶσιν ὡς ἐξ ὕλης τοῦ ἑνός, ἀλλ᾽ ἕτερον τρόπον οὗτοι λέγουσιν· ἐκεῖνοι μὲν γὰρ προστιθέασι κίνησιν, γεννῶντές γε τὸ πᾶν, οὗτοι δὲ ἀκίνητον εἶναί φασιν. [Aparat: s. 452, 32 vd. E önce περ., sonra ἄπειρον; 37 vd. καὶ Ab: E'de yok; s. 453, 3 vd. karş. I 211, 17 vd.; 10 συνάγειν E; 14 ἂν Ab'de yok.] (DK s. 452–453; s. 452 ters taranmış, PDF'ten okundu.)
58B6DK 58 B 6
Kaynak: Aristoteles, Nikomakhos'a Etik A 4, 1096 b 5.
Aristoteles, Nikomakhos'a Etik A 4. 1096 b 5:
Pythagorasçılar onun [iyinin] hakkında daha inandırıcı konuşuyor görünüyor; çünkü biri iyilerin sırasına koyarlar.
Aristot. Eth. Nic. A 4. 1096 b 5 πιθανώτερον δ᾽ ἐοίκασιν οἱ Πυθαγόρειοι λέγειν περὶ αὐτοῦ, τιθέντες ἐν τῆι τῶν ἀγαθῶν συστοιχίαι τὸ ἕν.
58B7DK 58 B 7
Kaynak: Aristoteles, Nikomakhos'a Etik B 5, 1106 b 29.
Aristoteles, Nikomakhos'a Etik B 5. 1106 b 29:
Çünkü Pythagorasçıların benzettiği gibi, kötü sınırsıza, iyi sınırlıya aittir.
— Eth. Nic. B 5. 1106 b 29 τὸ γὰρ κακὸν τοῦ ἀπείρου, ὡς οἱ Πυθαγόρειοι εἴκαζον, τὸ δ᾽ ἀγαθὸν τοῦ πεπερασμένου.
58B8DK 58 B 8
Kaynak: Aristoteles, Metafizik A 5, 987 a 9; karş. aynı eser B 5, 1002 a 8.
Aristoteles, Metafizik A 5. 987 a 9:
İtalyalılara kadar olanlar ve onlardan ayrı olarak ötekiler bu konular hakkında daha bulanık konuşmuşlardır; yalnız, dediğimiz gibi, iki sebep kullanmışlardır ve bunlardan birini, hareketin kendisinden geldiği sebebi, kimi bir, kimi iki yapar. Pythagorasçılar da iki ilkeden aynı tarzda söz etmişlerdir; ama şunu eklemişlerdir, ki kendilerine özgüdür: sınırlıyı, sınırsızı ve biri, ateş, toprak ya da bu türden başka bir şey gibi başka tabiatlar saymamışlar, sınırsızın kendisinin ve birin kendisinin, yüklemi oldukları şeylerin ousia'sı olduğunu düşünmüşlerdir; bu yüzden sayının da her şeyin ousia'sı olduğunu söylemişlerdir. Bunlar hakkında böyle açıklamışlar; neyin ne olduğu hakkında da konuşmaya ve tarif etmeye başlamışlar, ama işi pek basit ele almışlardır. Yüzeysel tarifler yapmışlar ve söylenen tarifin ilk ait olduğu şeyi, o şeyin ousia'sı saymışlardır; tıpkı biri, iki kat ilk olarak ikiye ait olduğu için, iki katla ikiliğin aynı şey olduğunu sanması gibi. Ama iki kat olmakla ikilik olmak muhtemelen aynı şey değildir; yoksa bir şey çok şey olacaktır; nitekim onların başına da bu gelmiştir.
*[Karş. aynı eser B 5. 1002 a 8.]*
— Metaph. A 5. 987 a 9 μέχρι μὲν οὖν τῶν Ἰταλικῶν καὶ χωρὶς ἐκείνων μορυχώτερον εἰρήκασιν οἱ ἄλλοι περὶ αὐτῶν, πλήν, ὥσπερ εἴπομεν, δυοῖν αἰτίαιν τυγχάνουσι κεχρημένοι, καὶ τούτων τὴν ἑτέραν οἱ μὲν μίαν οἱ δὲ δύο ποιοῦσι, τὴν ὅθεν ἡ κίνησις· οἱ δὲ Πυθαγόρειοι δύο μὲν τὰς ἀρχὰς κατὰ τὸν αὐτὸν εἰρήκασι τρόπον, τοσοῦτον δὲ προσεπέθεσαν, ὃ καὶ ἴδιόν ἐστιν αὐτῶν, ὅτι τὸ πεπερασμένον καὶ τὸ ἄπειρον καὶ τὸ ἓν οὐχ ἑτέρας τινὰς ὠιήθησαν εἶναι φύσεις, οἷον πῦρ ἢ γῆν ἤ τι τοιοῦτον ἕτερον, ἀλλ᾽ αὐτὸ τὸ ἄπειρον καὶ αὐτὸ τὸ ἓν οὐσίαν εἶναι τούτων ὧν κατηγοροῦνται· διὸ καὶ ἀριθμὸν εἶναι τὴν οὐσίαν ἁπάντων. περί τε τούτων οὖν τοῦτον ἀπεφήναντο τὸν τρόπον, καὶ περὶ τοῦ τί ἐστιν ἤρξαντο μὲν λέγειν καὶ ὁρίζεσθαι, λίαν δ᾽ ἁπλῶς ἐπραγματεύθησαν. ὡρίζοντό τε γὰρ ἐπιπολαίως, καὶ ὧι πρώτωι ὑπάρξειεν ὁ λεχθεὶς ὅρος, τοῦτ᾽ εἶναι τὴν οὐσίαν τοῦ πράγματος ἐνόμιζον, ὥσπερ εἴ τις οἴοιτο ταὐτὸν εἶναι διπλάσιον καὶ τὴν δυάδα, διότι πρῶτον ὑπάρχει τοῖς δυσὶ τὸ διπλάσιον. ἀλλ᾽ οὐ ταὐτὸν ἔστιν ἴσως τὸ εἶναι διπλασίωι καὶ δυάδι· εἰ δὲ μή, πολλὰ τὸ ἓν ἔσται, ὃ κἀκείνοις συνέβαινεν. Vgl. ebend. B 5. 1002 a 8. [Aparat: 25 μορυχώτερον yp. Alex. (karş. Diels, Herm. 40, 1905, 301; Praechter, aynı yer 42, 1907, 647): μαλακώτερον Ab; μετριώτερον E; δυοῖν Alex., F: δυοῖν τ᾽ vulg.; 29 καὶ τὸ ἓν E'de yok.]
58B9DK 58 B 9
Kaynak: Aristoteles, Metafizik M 6, 1080 b 16.
Aristoteles, Metafizik M 6. 1080 b 16:
Pythagorasçılar da tek bir [sayı] kabul ederler, matematik sayıyı; ancak onu ayrı saymazlar, hissedilen ousia'ların ondan oluştuğunu söylerler. Çünkü bütün göğü sayılardan kurarlar; ama birimlerden oluşan sayılardan değil, birimlerin büyüklüğü olduğunu kabul ederler. Büyüklüğü olan ilk birin nasıl oluştuğu konusunda ise çaresiz görünürler.
— — M 6. 1080 b 16 καὶ οἱ Πυθαγόρειοι δ᾽ ἕνα, τὸν μαθηματικόν [nämlich ἀριθμόν], πλὴν οὐ κεχωρισμένον, ἀλλ᾽ ἐκ τούτου τὰς αἰσθητὰς οὐσίας συνεστάναι φασίν· τὸν γὰρ ὅλον οὐρανὸν κατασκευάζουσιν ἐξ ἀριθμῶν, πλὴν οὐ μοναδικῶν, ἀλλὰ τὰς μονάδας ὑπολαμβάνουσιν ἔχειν μέγεθος· ὅπως δὲ τὸ πρῶτον ἓν συνέστη ἔχον μέγεθος, ἀπορεῖν ἐοίκασιν.
58B10DK 58 B 10
Kaynak: Aristoteles, Metafizik M 8, 1083 b 8.
Aristoteles, Metafizik M 8. 1083 b 8:
Pythagorasçıların tarzının bir bakıma daha önce sayılanlardan daha az güçlüğü, bir bakıma da kendine özgü başka güçlükleri vardır. Sayıyı ayrı yapmamak imkânsızlıkların çoğunu ortadan kaldırır; ama cisimlerin sayılardan oluştuğunu ve bu sayının matematik sayı olduğunu söylemek imkânsızdır. Çünkü bölünmez büyüklüklerden söz etmek doğru değildir; bu böyle olsa bile, birimlerin büyüklüğü yoktur; bölünmezlerden bir büyüklük nasıl oluşabilir ki? Oysa aritmetik sayı birimlerden oluşur. Onlar ise varlıkların sayı olduğunu söylerler; nitekim teoremleri, cisimler o sayılardan oluşuyormuş gibi cisimlere uygularlar.
Aristot. Metaph. M 8. 1083 b 8 ὁ δὲ τῶν Πυθαγορείων τρόπος τῆι μὲν ἐλάττους ἔχει δυσχερείας τῶν πρότερον εἰρημένων, τῆι δὲ ἰδίας ἑτέρας. τὸ μὲν γὰρ μὴ χωριστὸν ποιεῖν τὸν ἀριθμὸν ἀφαιρεῖται πολλὰ τῶν ἀδυνάτων· τὸ δὲ τὰ σώματα ἐξ ἀριθμῶν εἶναι συγκείμενα, καὶ τὸν ἀριθμὸν τοῦτον εἶναι μαθηματικόν, ἀδύνατόν ἐστιν. οὔτε γὰρ ἄτομα μεγέθη λέγειν ἀληθές· εἴ θ᾽ ὅτι μάλιστα τοῦτον ἔχει τὸν τρόπον, οὐχ αἵ γε μονάδες μέγεθος ἔχουσιν· μέγεθος δ᾽ ἐξ ἀδιαιρέτων συγκεῖσθαι πῶς δυνατόν; ἀλλὰ μὴν ὅ γ᾽ ἀριθμητικὸς ἀριθμὸς μοναδικός ἐστιν. ἐκεῖνοι δὲ τὸν ἀριθμὸν τὰ ὄντα λέγουσιν· τὰ γοῦν θεωρήματα προσάπτουσι τοῖς σώμασιν ὡς ἐξ ἐκείνων ὄντων τῶν ἀριθμῶν. (DK s. 454 ters taranmış, PDF'ten okundu.)
58B11DK 58 B 11
Kaynak: Aristoteles, Metafizik Λ 7, 1072 b 30.
Aristoteles, Metafizik Λ 7. 1072 b 30:
Pythagorasçılar ve Speusippos gibi, en güzel ve en iyi olanın ilkede bulunmadığını düşünenler —çünkü bitkilerin ve hayvanların ilkeleri sebeptir, ama güzel ve tam olan bunlardan doğanlardadır, derler— doğru düşünmüyorlar.
— — Λ 7. 1072 b 30 ὅσοι δὲ ὑπολαμβάνουσιν, ὥσπερ οἱ Πυθαγόρειοι καὶ Σπεύσιππος, τὸ κάλλιστον καὶ ἄριστον μὴ ἐν ἀρχῆι εἶναι, διὰ τὸ καὶ τῶν φυτῶν καὶ τῶν ζώιων τὰς ἀρχὰς αἴτια μὲν εἶναι, τὸ δὲ καλὸν καὶ τέλειον ἐν τοῖς ἐκ τούτων, οὐκ ὀρθῶς οἴονται. (PDF'ten okundu, DK s. 454.)
58B12DK 58 B 12
Kaynak: Aristoteles, Metafizik A 6, 987 b 10.
Aristoteles: Pay almaya (methexis) gelince, [Platon] yalnız adını değiştirdi; çünkü Pythagorasçılar varolanların sayıları taklit ederek (mimēsis; mimesis) var olduğunu söyler, *Platon ise pay alarak. Ama eidos'lardan pay almanın ya da onları taklit etmenin ne olabileceğini araştırmayı ikisi de ortada bıraktı.*
— — A 6. 987 b 10 τὴν δὲ μέθεξιν τοὔνομα μόνον μετέβαλεν [Platon]· οἱ μὲν γὰρ Πυθαγόρειοι μιμήσει τὰ ὄντα φασὶν εἶναι τῶν ἀριθμῶν, Πλάτων δὲ μεθέξει. τὴν μέντοι γε μέθεξιν ἢ τὴν μίμησιν ἥτις ἂν εἴη τῶν εἰδῶν, ἀφεῖσαν ἐν κοινῶι ζητεῖν. (PDF'ten okundu, DK s. 454; DK τοὔνομα μεταβαλών ekini basmaz.)
58B13DK 58 B 13
Kaynak: Aristoteles, Metafizik A 6, 987 b 22.
Aristoteles: [Platon] Pythagorasçılara pek yakın bir biçimde, birin bir ousia olduğunu, başka bir şey olup da bir diye anılmadığını söyledi; onlar gibi sayıların öteki şeylerin ousia'sının sebebi olduğunu da söyledi. Ama sınırsızı tek bir şey olarak almak yerine bir ikilik koyması ve sınırsızı büyük ile küçükten kurması ona özgüdür. Ayrıca o sayıları hissedilir şeylerden ayrı koyar; onlar ise sayıların şeylerin ta kendisi olduğunu söyler *ve matematik nesneleri bu ikisinin arasına koymazlar. Biri ve sayıları Pythagorasçılar gibi değil de şeylerden ayrı koyması ve eidos'ları ortaya getirmesi, kavramlar üzerinde yaptığı incelemeden ileri gelir (çünkü öncekiler diyalektikten dialektike pay almamışlardı) vb.*
— — A 6. 987 b 22 τὸ μέντοι γε ἓν οὐσίαν εἶναι, καὶ μὴ ἕτερόν γέ τι ὂν λέγεσθαι ἕν, παραπλησίως τοῖς Πυθαγορείοις ἔλεγε [Platon] καὶ τὸ τοὺς ἀριθμοὺς αἰτίους εἶναι τοῖς ἄλλοις τῆς οὐσίας ὡσαύτως ἐκείνοις. τὸ δὲ ἀντὶ τοῦ ἀπείρου ὡς ἑνὸς δυάδα ποιῆσαι, τὸ δὲ ἄπειρον ἐκ μεγάλου καὶ μικροῦ, τοῦτ᾽ ἴδιον· καὶ ἔτι ὁ μὲν τοὺς ἀριθμοὺς παρὰ τὰ αἰσθητά, οἱ δ᾽ ἀριθμοὺς εἶναί φασιν αὐτὰ τὰ πράγματα, καὶ τὰ μαθηματικὰ μεταξὺ τούτων οὐ τιθέασιν. τὸ μὲν οὖν τὸ ἓν καὶ τοὺς ἀριθμοὺς παρὰ τὰ πράγματα ποιῆσαι, καὶ μὴ ὥσπερ οἱ Πυθαγόρειοι, καὶ ἡ τῶν εἰδῶν εἰσαγωγὴ διὰ τὴν ἐν τοῖς λόγοις ἐγένετο σκέψιν (οἱ γὰρ πρότεροι διαλεκτικῆς οὐ μετεῖχον) κτλ. [Aparat: 22 ἔτι E, Alex.: ὅτι Ab.] (PDF'ten okundu, DK s. 454.)
58B14DK 58 B 14
Kaynak: Theophrastos, Metafizik 33, p. XI a 27 Usener (Ross–Fobes).
Theophrastos: Platon ve Pythagorasçılar [ilkelerle şeyler arasındaki] uzaklığı büyük bulurlar ve her şeyin biri taklit etmek istediğini düşünürler. Bununla birlikte belirsiz ikilik ile bir arasında bir tür karşıtlık kurarlar: sınırsız da, düzensiz de, kendi başına, deyim yerindeyse, her türlü biçimsizlik de bu ikiliktedir. Kısacası bu [ikilik] olmadan bütünün tabiatının var olamayacağını, onun ötekiyle eşit payı olduğunu, hatta ötekine üstün geldiğini, ya da ilkelerin birbirine zıt olduğunu [söylerler]. Bu yüzden sebebi tanrıya bağlayanlar bile tanrının her şeyi en iyiye götüremeyeceğini, götürse bile ancak mümkün olduğu ölçüde götürebileceğini [söylerler].
Theophr. Metaph. 33 p. XI a 27 Usener (Ross–Fobes) Πλάτων δὲ καὶ οἱ Πυθαγόρειοι μακρὰν τὴν ἀπόστασιν ἐπι⟨νοήσαντες τῶν ἀρχῶν οἴονται τὸ ἓν⟩ μιμεῖσθαί γ᾽ ἐθέλειν ἅπαντα. καίτοι καθάπερ ἀντίθεσίν τινα ποιοῦσιν τῆς ἀορίστου δυάδος καὶ τοῦ ἑνός, ἐν ἧι καὶ τὸ ἄπειρον καὶ τὸ ἄτακτον καὶ πᾶσα ὡς εἰπεῖν ἀμορφία καθ᾽ αὑτήν. ὅλως οὐχ οἷόν τε ἄνευ ταύτης τὴν τοῦ ὅλου φύσιν [nämlich εἶναι], ἀλλ᾽ οἷον ἰσομοιρεῖν ἢ καὶ ὑπερέχειν τῆς ἑτέρας ἢ καὶ τὰς ἀρχὰς ἐναντίας. διὸ καὶ οὐδὲ τὸν θεόν, ὅσοι τῶι θεῶι τὴν αἰτίαν ἀνάπτουσιν, δύνασθαι πάντ᾽ εἰς τὸ ἄριστον ἄγειν, ἀλλ᾽ εἴπερ, ἐφ᾽ ὅσον ἐνδέχεται. [Aparat: 28 ἐπι⟨νοήσαντες … ἓν⟩ Diels, Usener'e benzer; ἐπιμιμεῖσθαι δ᾽ ἐθέλειν boşluksuz, ἀπόστασιν'den sonra virgülle Ross–Fobes; 31 ὅλως P: ὅλως δ(ὲ) öteki el yazmaları: ὡς Usener; ὅλως'tan önce virgül Ross–Fobes; 32 ἧι καὶ τὰς ἀρχὰς ἐν. Ross–Fobes.] (PDF'ten okundu, DK s. 454.)
58B15DK 58 B 15
Kaynak: Aetios I 3, 8 (Doxographi p. 280).
Aetios: Mnesarkhos oğlu Samoslu Pythagoras, felsefeye bu adı ilk veren kişi, ilke olarak sayıları ve sayılardaki orantıları koyar; bu orantılara uyum da der. İkisinden birleşen şeyleri de öğeler sayar, bunlara geometrik öğeler denir. Ayrıca birlikle belirsiz ikiliği de ilkeler arasına koyar. Ona göre ilkelerden biri etken ve biçim veren sebebe yönelir, bu da nous'tur, yani tanrıdır; öteki edilgen ve maddi olana yönelir, bu da görünen kâinattır. Sayının tabiatı onluktur; çünkü bütün Yunanlılar da bütün barbarlar da ona kadar sayar, ona varınca yeniden bire dönerler. Onun kuvvesi de, der, dörtte ve dörtlüktedir. Sebebi şudur: biri birden başlayıp sayıları birbirine ekleyerek dörde kadar giderse on sayısını tamamlar; dördü aşarsa onu da aşar. Örneğin bir koyup buna iki, sonra üç, sonra da dört eklerse on sayısını tamamlar. Öyle ki sayı birim olarak onda, kuvve olarak dörttedir. Bu yüzden Pythagorasçılar dörtlüğü en büyük yeminmiş gibi anarak şöyle derlerdi: Hayır, başımıza tetraktys'i verenin adına, o ki ebediyen akan tabiatın kaynağını ve kökünü taşır. Psykhē'miz de, der, dörtlükten oluşur: nous, epistēmē, kanaat ve his. Bütün tekhnē ve epistēmē bunlardan doğar, biz de bunlar sayesinde akıl sahibi varlıklarız vb.
*Karş. 44 A 13; Theon s. 97, 14 Hiller; Sextos, Matematikçilere Karşı VII 94 vd. ve paralel yerler.*
Aët. I 3, 8 (D. 280) Πυθαγόρας Μνησάρχου Σάμιος πρῶτος φιλοσοφίαν τούτωι τῶι ῥήματι προσαγορεύσας ἀρχὰς τοὺς ἀριθμοὺς καὶ τὰς συμμετρίας τὰς ἐν τούτοις, ἃς καὶ ἁρμονίας καλεῖ, τὰ δὲ ἐξ ἀμφοτέρων σύνθετα στοιχεῖα, καλούμενα δὲ γεωμετρικά. πάλιν δὲ τὴν μονάδα καὶ τὴν ἀόριστον δυάδα ἐν ταῖς ἀρχαῖς. σπεύδει δὲ αὐτῶι τῶν ἀρχῶν ἡ μὲν ἐπὶ τὸ ποιητικὸν αἴτιον καὶ εἰδικόν, ὅπερ ἐστὶ νοῦς ὁ θεός, ἡ δὲ ἐπὶ τὸ παθητικόν τε καὶ ὑλικόν, ὅπερ ἐστὶν ὁ ὁρατὸς κόσμος. εἶναι δὲ τὴν φύσιν τοῦ ἀριθμοῦ δεκάδα· μέχρι γὰρ τῶν δέκα πάντες Ἕλληνες, πάντες βάρβαροι ἀριθμοῦσιν, ἐφ᾽ ἃ ἐλθόντες πάλιν ἀναποδοῦσιν ἐπὶ τὴν μονάδα. καὶ τῶν δέκα πάλιν, φησίν, ἡ δύναμίς ἐστιν ἐν τοῖς τέσσαρσι καὶ τῆι τετράδι. τὸ δὲ αἴτιον· εἴ τις ἀπὸ τῆς μονάδος [ἀναποδῶν] κατὰ πρόσθεσιν τιθείη τοὺς ἀριθμοὺς ἄχρι τῶν τεσσάρων προελθὼν ἐκπληρώσει τὸν ⟨τῶν⟩ δέκα ἀριθμόν· ἐὰν δὲ ὑπερβάληι τις τὸν τῆς τετράδος, καὶ τῶν δέκα ὑπερεκπεσεῖται· οἷον εἴ τις θείη ἓν καὶ δύο προσθείη καὶ τρία καὶ τούτοις τέσσαρα, τὸν τῶν δέκα ἐκπληρώσει ἀριθμόν. ὥστε ὁ ἀριθμὸς κατὰ μὲν μονάδα ἐν τοῖς δέκα, κατὰ δὲ δύναμιν ἐν τοῖς τέσσαρσι. διὸ καὶ ἐπεφθέγγοντο οἱ Πυθαγόρειοι ὡς μεγίστου ὅρκου ὄντος τῆς τετράδος [Pyth. vers. fr. 4 Nauck (hinter Iambl. V. P. p. 229)]· οὐ μὰ τὸν ἁμετέραι κεφαλᾶι παραδόντα τετρακτύν, / παγὰν ἀενάου φύσεως ῥίζωμά τ᾽ ἔχουσαν. καὶ ἡ ἡμετέρα ψυχή, φησίν, ἐκ τετράδος σύγκειται. εἶναι γὰρ νοῦν ἐπιστήμην δόξαν αἴσθησιν, ἐξ ὧν πᾶσα τέχνη καὶ ἐπιστήμη καὶ αὐτοὶ λογικοί ἐσμεν κτλ. Vgl. 44 A 13; Theo S. 97, 14 Hill.; Sext. adv. math. VII 94 ff. nebst Parallelstellen. [Aparat: s. 454, 42 ἀναποδοῦσιν (karş. Kallimakhos, Arsinoe V. 2) Aët.: καταποδοῦσιν Kranz, I 455, 2'deki ἀναποδῶν'u tutmak için; s. 455, 2 [ἀναποδῶν] Diels; 3 ⟨τῶν⟩ Diels; ὑπερβάληι τις Diels: ὑπερβάληται el yazmaları; 5 ἐκπληρώσει Diels: πληρώσει C, πληρώσειεν B; 9 κεφαλᾶι Stob.: ψυχᾶι Ps. Plut.: γενεᾶι Iambl. V. P. 162; yeminin çeşitli aktarımları için Kochalsky, de Sext. Emp. Diss. Marb. 1911 s. 35; ῥίζωμα için 31 B 6, 1. Kranz (Nachtrag): s. 454, 41 δέκα yerine (el yazmalarında olan) δεκάδα konmalı; 42 aparat: karş. προποδεῖν Kallimakhos, Arsinoe fr. 228, 2 Pfeiffer; s. 455, 2 ἀριθμούς okunmalı; 2 aparat: ὑπερβάληται Plut., ὑπερβάλληι Stob.; 9 tetraktys için v. d. Waerden, Herm. 78 (1943) 178 vd.; sözün aktarımı için Deubner, Iambl. Vit. Pythag. p. 92, 1 vd.] (DK s. 454 ters taranmış, PDF'ten okundu; s. 455 PDF'le doğrulandı. Nachtrag'a uyularak δεκάδα yazıldı.)
58B16DK 58 B 16
Kaynak: [Aristoteles], Problemler XV 3, 910 b 36 — onluk üzerine.
[Aristoteles], Problemler, onluk üzerine: Yoksa on oranda dört küp sayı tamamlandığı için mi? Pythagorasçılar bütünün bu sayılardan kurulduğunu söylerler.
[Aristot.] Probl. 15, 3. 910 b 36 über die Dekas ἢ ὅτι ἐν δέκα ἀναλογίαις τέτταρες κυβικοὶ ἀριθμοὶ ἀποτελοῦνται, ἐξ ὧν φασιν ἀριθμῶν οἱ Πυθαγόρειοι τὸ πᾶν συνεστάναι. (OCR "STERNE" → ἀποτελοῦνται, PDF'ten okundu.)
58B17DK 58 B 17
Kaynak: Aristoteles, Gök Üzerine A 1, 268 a 10.
Aristoteles: Pythagorasçıların da dediği gibi, bütün ve her şey üçle belirlenmiştir; çünkü son, orta ve baş bütünün sayısını taşır, bu da üçlüğün sayısıdır.
Aristot. de caelo A 1. 268 a 10 καθάπερ γάρ φασι καὶ οἱ Πυθαγόρειοι, τὸ πᾶν καὶ τὰ πάντα τοῖς τρισὶν ὥρισται· τελευτὴ γὰρ καὶ μέσον καὶ ἀρχὴ τὸν ἀριθμὸν ἔχει τὸν τοῦ παντός, ταῦτα δὲ τὸν τῆς τριάδος.
58B18DK 58 B 18
Kaynak: Eudemos fr. 83 (Porphyrios, Ptolemaios'un Harmonika'sı Üzerine I 7 p. 115, 4 Düring).
Porphyrios: [Eudemos] Aritmetiğin Tarihi'nin birinci kitabında Pythagorasçılardan söz ederken kelimesi kelimesine şunu söyler: "Ayrıca üç uyumun —dörtlünün, beşlinin ve oktavın— oranlarının ilk dokuz sayıda bulunduğunu [buldular]; çünkü iki, üç ve dört toplanınca dokuz eder."
Eudem. fr. 83 (Porph. z. Ptol. Harm. I 7 p. 115, 4 Dür.) ἐν τῶι πρώτωι τῆς Ἀριθμητικῆς ἱστορίας λέγων περὶ τῶν Πυθαγορείων ταυτὶ κατὰ λέξιν· 'ἔτι δὲ τοὺς τῶν τριῶν συμφωνιῶν λόγους τοῦ τε διὰ τεσσάρων καὶ τοῦ διὰ πέντε καὶ τοῦ διὰ πασῶν ὅτι συμβέβηκεν ἐν πρώτοις ὑπάρχειν τοῖς ἐννέα· β̄ γὰρ καὶ γ̄ καὶ δ̄ γίνεται ἐννέα'. [Aparat: 24 ὑπάρχει p.] (OCR "B … Y … ὃ" → β̄ γ̄ δ̄, PDF'ten okundu.)
58B19DK 58 B 19
Kaynak: Proklos, Eukleides Üzerine I 47 p. 426, 6 Friedlein (dik üçgenlerde dik açıyı gören kenarın karesi, dik açıyı çevreleyen kenarların karelerine eşittir).
*Proklos: (Dik üçgenlerde dik açının karşısındaki kenarın karesi, dik açıyı çevreleyen kenarların karelerinin toplamına eşittir.) Eski şeyleri anlatmak isteyenlere kulak verirsek, bu teoremi Pythagoras'a mal ettiklerini ve bu buluş üzerine onun öküz kurban ettiğini söylediklerini görürüz.*
Procl. in Eucl. I 47 p. 426, 6 Fr. (ἐν τοῖς ὀρθογωνίοις τριγώνοις τὸ ἀπὸ τῆς τὴν ὀρθὴν γωνίαν ὑποτεινούσης πλευρᾶς τετράγωνον ἴσον ἐστὶ τοῖς ἀπὸ τῶν τὴν ὀρθὴν γωνίαν περιεχουσῶν πλευρῶν τετραγώνοις) † τῶν μὲν ἱστορεῖν τὰ ἀρχαῖα βουλομένων ἀκούοντας τὸ θεώρημα τοῦτο εἰς Πυθαγόραν ἀναπεμπόντων ἔστιν εὑρεῖν καὶ βουθυτεῖν λεγόντων αὐτὸν ἐπὶ τῆι εὑρέσει. [Aparat: 29 ἀκούοντας B¹·²: ἀκούοντες M; arketip demek ki ἀκούοντ-'ı kısaltılmış biçimde taşıyordu; τῶι … βουλομένωι ἀκούοντι ⟨τῶν⟩ Diels; 30 καὶ] "hatta"; βουθυτεῖν G: βουθύτην C; λεγόντων el yazmaları: λέγειν τινὰς Diels. Notun Eudemos'a dayandırılması H. Vogt (Bibl. mathem. III 9, 1908, 46 vd.) tarafından tartışılmıştır. Karş. CIG III n. 5235 p. 541.]
58B20DK 58 B 20
Kaynak: Proklos, Eukleides Üzerine I 44 p. 419, 15 Friedlein (verilen doğru üzerine, verilen üçgene eşit bir paralelkenarı, verilen doğrusal açıya eşit bir açıyla tatbik etmek).
Proklos: (Verilen bir doğru üzerine, verilen üçgene eşit ve verilen düzkenar açıya eşit bir açıda paralelkenar uygulamak.) Eudemos'un çevresindekilerin söylediğine göre, bunlar eskidir ve Pythagorasçıların musasının buluşlarıdır: alanların uygulanması (parabolē), aşkın uygulanması (hyperbolē) ve eksik uygulanması (elleipsis) …
— in Eucl. I 44 p. 419, 15 (παρὰ τὴν δοθεῖσαν εὐθεῖαν τῶι δοθέντι τριγώνωι ἴσον παραλληλόγραμμον παραβαλεῖν ἐν γωνίαι, ἥ ἐστιν ἴση τῆι δοθείσηι γωνίαι εὐθυγράμμωι) ἔστι μὲν ἀρχαῖα, φασὶν οἱ περὶ τὸν Εὔδημον [fr. 89 Speng.], καὶ τῆς τῶν Πυθαγορείων μούσης εὑρήματα ταῦτα ἥ τε παραβολὴ τῶν χωρίων καὶ ἡ ὑπερβολὴ καὶ ἡ ἔλλειψις, …
58B21DK 58 B 21
Kaynak: Proklos, Eukleides Üzerine I 32 p. 379, 2 Friedlein (her üçgende kenarlardan biri uzatılınca dış açı iç ve karşıdaki iki açıya eşittir; üçgenin üç iç açısı da iki dik açıya eşittir).
Proklos: (Her üçgende kenarlardan biri uzatılınca dış açı, karşısındaki iki iç açının toplamına eşittir; üçgenin üç iç açısının toplamı da iki dik açıya eşittir.) Peripatetik Eudemos bu teoremin, yani her üçgenin iç açılarının toplamının iki dik açıya eşit olduğunun bulunuşunu Pythagorasçılara bağlar ve önermeyi şöyle ispat ettiklerini söyler: "ΑΒΓ bir üçgen olsun ve Α'dan ΒΓ'ye paralel ΔΕ doğrusu çizilsin. ΒΓ ile ΔΕ paralel olduğundan iç ters açılar eşittir; demek ki ΔΑΒ açısı ΑΒΓ açısına, ΕΑΓ açısı da ΑΓΒ açısına eşittir. İki yana ortak olarak ΒΑΓ açısı eklensin. O hâlde ΔΑΒ, ΒΑΓ, ΓΑΕ açıları, yani ΔΑΒ ile ΒΑΕ açıları, yani iki dik açı, ΑΒΓ üçgeninin üç açısına eşittir. Demek ki üçgenin üç açısının toplamı iki dik açıya eşittir."
Procl. in Eucl. I 32 p. 379, 2 (παντὸς τριγώνου μιᾶς τῶν πλευρῶν προσεκβληθείσης ἡ ἐκτὸς γωνία δυσὶ ταῖς ἐντὸς καὶ ἀπεναντίον ἴση ἐστί, καὶ αἱ ἐντὸς τοῦ τριγώνου τρεῖς γωνίαι δυσὶν ὀρθαῖς ἴσαι εἰσίν) Εὔδημος δὲ ὁ Περιπατητικὸς [fr. 88 Speng.] εἰς τοὺς Πυθαγορείους ἀναπέμπει τὴν τοῦδε τοῦ θεωρήματος εὕρεσιν, ὅτι τρίγωνον ἅπαν δυσὶν ὀρθαῖς ἴσας ἔχει τὰς ἐντὸς γωνίας· καὶ δεικνύναι φησὶν αὐτοὺς οὕτω τὸ προκείμενον· 'ἔστω τρίγωνον τὸ ΑΒΓ, καὶ ἤχθω διὰ τοῦ Α τῆι ΒΓ παράλληλος ἡ ΔΕ. ἐπεὶ οὖν παράλληλοί εἰσιν αἱ ΒΓ ΔΕ, καὶ αἱ ἐναλλὰξ ἴσαι εἰσίν· ἴση ἄρα ἡ μὲν ὑπὸ ΔΑΒ τῆι ὑπὸ ΑΒΓ, ἡ δὲ ὑπὸ ΕΑΓ τῆι ὑπὸ ΑΓΒ. κοινὴ προσκείσθω ἡ ⟨ὑπὸ⟩ ΒΑΓ. αἱ ἄρα ὑπὸ ΔΑΒ ΒΑΓ ΓΑΕ, τουτέστιν αἱ ὑπὸ ΔΑΒ ΒΑΕ, τουτέστιν αἱ δύο ὀρθαὶ ἴσαι εἰσὶ ταῖς τοῦ ΑΒΓ τριγώνου τρισὶ γωνίαις. αἱ ἄρα τρεῖς τοῦ τριγώνου δύο ὀρθαῖς εἰσιν ἴσαι'. [DK metnin yanında Δ–Α–Ε doğrusu ve ΒΓ tabanlı üçgen şeklini basar; çeviride verilmedi. Aparat: 11 ⟨ ⟩ Spengel.]
58B22DK 58 B 22
Kaynak: Aristoteles, Metafizik A 8, 989 b 29.
Aristoteles: Pythagorasçı denenler ilkeleri ve öğeleri (stoikheion) tabiat filozoflarından daha garip bir biçimde kullanırlar. Bunun sebebi, onları hissedilir şeylerden almamış olmalarıdır; çünkü varolanlar arasında matematik nesneler, astronomiyle ilgili olanlar dışında, hareketsizdir. Yine de bütün tartışmaları ve uğraşları tabiat üzerinedir: göğü meydana getirirler, onun parçalarında, hâllerinde ve işleyişlerinde olup biteni gözetirler, ilkeleri ve sebepleri bunlara harcarlar; sanki öteki tabiat filozoflarıyla, varolanın hissedilir olan, gök denen şeyin kuşattığı şey kadar olduğu konusunda hemfikirmişler gibi. Oysa, dediğimiz gibi, söyledikleri sebepler ve ilkeler varolanların daha yüksek olanlarına çıkmaya da yeterlidir, onlara tabiat üzerine açıklamalardan daha çok uyar.
Ama yalnız sınır ile sınırsız (apeiron), tek ile çift esas alınınca hareketin nasıl olacağını hiç söylemezler; hareket ve değişme olmadan oluşun ve yok oluşun ya da gökte hareket eden cisimlerin işleyişlerinin nasıl mümkün olduğunu da söylemezler. Dahası, büyüklüğün bunlardan oluştuğu onlara kabul edilse ya da bu ispat edilse bile, cisimlerin kimi nasıl hafif, kimi nasıl ağır olacak? Çünkü koydukları ve söyledikleri şeylere bakılırsa, matematik cisimler hakkında hissedilir cisimler hakkında olduğundan fazla bir şey söylemiyorlar. Bu yüzden ateş, toprak ya da bu türden başka cisimler hakkında hiçbir şey söylemediler; sanırım hissedilir şeylere özgü hiçbir şey söylemedikleri için.
Ayrıca, sayının hâllerinin ve sayının, gökte baştan beri ve şimdi var olan ve oluşan şeylerin sebebi olduğunu, ama kâinatı meydana getiren bu sayıdan başka hiçbir sayı olmadığını nasıl anlamalı? Çünkü göğün şu bölgesine kanaati ve [cüreti, şu bölgesine de] uygun anı, biraz yukarıya ya da aşağıya haksızlığı ve ayırmayı ya da karışmayı koyarlar; bunların her birinin bir sayı olduğuna ispat olarak da şunu öne sürerler: bu hâller her biri bir yere bağlı olduğu için, bu yerde zaten sayılardan oluşan büyüklükler çokça bulunur. O zaman sorulur: bu şeylerin her birinin o olduğu kabul edilmesi gereken sayı, gökteki sayıyla aynı mıdır, yoksa ondan başka mıdır?
*Karş. N 3, 1090 a 20.*
Aristot. Metaphys. A 8. 989 b 29 οἱ μὲν οὖν καλούμενοι Πυθαγόρειοι ταῖς μὲν ἀρχαῖς καὶ τοῖς στοιχείοις ἐκτοπωτέροις χρῶνται τῶν φυσιολόγων (τὸ δ᾽ αἴτιον ὅτι παρέλαβον αὐτὰς οὐκ ἐξ αἰσθητῶν· τὰ γὰρ μαθηματικὰ τῶν ὄντων ἄνευ κινήσεώς ἐστιν, ἔξω τῶν περὶ τὴν ἀστρολογίαν), διαλέγονται μέντοι καὶ πραγματεύονται περὶ φύσεως πάντα· γεννῶσί τε γὰρ τὸν οὐρανόν, καὶ περὶ τὰ τούτου μέρη καὶ τὰ πάθη καὶ τὰ ἔργα διατηροῦσι τὸ συμβαῖνον, καὶ τὰς ἀρχὰς καὶ τὰ αἴτια εἰς ταῦτα καταναλίσκουσιν, ὡς ὁμολογοῦντες τοῖς ἄλλοις φυσιολόγοις ὅτι τό γε ὂν τοῦτ᾽ ἐστὶν ὅσον αἰσθητόν ἐστι καὶ περιείληφεν ὁ καλούμενος οὐρανός. τὰς δ᾽ αἰτίας καὶ τὰς ἀρχάς, ὥσπερ εἴπομεν, ἱκανὰς λέγουσιν ἐπαναβῆναι καὶ ἐπὶ τὰ ἀνωτέρω τῶν ὄντων, καὶ μᾶλλον ἢ τοῖς περὶ φύσεως λόγοις ἁρμοττούσας. ἐκ τίνος μέντοι τρόπου κίνησις ἔσται πέρατος καὶ ἀπείρου μόνον ὑποκειμένων καὶ περιττοῦ καὶ ἀρτίου, οὐθὲν λέγουσιν, ἢ πῶς δυνατὸν ἄνευ κινήσεως καὶ μεταβολῆς γένεσιν εἶναι καὶ φθορὰν ἢ τὰ τῶν φερομένων ἔργα κατὰ τὸν οὐρανόν. ἔτι δὲ εἴτε δοίη τις αὐτοῖς ἐκ τούτων εἶναι τὸ μέγεθος εἴτε δειχθείη τοῦτο, ὅμως τίνα τρόπον ἔσται τὰ μὲν κοῦφα τὰ δὲ βάρος ἔχοντα τῶν σωμάτων; ἐξ ὧν γὰρ ὑποτίθενται καὶ λέγουσιν, οὐθὲν μᾶλλον περὶ τῶν μαθηματικῶν λέγουσι σωμάτων ἢ περὶ τῶν αἰσθητῶν· διὸ περὶ πυρὸς ἢ γῆς ἢ τῶν ἄλλων τῶν τοιούτων σωμάτων οὐδ᾽ ὁτιοῦν εἰρήκασιν, ἅτε οὐθὲν περὶ τῶν αἰσθητῶν οἶμαι λέγοντες ἴδιον. ἔτι δὲ πῶς δεῖ λαβεῖν αἴτια μὲν εἶναι τὰ τοῦ ἀριθμοῦ πάθη καὶ τὸν ἀριθμὸν τῶν κατὰ τὸν οὐρανὸν ὄντων καὶ γιγνομένων καὶ ἐξ ἀρχῆς καὶ νῦν, ἀριθμὸν δ᾽ ἄλλον μηθένα εἶναι παρὰ τὸν ἀριθμὸν τοῦτον ἐξ οὗ συνέστηκεν ὁ κόσμος; ὅταν γὰρ ἐν τωιδὶ μὲν τῶι μέρει δόξα καὶ ⟨τόλμα, ἐν τωιδὶ δὲ⟩ καιρὸς αὐτοῖς ἧι, μικρὸν δὲ ἄνωθεν ἢ κάτωθεν ἀδικία καὶ κρίσις ἢ μίξις, ἀπόδειξιν δὲ λέγωσιν ὅτι τούτων ἓν ἕκαστον ἀριθμός ἐστι, συμβαίνει δὲ κατὰ τοῦτον τὸν τόπον ἤδη πλῆθος εἶναι τῶν συνισταμένων μεγεθῶν διὰ τὸ τὰ πάθη ταῦτα ἀκολουθεῖν τοῖς τόποις ἑκάστοις, πότερον οὗτος ὁ αὐτός ἐστιν ἀριθμὸς ὁ ἐν τῶι οὐρανῶι, ὃν δεῖ λαβεῖν ὅτι τούτων ἕκαστόν ἐστιν, ἢ παρὰ τοῦτον ἄλλος; Vgl. N 3. 1090 a 20. [Aparat: 15 οἱ καλ. Πυθ.] bu kavram için karş. Frank, Plato u. d. sogenannten Pythagoreer — sonuçları her yerde yeniden sınanmalıdır; 16 ἐκτοπωτέροις Alex.: ἐκτοπωτέρως el yazmaları; 33 τὸν ἀριθμόν] sc. αἴτιον εἶναι; 36 ⟨ ⟩ Diels; Aleksandros 74, 13'e göre δόξα = 2, καιρός = 7, ἀδικία (Aleksandros'un eski el yazmalarında ἀνικία) = 5, κρίσις = 4; 38 "nach Ab…" (not sayfa sonunda kesik; devamı DK'da basılmamış görünüyor ⟦?⟧).]
58B23DK 58 B 23
Kaynak: Aristoteles, Metafizik Z 2, 1028 b 16.
Aristoteles: Bazılarına göre cismin sınırları, yani yüzey, çizgi, nokta ve birim, ousia'dır, hem de cisimden ve katıdan daha çok. *Ayrıca kimileri hissedilir şeylerin dışında böyle hiçbir şey olmadığını düşünür; kimileri ise daha çok sayıda ve daha çok varolan ebedî şeyler olduğunu düşünür; örneğin Platon eidos'ları … koyar vb.*
— — Z 2. 1028 b 16 δοκεῖ δέ τισι τὰ τοῦ σώματος πέρατα, οἷον ἐπιφάνεια καὶ γραμμὴ καὶ στιγμὴ καὶ μονάς, εἶναι οὐσίαι, καὶ μᾶλλον ἢ τὸ σῶμα καὶ τὸ στερεόν. ἔτι παρὰ τὰ αἰσθητὰ οἱ μὲν οὐκ οἴονται εἶναι οὐθὲν τοιοῦτον, οἱ δὲ πλείω καὶ μᾶλλον ὄντα ἀίδια ὥσπερ Πλάτων τά τ᾽ εἴδη κτλ.
58B24DK 58 B 24
Kaynak: Aristoteles, Metafizik N 3, 1090 b 5.
Aristoteles: Bazıları da noktanın çizginin, çizginin yüzeyin, yüzeyin de katının sınırı ve ucu olmasından yola çıkarak böyle tabiatların var olması gerektiğini düşünür.
— — N 3. 1090 b 5 εἰσὶ δέ τινες οἳ ἐκ τοῦ πέρατα εἶναι καὶ ἔσχατα τὴν στιγμὴν μὲν γραμμῆς, ταύτην δ᾽ ἐπιπέδου, τοῦτο δὲ τοῦ στερεοῦ, οἴονται εἶναι ἀνάγκην τοιαύτας φύσεις εἶναι.
58B25DK 58 B 25
Kaynak: Aristoteles, Metafizik Z 11, 1036 b 8.
Aristoteles: Bazıları daire ve üçgen konusunda da çaresizliğe düşer; bunları çizgilerle ve süreklilikle tarif etmenin doğru olmadığını, bütün bunların, insanın etinden ya da kemiklerinden, heykelin tuncundan ya da taşından söz eder gibi söylendiğini düşünürler. Her şeyi sayılara indirgerler ve çizginin tarifinin ikinin tarifi olduğunu söylerler.
— — Z 11. 1036 b 8 ἀποροῦσί τινες ἤδη καὶ ἐπὶ τοῦ κύκλου καὶ τοῦ τριγώνου, ὡς οὐ προσῆκον γραμμαῖς ὁρίζεσθαι καὶ τῶι συνεχεῖ, ἀλλὰ πάντα ταῦτα ὁμοίως λέγεσθαι ὡσανεὶ σάρκες ἢ ὀστᾶ τοῦ ἀνθρώπου καὶ χαλκὸς καὶ λίθος τοῦ ἀνδριάντος· καὶ ἀνάγουσι πάντα εἰς τοὺς ἀριθμούς, καὶ γραμμῆς τὸν λόγον τὸν τῶν δύο εἶναί φασιν.
58B26DK 58 B 26
Kaynak: Aristoteles, Metafizik N 3, 1091 a 13.
Aristoteles: Pythagorasçıların oluşu kabul edip etmedikleri konusunda hiç tereddüde gerek yok; çünkü açıkça şunu söylerler: bir, ister yüzeylerden ister renkten ister tohumdan, ister adını söylemekte zorlandıkları şeylerden kurulmuş olsun, kurulur kurulmaz sınırsızın (apeiron) ona en yakın kısmı hemen içeri çekilmeye ve sınır tarafından sınırlanmaya başladı. *Ama kâinat kurduklarına ve tabiat üzerine konuşmak istediklerine göre, onları tabiat araştırmasında sınamak, şimdiki incelemenin ise dışında bırakmak doğrudur … Tekin oluşunu kabul etmezler; buradan açıkça çiftin oluşu olduğu anlaşılır.*
— — N 3. 1091 a 13 οἱ μὲν οὖν Πυθαγόρειοι πότερον οὐ ποιοῦσιν ἢ ποιοῦσι γένεσιν, οὐθὲν δεῖ διστάζειν· φανερῶς γὰρ λέγουσιν ὡς τοῦ ἑνὸς συσταθέντος, εἴτ᾽ ἐξ ἐπιπέδων εἴτ᾽ ἐκ χροιᾶς εἴτ᾽ ἐκ σπέρματος εἴτ᾽ ἐξ ὧν ἀποροῦσιν εἰπεῖν, εὐθὺς τὸ ἔγγιστα τοῦ ἀπείρου ὅτι εἵλκετο καὶ ἐπεραίνετο ὑπὸ τοῦ πέρατος. ἀλλ᾽ ἐπειδὴ κοσμοποιοῦσι καὶ φυσικῶς βούλονται λέγειν, δίκαιον αὐτοὺς ἐξετάζειν τῆι περὶ φύσεως, ἐκ δὲ τῆς νῦν ἀφεῖναι μεθόδου· … τοῦ μὲν οὖν περιττοῦ γένεσιν οὔ φασιν, ὡς δῆλον ὅτι τοῦ ἀρτίου οὔσης γενέσεως. [Aparat: 17 τῆι (yani μεθόδωι) Christ: τι el yazmaları: τοὺς [Alex.]] (PDF'ten okundu.)
58B27DK 58 B 27
Kaynak: Aristoteles, Metafizik N 6, 1092 b 26 – 1093 b 21.
Aristoteles: Şu da sorulabilir: karışımın bir sayıyla ifade edilmesinden, ister kolay hesaplanan bir oranla ister tek bir sayıyla ifade edilsin, ne iyilik gelir? Bal şerbeti üç kere üç oranında karıştırılınca daha sağlıklı olmaz; hiçbir orana dayanmayan ama sulu bir karışım, sayıya dayanan ama koyu bir karışımdan daha faydalı olabilir. Ayrıca karışımların oranları sayıların toplanmasıyla ifade edilir, çarpılmasıyla değil; örneğin "üçe iki" denir, "üç kere iki" denmez. Çünkü çarpmalarda cinsin aynı olması gerekir; ΑΒΓ çarpımı Α ile, ΔΕΖ çarpımı Δ ile ölçülebilmelidir; demek ki hepsi aynı şeyle ölçülmelidir. Öyleyse ateşin sayısı ΒΕΓΖ, suyunki iki kere üç olamaz.
Her şeyin sayıdan pay alması gerekiyorsa, birçok şeyin aynı çıkması ve aynı sayının hem bir şeye hem başka bir şeye ait olması zorunludur. O hâlde sebep sayı mıdır, şey onun yüzünden mi vardır, yoksa bu belirsiz midir? Örneğin güneşin hareketlerinin bir sayısı vardır, ayınkilerin de; her hayvanın ömrünün ve yaşının da. Peki bunların kimilerinin kare, kimilerinin küp ve eşit, kimilerinin iki kat olmasına ne engel olur? Hiçbir şey engel olmaz; her şey sayıdan pay alıyorsa, zorunlu olarak bunlar arasında dolaşılır. Farklı şeylerin aynı sayının altına düşmesi de mümkündü; öyleyse bazı şeylere aynı sayı düşseydi, aynı sayı türüne sahip oldukları için birbirleriyle aynı olurlardı; örneğin güneş ile ay aynı olurdu.
Ama bunlar neden sebep olsun? Yedi ünlü vardır, yedi tel ya da uyum, Ülker yedi yıldızdır, [hayvanlar] dişlerini yedi yaşında döker (kimisi döker, kimisi dökmez), Thebai'ye karşı yürüyenler de yediydi. Peki bu sayı tabiatça böyle olduğu için mi onlar yedi oldu ya da Ülker yedi yıldızdan oluşur? Yoksa onlar kapılar yüzünden ya da başka bir sebeple yediydiler, Ülker'i de biz böyle sayıyoruz? Büyükayı'yı da on iki yıldız sayıyoruz, başkaları daha fazla sayar. Ξ, Ψ ve Ζ harflerinin de uyum (symphōnia) olduğunu, uyumlar üç olduğu için bunların da üç olduğunu söylerler. Böyle binlerce şey bulunabileceği umurlarında değil; çünkü Γ ile Ρ'ya da tek bir işaret konabilirdi. Eğer bunlar, her biri öteki harflerin iki katı olduğu, başka hiçbir harf öyle olmadığı için [üçse], sebep şudur: ağızda üç yer olduğu için her birinde σ harfi eklenir; bu yüzden yalnız üç tanedirler, uyumlar üç olduğu için değil; zaten uyumlar daha çoktur, burada ise artık daha fazlası mümkün değildir. Bu insanlar eski Homeros yorumcularına benzer: küçük benzerlikleri görür, büyükleri gözden kaçırırlar.
Bazıları da bu türden birçok şey olduğunu söyler: örneğin ortalardan biri dokuz, öteki sekizdir; destan dizesi de bunlara eşit sayıda, on yedi hecedir; dize sağ yarısında dokuz, sol yarısında sekiz heceyle yürür. Harflerde Α'dan Ω'ya kadar olan aralık, flütlerde en pes sesten en tiz sese kadar olan aralığa eşittir; bu en tiz sesin sayısı da göğün bütün düzenine eşittir. Ama dikkat etmek gerekir: böyle şeyleri ebedî şeylerde söylemek de bulmak da kimseye güç gelmez, çünkü geçici şeylerde bile bulunurlar.
Sayılarda övülen tabiatlar, bunların zıtları ve genel olarak matematikteki şeyler, bazılarının söylediği ve onları tabiatın sebebi yaptıkları biçimde, böyle incelenince elden kaçıp gider gibidir; çünkü ilkeler konusunda ayırdığımız [sebep] anlamlarının hiçbirine göre bunlardan hiçbiri sebep değildir. Yine de bir bakıma iyinin [bunlarda] bulunduğunu, tekin, doğrunun, eşitin [ve bazı sayıların kuvvetlerinin] güzelin dizisine ait olduğunu açıkça gösterirler; çünkü mevsimler ve böyle bir sayı birlikte bulunur. *Matematik teoremlerden topladıkları öteki şeylerin hepsi de bu güçtedir. Bu yüzden rastlantılara benzerler: arazdırlar, ama hepsi birbirine uygundur ve analoji bakımından birdir. Çünkü varolanın her kategorisinde analoji vardır: uzunlukta doğru neyse genişlikte düz, sayıda belki tek, renkte beyaz odur.*
— — N 6. 1092 b 26 ἀπορήσειε δ᾽ ἄν τις καὶ τί τὸ εὖ ἐστι τὸ ἀπὸ τῶν ἀριθμῶν τῶι ἐν ἀριθμῶι εἶναι τὴν μίξιν, ἢ ἐν εὐλογίστωι ἢ ἐν περιττῶι. νυνὶ γὰρ οὐθὲν ὑγιεινότερον τρὶς τρία ἂν ἧι τὸ μελίκρατον κεκραμένον, ἀλλὰ μᾶλλον ὠφελήσειεν ἂν ἐν οὐθενὶ λόγωι ὂν ὑδαρὲς δὲ ἢ ἐν ἀριθμῶι ἄκρατον ὄν. ἔτι οἱ λόγοι ἐν προσθέσει ἀριθμῶν εἰσιν οἱ τῶν μίξεων, οὐκ ἐν ἀριθμοῖς, οἷον τρία πρὸς δύο, ἀλλ᾽ οὐ τρὶς δύο. τὸ γὰρ αὐτὸ δεῖ γένος εἶναι ἐν ταῖς πολλαπλασιώσεσιν· ὥστε δεῖ μετρεῖσθαι τῶι τε Α τὸν στοῖχον ἐφ᾽ οὗ ΑΒΓ καὶ τῶι Δ τὸν ΔΕΖ· ὥστε τῶι αὐτῶι πάντα. οὔκουν ἔσται πυρὸς ΒΕΓΖ, καὶ ὕδατος ἀριθμὸς δὶς τρία. εἰ δ᾽ ἀνάγκη πάντα ἀριθμοῦ κοινωνεῖν, ἀνάγκη πολλὰ συμβαίνειν τὰ αὐτά, καὶ ἀριθμὸν τὸν αὐτὸν τῶιδε καὶ ἄλλωι. ἆρ᾽ οὖν τοῦτ᾽ αἴτιον καὶ διὰ τοῦτό ἐστι τὸ πρᾶγμα, ἢ ἄδηλον; οἷον ἔστι τις τῶν τοῦ ἡλίου φορῶν ἀριθμός, καὶ πάλιν τῶν τῆς σελήνης, καὶ τῶν ζώιων γε ἑκάστου τοῦ βίου καὶ ἡλικίας· τί οὖν κωλύει ἐνίους μὲν τούτων τετραγώνους εἶναι, ἐνίους δὲ κύβους καὶ ἴσους, τοὺς δὲ διπλασίους; οὐθὲν γὰρ κωλύει, ἀλλ᾽ ἀνάγκη ἐν τούτοις στρέφεσθαι, εἰ ἀριθμοῦ πάντα ἐκοινώνει· ἐνεδέχετό τε τὰ διαφέροντα ὑπὸ τὸν αὐτὸν ἀριθμὸν πίπτειν. ὥστ᾽ εἴ τισιν ὁ αὐτὸς ἀριθμὸς συνεβεβήκει, ταὐτὰ ἂν ἦν ἀλλήλοις ἐκεῖνα τὸ αὐτὸ εἶδος ἀριθμοῦ ἔχοντα, οἷον ἥλιος καὶ σελήνη τὰ αὐτά. ἀλλὰ διὰ τί αἴτια ταῦτα; ἑπτὰ μὲν φωνήεντα, ἑπτὰ δὲ χορδαὶ ἢ ἁρμονίαι, ἑπτὰ δὲ αἱ πλειάδες, ἐν ἑπτὰ δὲ ὀδόντας βάλλει (ἔνιά γε, ἔνια δ᾽ οὔ), ἑπτὰ δὲ οἱ ἐπὶ Θήβας. ἆρ᾽ οὖν, ὅτι τοιοσδὶ ὁ ἀριθμὸς πέφυκεν, διὰ τοῦτο ἢ ἐκεῖνοι ἐγένοντο ἑπτὰ ἢ ἡ πλειὰς ἑπτὰ ἀστέρων ἐστίν; ἢ οἱ μὲν διὰ τὰς πύλας ἢ ἄλλην τινὰ αἰτίαν, τὴν δὲ ἡμεῖς οὕτως ἀριθμοῦμεν; τὴν δὲ ἄρκτον γε δώδεκα, οἱ δὲ πλείους. ἐπεὶ καὶ τὸ Ξ Ψ Ζ συμφωνίας φασὶν εἶναι, καὶ ὅτι ἐκεῖναι τρεῖς, καὶ ταῦτα τρία. ὅτι δὲ μυρία ἂν εἴη τοιαῦτα, οὐθὲν μέλει· τῶι γὰρ Γ καὶ Ρ εἴη ἂν ἓν σημεῖον. εἰ δ᾽ ὅτι διπλάσιον τῶν ἄλλων ἕκαστον, ἄλλο δ᾽ οὔ, αἴτιον δὴ ὅτι τριῶν ὄντων τόπων ἑνὶ ἐφ᾽ ἑκάστου ἐπιφέρεται τὸ σίγμα, διὰ τοῦτο τρία μόνον ἐστίν, ἀλλ᾽ οὐχ ὅτι αἱ συμφωνίαι τρεῖς, ἐπεὶ πλείους γε αἱ συμφωνίαι· ἐνταῦθα δ᾽ οὐκέτι δύναται. ὅμοιοι δὴ καὶ οὗτοι τοῖς ἀρχαίοις Ὁμηρικοῖς, οἳ μικρὰς ὁμοιότητας ὁρῶσι, μεγάλας δὲ παρορῶσιν. λέγουσι δέ τινες ὅτι πολλὰ τοιαῦτα, οἷον αἵ τε μέσαι ἡ μὲν ἐννέα ἡ δὲ ὀκτώ, καὶ τὸ ἔπος δεκαεπτά, ἰσάριθμον τούτοις· βαίνεται δ᾽ ἐν μὲν τῶι δεξιῶι ἐννέα συλλαβαῖς, ἐν δὲ τῶι ἀριστερῶι ὀκτώ. καὶ ὅτι ἴσον τὸ διάστημα ἔν τε τοῖς γράμμασιν ἀπὸ τοῦ Α πρὸς τὸ Ω, καὶ ἀπὸ τοῦ βόμβυκος ἐπὶ τὴν ὀξυτάτην [νεάτην] ἐν αὐλοῖς, ἧς [?] ὁ ἀριθμὸς ἴσος τῆι οὐλομελείαι τοῦ οὐρανοῦ. ὁρᾶν δὲ δεῖ, μὴ τοιαῦτα οὐθεὶς ἂν ἀπορήσειεν οὔτε λέγειν οὔθ᾽ εὑρίσκειν ἐν τοῖς ἀιδίοις, ἐπεὶ καὶ ἐν τοῖς φθαρτοῖς. ἀλλ᾽ αἱ ἐν τοῖς ἀριθμοῖς φύσεις αἱ ἐπαινούμεναι καὶ τὰ τούτοις ἐναντία καὶ ὅλως τὰ ἐν τοῖς μαθήμασιν, ὡς μὲν λέγουσί τινες καὶ αἴτια ποιοῦσι τῆς φύσεως, ἔοικεν οὑτωσί γε σκοπουμένους διαφεύγειν· κατ᾽ οὐθένα γὰρ τρόπον τῶν διωρισμένων περὶ τὰς ἀρχὰς οὐθὲν αὐτῶν αἴτιον. ἔστιν ὡς μέντοι ποιοῦσι φανερὸν ὅτι τὸ εὖ ὑπάρχει καὶ τῆς συστοιχίας ἐστὶ τῆς τοῦ καλοῦ τὸ περιττόν, τὸ εὐθύ, τὸ ἴσον [αἱ δυνάμεις ἐνίων ἀριθμῶν]· ἅμα γὰρ ὧραι καὶ ἀριθμὸς τοιοσδί. καὶ τἆλλα δὴ ὅσα συνάγουσιν ἐκ τῶν μαθηματικῶν θεωρημάτων πάντα ταύτην ἔχει τὴν δύναμιν. διὸ καὶ ἔοικε συμπτώμασιν· ἔστι γὰρ συμβεβηκότα μέν, ἀλλ᾽ οἰκεῖα ἀλλήλοις πάντα, ἓν δὲ τὸ ἀνὰ λόγον· ἐν ἑκάστηι γὰρ τοῦ ὄντος κατηγορίαι ἐστὶ τὸ ἀνὰ λόγον, ὡς εὐθὺ ἐν μήκει, οὕτως ἐν πλάτει τὸ ὁμαλόν, ἴσως ἐν ἀριθμῶι τὸ περιττόν, ἐν δὲ χρόαι τὸ λευκόν. [Aparat (DK s. 457–459, kısaltılarak): 26 "ΒΕΓΖ dizisi ateşin, iki kere üç de suyun sayısını gösteremez" (καὶ yerine belki ἢ okunmalı); [Alex.] ΒΕΓΖ'yi Aristoteles'in üslubuna aykırı olarak "üç kere beş, üç kere yedi" diye anlar; 37 ἡ ἁρμονία E; 38 ayraç Aristoteles'in itirazını içerir; 39 karş. 22 B 126a; Roscher, Hebdomadenlehre. — s. 458: 2 ἐκεῖναι] üç ana uyum: dörtlü (Philolaos'ta συλλαβά, sonra διὰ τεσσάρων), beşli (δι᾽ ὀξειᾶν, sonra διὰ πέντε), oktav (ἁρμονία, sonra διὰ πασῶν); karş. 44 B 6, 22 C 1 § 85, 37 B 5. Üç çift ünsüz de symphōniai diye adlandırıldığından Pythagorasçılar üç sayısını ΞΨΖ'den çıkarıyordu; oysa istenildiği kadar çift ünsüz vardır ve tek bir işaretle gösterilebilir (Delphoi'de bulunan İÖ 4. yüzyıl ünsüz grupları levhası, Tannery, BCH XX 422); 3 τῶν ἄλλων] yani harfler; 4 karş. Syrianos bu yer üzerine p. 191, 28 Kroll (Arkhinos'un Theophrastos'ça aktarılan açıklaması); ἑνὶ … Diels: δὲ … ἓν el yazmaları; τὸ Gb [Al.]: τῶι öteki el yazmaları; 8 [Alex.] 834, 28 Hayd. (12 ile 6 arasındaki iki orta 9 ve 8; toplamları 17); 9 βαίνεται κτλ.] dişil sezura saf daktilik hexametreyi sol (8 hece) ve sağ (9 hece) yarıya böler (Borinski, Maas); 11 βόμβυκος] en pes ses; [ ] Diels; 12 οὐλομέλεια] İonca sözcük (Hippokrates); burada belirsiz, Pseudo-Aleksandros "24 harfin bütünlüğü" diye açıklar; ἴσος genç el yazmaları, Γ: ἰσότης AbE; bütünün yorumu için Ross II 493 vd. — s. 459: 1 σκοπουμένους Diels: σκοπουμένοις el yazmaları; 2 αἴτιόν ἐστιν. ὡς vulgo: noktalama Diels; 3 ἴσον] ἰσάριθμον E; αἱ δυνάμεις … ἀριθμῶν, ἰσάκις ἴσον gibi, ἴσον'un açıklamasıdır; καὶ αἱ δυνάμεις GbIb; metin doğruysa anlam: "Koşullu olarak ise iyinin (τὸ εὖ, harmonia) gerçekten var olduğunu, tekin, doğrunun, eşitin güzelin dizisine ait olduğunu gösterirler"; 4 τοιοσδί] yani dört mevsim, sayı gibi (4 = 2 × 2) eşittir ve bu yüzden güzeldir.] (DK s. 457 ve 459 ters taranmış; PDF'ten okundu.)
58B28DK 58 B 28
Kaynak: Aristoteles, Fizik Γ 4, 203 a 1.
Aristoteles: Bu türden felsefeyle kayda değer biçimde uğraşmış görünenlerin hepsi sınırsız (apeiron) hakkında bir açıklama yapmış, hepsi de onu varolanların bir ilkesi olarak koymuştur. Kimileri, Pythagorasçılar ve Platon gibi, onu kendi başına, başka bir şeye ait bir araz olarak değil, sınırsızın kendisini bir ousia olarak koyar. Ancak Pythagorasçılar onu hissedilir şeyler arasına koyar (çünkü sayıyı ayrı bir şey yapmazlar) ve göğün dışında olanın sınırsız olduğunu söylerler … Onlara göre sınırsız çifttir; çünkü çift, içine kapatılıp tek tarafından sınırlanınca varolanlara sınırsızlığı verir. Bunun işareti de sayılarda olup bitendir: gnomonlar birin çevresine konulunca şekil her seferinde başka olur; [birden] ayrı olarak konulunca ise hep bir ve aynı kalır.
Karş. Plutarkhos (?), Stobaios: Birin çevresine sırayla tek gnomonlar konulunca ortaya çıkan sayı hep karedir; çift gnomonlar aynı biçimde konulunca ortaya çıkan sayıların hepsi dikdörtgen ve eşitsiz kenarlı olur, hiçbiri eşit kere eşit olmaz.
Simplikios, bu yer üzerine: Bunlar [Pythagorasçılar] sınırsızın çift sayı olduğunu söylerlerdi; çünkü şârihlerin dediği gibi her çift eşit parçalara bölünür, eşit parçalara bölünen de ikiye bölünme bakımından sınırsızdır; çünkü eşitlere ve yarılara bölme sonsuza kadar gider. Tek ise eklenince onu sınırlar, çünkü onun eşit parçalara bölünmesini engeller … *Açıktır ki sonsuza bölünmeyi sayılarda değil, büyüklüklerde alıyorlar.*
Aristot. Phys. Γ 4. 203 a 1 πάντες γὰρ οἱ δοκοῦντες ἀξιολόγως ἧφθαι τῆς τοιαύτης φιλοσοφίας πεποίηνται λόγον περὶ τοῦ ἀπείρου καὶ πάντες ὡς ἀρχήν τινα τιθέασι τῶν ὄντων, οἱ μὲν ὥσπερ Πυθαγόρειοι καὶ Πλάτων καθ᾽ αὑτό, οὐχ ὡς συμβεβηκός τινι ἑτέρωι, ἀλλ᾽ οὐσίαν αὐτὸ ὂν τὸ ἄπειρον. πλὴν οἱ μὲν Πυθαγόρειοι ἐν τοῖς αἰσθητοῖς (οὐ γὰρ χωριστὸν ποιοῦσι τὸν ἀριθμόν), καὶ εἶναι τὸ ἔξω τοῦ οὐρανοῦ ἄπειρον … καὶ οἱ μὲν τὸ ἄπειρον εἶναι τὸ ἄρτιον· τοῦτο γὰρ ἐναπολαμβανόμενον καὶ ὑπὸ τοῦ περιττοῦ περαινόμενον παρέχειν τοῖς οὖσι τὴν ἀπειρίαν· σημεῖον δ᾽ εἶναι τούτου τὸ συμβαῖνον ἐπὶ τῶν ἀριθμῶν· περιτιθεμένων γὰρ τῶν γνωμόνων περὶ τὸ ἓν καὶ χωρὶς ὁτὲ μὲν ἄλλο ἀεὶ γίγνεσθαι τὸ εἶδος, ὁτὲ δὲ ἕν. Vgl. Plut. (?) Stob. Ecl. I pr. 10 p. 22, 16 W. τῆι μονάδι τῶν ἐφεξῆς περισσῶν γνωμόνων περιτιθεμένων ὁ γινόμενος ἀεὶ τετράγωνός ἐστι· τῶν δὲ ἀρτίων ὁμοίως περιτιθεμένων ἑτερομήκεις καὶ ἄνισοι πάντες ἀποβαίνουσιν, ἴσος δὲ ἰσάκις οὐδείς. Simpl. Phys. (z. d. St.) 455, 20 οὗτοι [die Pythagoreer] τὸ ἄπειρον τὸν ἄρτιον ἀριθμὸν ἔλεγον διὰ τὸ πᾶν μὲν ἄρτιον, ὥς φασιν οἱ ἐξηγηταί, εἰς ἴσα διαιρεῖσθαι, τὸ δὲ εἰς ἴσα διαιρούμενον ἄπειρον κατὰ τὴν διχοτομίαν· ἡ γὰρ εἰς ἴσα καὶ ἡμίση διαίρεσις ἐπ᾽ ἄπειρον· τὸ δὲ περιττὸν προστεθὲν περαίνει αὐτό· κωλύει γὰρ αὐτοῦ τὴν εἰς τὰ ἴσα διαίρεσιν … δῆλον ὅτι οὐκ ἐπ᾽ ἀριθμῶν ἀλλ᾽ ἐπὶ μεγεθῶν λαμβάνουσι τὴν ἐπ᾽ ἄπειρον τομήν. [Aparat: 14 ποιοῦσιν el yazmaları, Philop.: εἶναι λέγουσι E'de araya sokulmuş; 20 yani 1² + 3 = 2²; 2² + 5 = 3²; 3² + 7 = 4² vb.] (DK s. 459 ters taranmış; PDF'ten okundu.)
58B29DK 58 B 29
Kaynak: Aristoteles, Fizik Γ 5, 204 a 29.
*Aristoteles: Demek ki sınırsız bir araz olarak bulunur. Ama böyleyse, dendiği gibi, ona ilke denemez; ilke, onun arazı olduğu şeydir: hava ya da çift. Öyleyse Pythagorasçılar gibi konuşanlar saçma bir şey söylemiş olur; çünkü sınırsızı hem ousia yaparlar hem de parçalara bölerler.*
— — Γ 5. 204 a 29 κατὰ συμβεβηκὸς ἄρα ὑπάρχει τὸ ἄπειρον. ἀλλ᾽ εἰ οὕτως, εἴρηται ὅτι οὐκ ἐνδέχεται αὐτὸ λέγειν ἀρχήν, ἀλλ᾽ ἐκεῖνο ὧι συμβέβηκεν, τὸν ἀέρα ἢ τὸ ἄρτιον. ὥστε ἀτόπως ἂν ἀποφαίνοιντο οἱ λέγοντες οὕτως ὥσπερ οἱ Πυθαγόρειοί φασιν· ἅμα γὰρ οὐσίαν ποιοῦσι τὸ ἄπειρον καὶ μερίζουσιν. (PDF'ten okundu.)
58B30DK 58 B 30
Kaynak: Aristoteles, Fizik Δ 6, 213 b 22.
Aristoteles: Pythagorasçılar da boşluğun var olduğunu söylediler: Göğe, nefes alıyormuş gibi, sınırsızdan hem soluk hem de boşluk girer; boşluk da tabiatları birbirinden ayırır, çünkü boşluk ardışık şeyleri birbirinden ayıran ve aralarına sınır koyan bir şeydir. Bu ilk önce sayılarda olur; çünkü onların tabiatını boşluk ayırır.
Stobaios, Aristoteles'in bu yerinin ardından: [Aristoteles] Pythagoras'ın Felsefesi Üzerine'nin birinci kitabında şunu yazar: Gök birdir; sınırsızdan içeriye zaman, soluk ve boşluk çekilir; boşluk da her şeyin yerlerini her zaman birbirinden ayırır.
Aristoteles, Gök Üzerine: Bazıları göğün bir sağı ve bir solu olduğunu söyler, Pythagorasçı denenler gibi (çünkü bu görüş onlarındır) vb.
Simplikios, bu yer üzerine: Sağı, yukarıyı ve önü iyi diye adlandırırlar, solu, aşağıyı ve arkayı kötü sayarlardı; *bunu Aristoteles'in kendisi Pythagorasçıların görüşlerinin derlemesinde anlatmıştır.*
— — Δ 6. 213 b 22 εἶναι δ᾽ ἔφασαν καὶ οἱ Πυθαγόρειοι κενόν, καὶ ἐπεισιέναι αὐτῶι τῶι οὐρανῶι ἐκ τοῦ ἀπείρου πνεῦμά τε ὡς ἀναπνέοντι καὶ τὸ κενόν, ὃ διορίζει τὰς φύσεις, ὡς ὄντος τοῦ κενοῦ χωρισμοῦ τινος τῶν ἐφεξῆς καὶ [τῆς] διορίσεως· καὶ τοῦτ᾽ εἶναι πρῶτον ἐν τοῖς ἀριθμοῖς· τὸ γὰρ κενὸν διορίζειν τὴν φύσιν αὐτῶν. Stob. Ecl. I 18, 1c (D. 316) nach der Aristotelesstelle ἐν δὲ τῶι Περὶ τῆς Πυθαγόρου φιλοσοφίας πρώτωι [fr. 201 Rose] γράφει τὸν μὲν οὐρανὸν εἶναι ἕνα, ἐπεισάγεσθαι δὲ ἐκ τοῦ ἀπείρου χρόνον τε καὶ πνοὴν καὶ τὸ κενόν, ὃ διορίζει ἑκάστων τὰς χώρας ἀεί. Aristot. de caelo B 2. 284 b 6 ἐπειδὴ δέ τινές εἰσιν οἳ φασιν εἶναί τι δεξιὸν καὶ ἀριστερὸν τοῦ οὐρανοῦ, καθάπερ οἱ καλούμενοι Πυθαγόρειοι (ἐκείνων γὰρ οὗτος ὁ λόγος ἐστίν) κτλ. Simpl. z. d. St. 386, 20 τὸ γοῦν δεξιὸν καὶ ἄνω καὶ ἔμπροσθεν ἀγαθὸν ἐκάλουν, τὸ δὲ ἀριστερὸν καὶ κάτω καὶ ὄπισθεν κακὸν ἔλεγον, ὡς αὐτὸς Ἀριστοτέλης ἱστόρησεν ἐν τῆι τῶν Πυθαγορείοις ἀρεσκόντων συναγωγῆι [fr. 200 R.]. [Aparat: 33 αὐτῶι Ar. G ve Stob. FP 156, 10 Wachsm. (karş. Bonitz, Ar. Stud. I 206²), Simpl. (?): αὐτὸ öteki el yazmaları, Philop., Them.; πνεῦμά τε Diels: πνεύματος el yazmaları: πνεῦμα Heidel; karş. Simpl. bu yer üzerine 651, 26, Philop. 615, 22 ve Stob. (I 460, 5). — s. 460: 1 ὡς αἰτίου ὄντος τοῦ κενοῦ κτλ. Simpl. 651, 31, Philop. 616, 2; ama αἰτίου bir açımlama gibi görünüyor; τῆς'i Bonitz sildi; 4 μὲν Heeren: δὲ el yazmaları; 5 χρόνον τε καὶ πνοὴν el yazmaları; kuşkulu, bkz. Heidel, Harvard Studies class. phil. XXII 140; [χρόνου] τὴν τ᾽ ἀναπνοὴν Diels'in tahmini. Nachtrag: s. 459, 32 vd. için Snell Diels'e (Neue Jahrb. 51, 1923, 68) gönderir.] (DK s. 459–460 ters taranmış; PDF'ten okundu.)
58B31DK 58 B 31
Kaynak: Aristoteles, Gök Üzerine B 2, 285 a 10 ve b 22.
Aristoteles: Bu yüzden Pythagorasçılara da şaşılabilir: yalnız şu iki ilkeyi, sağı ve solu söylediler; öteki dördünü [yukarıyı, aşağıyı, önü ve arkayı] hiç de daha az asıl olmadıkları hâlde bıraktılar. … [b 22] O hâlde görünmeyen kutup yukarıdır. Orada oturanlar yukarı yarıkürede ve sağ taraftadır, biz ise aşağıdakinde ve sol taraftayız. Bu, Pythagorasçıların söylediğinin tersidir; çünkü onlar bizi yukarıya ve sağ tarafa, oradakileri aşağıya ve sol tarafa koyarlar.
Simplikios, bu yer üzerine: [Aristoteles'in] kendisinin Pythagorasçıların görüşlerinin derlemesinin ikinci kitabında anlattığına göre, bütün göğün bir yukarısı ve bir aşağısı olduğunu söylerler; göğün aşağısı sağdır, yukarısı soldur; biz de aşağıdayız. *[Aleksandros, aynı yerde, doğru olarak "yukarıdayız" diye düzeltir.]*
Aristot. de caelo B 2. 285 a 10 διὸ καὶ τῶν Πυθαγορείων ἄν τις θαυμάσειεν ὅτι δύο μόνας ταύτας ἀρχὰς ἔλεγον, τὸ δεξιὸν καὶ τὸ ἀριστερόν, τὰς δὲ τέτταρας [nämlich ἄνω, κάτω, ἔμπροσθεν, ὄπισθεν] παρέλιπον οὐθὲν ἧττον κυρίας οὔσας. b 22 δῆλον τοίνυν ὅτι ὁ ἀφανὴς πόλος ἐστὶ τὸ ἄνω. καὶ οἱ μὲν ἐκεῖ οἰκοῦντες ἐν τῶι ἄνω εἰσὶν ἡμισφαιρίωι καὶ πρὸς τοῖς δεξιοῖς, ἡμεῖς δ᾽ ἐν τῶι κάτω καὶ πρὸς τοῖς ἀριστεροῖς, ἐναντίως ἢ ὡς οἱ Πυθαγόρειοι λέγουσιν· ἐκεῖνοι γὰρ ἡμᾶς ἄνω τε ποιοῦσι καὶ ἐν δεξιῶι μέρει, τοὺς δ᾽ ἐκεῖ κάτω καὶ ἐν τῶι ἀριστερῶι. Simpl. z. d. St. 392, 18 ὡς αὐτὸς ἐν τῶι δευτέρωι τῆς συναγωγῆς τῶν Πυθαγορικῶν ἱστορεῖ [fr. 205 R.], τοῦ ὅλου οὐρανοῦ τὸ μὲν ἄνω λέγουσιν εἶναι, τὸ δὲ κάτω, καὶ τὸ μὲν κάτω τοῦ οὐρανοῦ δεξιὸν εἶναι, τὸ δὲ ἄνω ἀριστερὸν καὶ ἡμᾶς ἐν τῶι κάτω [ἄνω verbessert Alexander richtig ebenda 392, 24] εἶναι. [Nachtrag: s. 460, 20 "ἱστορεῖ [fr. 205 R.]" diye düzeltilmiştir; buna göre eklendi.] (DK s. 460 ters taranmış; PDF'ten okundu.)
58B32DK 58 B 32
Kaynak: Eudemos, Fizik fr. 27 (Simplikios, Fizik 431, 13; 47 A 23'ün ardından).
Eudemos: Pythagorasçılar ve Platon belirsizliği haklı olarak harekete yüklerler (çünkü başka hiç kimse onun hakkında bir şey söylememiştir). Belirsiz olan, var olmayan şeylerdir; eksik olan da var olmayan da öyledir. Çünkü hareket oluşur, oluşan ise henüz yoktur.
Eudem. Phys. fr. 27 [Simpl. Ph. 431, 13 nach 47 A 23] τὸ δὲ ἀόριστον καλῶς ἐπὶ τὴν κίνησιν οἱ Πυθαγόρειοι καὶ ὁ Πλάτων ἐπιφέρουσιν (οὐ γὰρ δὴ ἄλλος γε οὐδεὶς περὶ αὐτῆς εἴρηκεν)· ἀλλὰ γὰρ ἀόριστα ἃ οὐκ ἔστι, καὶ τὸ ἀτελὲς δὴ καὶ τὸ μὴ ὄν· γίνεται γάρ, γινόμενον δὲ οὐκ ἔστι. [Aparat: 25 ἀόριστα ἃ Diels: ὥρισται E: ὥρισται καὶ F.] (PDF'ten okundu.)
58B33DK 58 B 33
Kaynak: Aristoteles, Fizik Δ 10, 218 a 33; Aetios I 21, 1.
Aristoteles: Kimileri [zamanın] bütünün hareketi olduğunu söyler, kimileri de kürenin kendisi olduğunu.
Aetios: Pythagoras'a göre zaman kuşatanın küresidir.
Aristot. Phys. Δ 10. 218 a 33 οἱ μὲν γὰρ τὴν τοῦ ὅλου κίνησιν εἶναί φασιν [nämlich τὸν χρόνον], οἱ δὲ τὴν σφαῖραν αὐτήν. Aët. I 21, 1 (D. 318) Πυθαγόρας τὸν χρόνον τὴν σφαῖραν τοῦ περιέχοντος εἶναι. (PDF'ten okundu.)
58B34DK 58 B 34
Kaynak: Eudemos, Fizik III. kitap fr. 51 (Simplikios, Fizik 732, 26).
Eudemos: Aynı zamanın, bazılarının dediği gibi, yeniden gelip gelmediği sorulabilir … Pythagorasçılara inanırsak —sayıca (arithmos) aynı şeyler yeniden olacaktır—, *ben de elimde bu değnekle size yine anlatacağım, siz de yine böyle oturuyor olacaksınız, öteki her şey de aynı olacak; o zaman zamanın da aynı olduğunu söylemek makuldür. Çünkü tek ve aynı hareketin, aynı biçimde birçok aynı hareketin önü ve sonrası bir ve aynıdır, dolayısıyla bunların sayısı da; demek ki her şey aynıdır, zaman da.*
Eudem. Phys. B. III fr. 51 [Simpl. Ph. 732, 26] ὁ δὲ αὐτὸς χρόνος πότερον γίνεται ὥσπερ ἔνιοί φασιν ἢ οὔ, ἀπορήσειεν ἄν τις … εἰ δέ τις πιστεύσειε τοῖς Πυθαγορείοις, ὥστε πάλιν τὰ αὐτὰ ἀριθμῶι, κἀγὼ μυθολογήσω τὸ ῥαβδίον ἔχων ὑμῖν καθημένοις οὕτω, καὶ τὰ ἄλλα πάντα ὁμοίως ἕξει, καὶ τὸν χρόνον εὔλογόν ἐστι τὸν αὐτὸν εἶναι. μιᾶς γὰρ καὶ τῆς αὐτῆς κινήσεως, ὁμοίως δὲ καὶ πολλῶν τῶν αὐτῶν τὸ πρότερον καὶ ὕστερον ἓν καὶ ταὐτόν, καὶ ὁ τούτων δὴ ἀριθμός· πάντα ἄρα τὰ αὐτά, ὥστε καὶ ὁ χρόνος. [Aparat: 32 πάλιν] sc. ἔσται.] (PDF'ten okundu.)
58B35DK 58 B 35
Kaynak: Aristoteles, Gök Üzerine B 9, 290 b 12; Aleksandros, Metafizik Üzerine 75, 15.
Aristoteles: Buradan açıkça anlaşılır ki, [yıldızlar] hareket ederken sesleri uyumlu olduğu için bir uyumun (harmonia) meydana geldiğini söylemek, söyleyenlerce zarif ve ustaca söylenmiştir, ama gerçek böyle değildir. Bazılarına göre bu büyüklükte cisimler hareket ederken bir ses çıkması zorunludur; çünkü bizim yanımızdaki, ne kütleleri onlara eşit olan ne de böyle bir hızla hareket eden cisimlerde bile ses çıkar. Güneş, ay ve sayıca da büyüklükçe de bu kadar çok yıldız böyle bir hızla hareket ederken, büyüklüğü tarife sığmaz bir sesin çıkmaması imkânsızdır. Bunu ve yıldızların hızlarının, aralarındaki uzaklıklar yüzünden uyumların oranlarını taşıdığını varsayarak, yıldızların dairesel hareketinden çıkan sesin uyumlu olduğunu söylerler. Bu sesi işitmememiz saçma göründüğü için, bunun sebebinin şu olduğunu söylerler: ses doğduğumuz andan beri vardır, bu yüzden zıddı olan sessizlikle karşılaştırılıp ayırt edilemez; çünkü ses ve sessizlik ancak birbirine göre ayırt edilir. Tıpkı bakırcıların alışkanlık yüzünden [gürültüyü] fark etmemeleri gibi, insanların başına da aynı şey gelir.
*Aleksandros, Metafizik Üzerine: Pythagorasçıların gökte sayılar arasında kurdukları düzeni [Aristoteles] Pythagorasçıların Görüşü Üzerine'nin ikinci kitabında anar. Yıldızların düzeni için karş. 58 B 22 ve Eudemos fr. 95 (yukarıda 12 A 19).*
Aristot. de caelo B 9. 290 b 12 φανερὸν δ᾽ ἐκ τούτων, ὅτι καὶ τὸ φάναι γίνεσθαι φερομένων [nämlich τῶν ἄστρων] ἁρμονίαν, ὡς συμφώνων γινομένων τῶν ψόφων, κομψῶς μὲν εἴρηται καὶ περιττῶς ὑπὸ τῶν εἰπόντων, οὐ μὴν οὕτως ἔχει τἀληθές. δοκεῖ γάρ τισιν ἀναγκαῖον εἶναι, τηλικούτων φερομένων σωμάτων γίγνεσθαι ψόφον, ἐπεὶ καὶ τῶν παρ᾽ ἡμῖν οὔτε τοὺς ὄγκους ἐχόντων ἴσους οὔτε τοιούτωι τάχει φερομένων· ἡλίου δὲ καὶ σελήνης, ἔτι τε τοσούτων τὸ πλῆθος ἄστρων καὶ τὸ μέγεθος φερομένων τῶι τάχει τοιαύτην φοράν, ἀδύνατον μὴ γίγνεσθαι ψόφον ἀμήχανόν τινα τὸ μέγεθος. ὑποθέμενοι δὲ ταῦτα καὶ τὰς ταχυτῆτας ἐκ τῶν ἀποστάσεων ἔχειν τοὺς τῶν συμφωνιῶν λόγους, ἐναρμόνιόν φασι γίγνεσθαι τὴν φωνὴν φερομένων κύκλωι τῶν ἄστρων. ἐπεὶ δ᾽ ἄλογον ἐδόκει τὸ μὴ συνακούειν ἡμᾶς τῆς φωνῆς ταύτης, αἴτιον τούτου φασὶν εἶναι τὸ γιγνομένοις εὐθὺς ὑπάρχειν τὸν ψόφον, ὥστε μὴ διάδηλον εἶναι πρὸς τὴν ἐναντίαν σιγήν· πρὸς ἄλληλα γὰρ φωνῆς καὶ σιγῆς εἶναι τὴν διάγνωσιν· ὥστε καθάπερ τοῖς χαλκοτύποις διὰ συνήθειαν οὐδὲν δοκεῖ διαφέρειν, καὶ τοῖς ἀνθρώποις ταὐτὸ συμβαίνειν. Alex. Metaphys. 75, 15 τῆς δὲ τάξεως τῆς ἐν τῶι οὐρανῶι, ἣν ἐποιοῦντο τῶν ἀριθμῶν οἱ Πυθαγόρειοι, μνημονεύει [Ar.] ἐν τῶι δευτέρωι Περὶ τῆς Πυθαγορικῶν δόξης [fr. 202 Rose]. Über die τάξις ἀστέρων vgl. auch 58 B 22, ferner Eudem. fr. 95 (oben 12 A 19). [Nachtrag: s. 461, 8 vd. (bakır dövücüleri) için karş. M. C. P. Schmidt, Kulturhistor. Beiträge I 78 vd.] (DK s. 460–461 ters taranmış; PDF'ten okundu.)
58B36DK 58 B 36
Kaynak: Aetios II 29, 4 (Dox. 360).
Aetios: Aristoteles'in anlattığına ve Opuslu Philippos'un beyanına göre, Pythagorasçıların bazıları [ayın tutulmasını] ışığın kimi zaman toprak, kimi zaman karşı-dünya (antikhthōn) tarafından yansıtılıp önünün kesilmesine bağlar. Daha yenilerden bazıları ise [ayın] alevin yavaş yavaş ve düzenli bir biçimde yayılıp tutuşmasıyla, tam dolunay oluncaya kadar büyüdüğünü, sonra aynı oranda azalarak kavuşuma kadar küçüldüğünü, kavuşumda ise tamamen söndüğünü düşünür.
Aët. II 29, 4 (D. 360) τῶν Πυθαγορείων τινὲς κατὰ τὴν Ἀριστοτέλειον ἱστορίαν καὶ τὴν Φιλίππου τοῦ Ὀπουντίου ἀπόφασιν ἀνταυγείαι καὶ ἀντιφράξει τοτὲ μὲν τῆς γῆς, τοτὲ δὲ τῆς ἀντίχθονος [nämlich ἐκλείπειν τὴν σελήνην]. τῶν δὲ νεωτέρων εἰσί τινες οἷς ἔδοξε κατ᾽ ἐπινέμησιν φλογὸς κατὰ μικρὸν ἐξαπτομένης τεταγμένως ἕως ἂν τὴν τελείαν πανσέληνον ἀποδῶι, καὶ πάλιν ἀναλόγως μειουμένης μέχρι τῆς συνόδου, καθ᾽ ἣν τελείως σβέννυται. [Aparat: 14 Ἀριστοτέλειον ἱστορίαν] = Περὶ τῶν Πυθαγορείων; fragman Rose'da yok.] (DK s. 461 ters taranmış; PDF'ten okundu.)
58B37DK 58 B 37
Kaynak: Aristoteles, Gök Üzerine B 13, 293 a 18 (karş. 44 A 16, 17); Simplikios, bu yer üzerine 511, 26.
Aristoteles: Çoğu kimse [toprağın] merkezde durduğunu söylerken … İtalya'dakiler, yani Pythagorasçı denenler, bunun tersini söylerler: merkezde ateş vardır; toprak yıldızlardan biridir ve merkezin çevresinde dairesel olarak hareket ederek gece ve gündüzü yapar. Ayrıca buna karşı duran başka bir toprak kurarlar ve ona karşı-dünya (antikhthōn) adını verirler. Açıklamaları ve sebepleri görünen şeylere göre aramazlar; görünen şeyleri kendi açıklamalarına ve kanaatlerine doğru çekip onlara uydurmaya çalışırlar. Başka birçok kimse de toprağa merkezdeki yeri vermemek gerektiğini düşünebilir; bunlar inançlarını görünen şeylerden değil, daha çok akıl yürütmelerden toplarlar. En değerli olana en değerli yerin yakıştığını düşünürler: ateş topraktan daha değerlidir, sınır aradakilerden daha değerlidir; en uç ile merkez de sınırdır. [b 1] Ayrıca Pythagorasçılar şu sebeple de [merkeze ateşi koyarlar]: bütünün en asıl kısmının korunması en çok yakışır; merkez de böyledir; bu yeri tutan ateşe Zeus'un Muhafızı adını verirler. Sanki "merkez" mutlak olarak söylendiğinde, büyüklüğün merkezi ile şeyin ve tabiatın merkezi aynıymış gibi. Oysa hayvanlarda hayvanın merkezi ile bedenin merkezi aynı olmadığı gibi, bütün gök için de daha çok böyle düşünmek gerekir.
Simplikios, bu yer üzerine: Bütünün merkezinde ateş olduğunu, merkezin çevresinde karşı-dünyanın hareket ettiğini söylerler. Karşı-dünya da bir topraktır, bizim bu toprağın karşısında bulunduğu için böyle adlandırılır. Karşı-dünyadan sonra bu toprak gelir, o da merkezin çevresinde hareket eder; topraktan sonra da ay gelir; [Aristoteles'in] kendisi Pythagorasçılar Üzerine'de böyle anlatır. Toprak yıldızlardan biri olarak merkezin çevresinde hareket eder ve güneşe göre durumuyla gece ve gündüzü yapar. Karşı-dünya ise merkezin çevresinde hareket edip bu toprağı izlediği için bizim tarafımızdan görülmez, çünkü toprağın cismi hep onunla aramıza girer … Onların öğretisinden daha sahih bir biçimde pay alanlar ise merkezdeki ateşin, bütün toprağa merkezden hayat veren ve onun soğumuş kısmını yeniden ısıtan yaratıcı kuvvet olduğunu söylerler. Bu yüzden kimisi ona Zeus'un Kulesi der, [Aristoteles'in] kendisinin Pythagorasçılar Üzerine'de anlattığı gibi; kimisi Zeus'un Muhafızı der, buradaki gibi; kimisi de, başkalarının söylediği gibi, Zeus'un Tahtı der. Toprağı da zamanın bir aleti olduğu için bir yıldız sayarlardı; çünkü günlerin ve gecelerin sebebi odur: güneşe dönük kısmı aydınlanınca gündüzü, kendisinden düşen gölgenin konisiyle de geceyi yapar. Pythagorasçılar ayı da karşı-dünya diye adlandırırlardı, tıpkı ona esirî toprak da dedikleri gibi.
Aristot. de caelo B 13. 293 a 18 [vgl. 44 A 16. 17] τῶν πλείστων ἐπὶ τοῦ μέσου κεῖσθαι λεγόντων [nämlich τὴν γῆν] … ἐναντίως οἱ περὶ τὴν Ἰταλίαν, καλούμενοι δὲ Πυθαγόρειοι λέγουσιν· ἐπὶ μὲν γὰρ τοῦ μέσου πῦρ εἶναί φασι, τὴν δὲ γῆν ἓν τῶν ἄστρων οὖσαν κύκλωι φερομένην περὶ τὸ μέσον νύκτα τε καὶ ἡμέραν ποιεῖν. ἔτι δ᾽ ἐναντίαν ἄλλην ταύτηι κατασκευάζουσι γῆν, ἣν ἀντίχθονα ὄνομα καλοῦσιν, οὐ πρὸς τὰ φαινόμενα τοὺς λόγους καὶ τὰς αἰτίας ζητοῦντες, ἀλλὰ πρός τινας λόγους καὶ δόξας αὐτῶν τὰ φαινόμενα προσέλκοντες καὶ πειρώμενοι συγκοσμεῖν. πολλοῖς δ᾽ ἂν καὶ ἑτέροις συνδόξειε μὴ δεῖν τῆι γῆι τὴν τοῦ μέσου χώραν ἀποδιδόναι, τὸ πιστὸν οὐκ ἐκ τῶν φαινομένων ἀθροῦσιν ἀλλὰ μᾶλλον ἐκ τῶν λόγων. τῶι γὰρ τιμιωτάτωι οἴονται προσήκειν τὴν τιμιωτάτην ὑπάρχειν χώραν, εἶναι δὲ πῦρ μὲν γῆς τιμιώτερον, τὸ δὲ πέρας τῶν μεταξύ, τὸ δ᾽ ἔσχατον καὶ τὸ μέσον πέρας. b 1 ἔτι δ᾽ οἵ γε Πυθαγόρειοι καὶ διὰ τὸ μάλιστα προσήκειν φυλάττεσθαι τὸ κυριώτατον τοῦ παντός· τὸ δὲ μέσον εἶναι τοιοῦτον· ὃ Διὸς φυλακὴν ὀνομάζουσι, τὸ ταύτην ἔχον τὴν χώραν πῦρ, ὥσπερ τὸ μέσον ἁπλῶς λεγόμενον καὶ τὸ τοῦ μεγέθους μέσον καὶ τοῦ πράγματος ὂν μέσον καὶ τῆς φύσεως. καίτοι καθάπερ ἐν τοῖς ζώιοις οὐ ταὐτὸν τὸ τοῦ ζώιου καὶ τοῦ σώματος μέσον, οὕτως ὑποληπτέον μᾶλλον καὶ περὶ τὸν ὅλον οὐρανόν. Simpl. z. d. St. 511, 26 ἐν μὲν τῶι μέσωι τοῦ παντὸς πῦρ εἶναί φασι, περὶ δὲ τὸ μέσον τὴν ἀντίχθονα φέρεσθαί φασι γῆν οὖσαν καὶ αὐτήν, ἀντίχθονα δὲ καλουμένην διὰ τὸ ἐξ ἐναντίας τῆιδε τῆι γῆι εἶναι, μετὰ δὲ τὴν ἀντίχθονα ἡ γῆ ἥδε φερομένη καὶ αὐτὴ περὶ τὸ μέσον, μετὰ δὲ τὴν γῆν ἡ σελήνη· οὕτω γὰρ αὐτὸς ἐν τῶι Περὶ τῶν Πυθαγορικῶν ἱστορεῖ [Arist. fr. 204 Rose]· τὴν δὲ γῆν ὡς ἓν τῶν ἄστρων οὖσαν κινουμένην περὶ τὸ μέσον κατὰ τὴν πρὸς τὸν ἥλιον σχέσιν νύκτα καὶ ἡμέραν ποιεῖν. ἡ δὲ ἀντίχθων κινουμένη περὶ τὸ μέσον καὶ ἑπομένη τῆι γῆι ταύτηι οὐχ ὁρᾶται ὑφ᾽ ἡμῶν διὰ τὸ ἐπιπροσθεῖν ἡμῖν ἀεὶ τὸ τῆς γῆς σῶμα … οἱ δὲ γνησιώτερον αὐτῶν μετασχόντες πῦρ μὲν ἐν τῶι μέσωι λέγουσι τὴν δημιουργικὴν δύναμιν τὴν ἐκ μέσου πᾶσαν τὴν γῆν ζωιογονοῦσαν καὶ τὸ ἀπεψυγμένον αὐτῆς ἀναθάλπουσαν· διὸ οἱ μὲν Ζηνὸς πύργον αὐτὸ καλοῦσιν, ὡς αὐτὸς ἐν τοῖς Πυθαγορικοῖς ἱστόρησεν, οἱ δὲ Διὸς φυλακήν, ὡς ἐν τούτοις, οἱ δὲ Διὸς θρόνον, ὡς ἄλλοι φασίν. ἄστρον δὲ τὴν γῆν ἔλεγον ὡς ὄργανον καὶ αὐτὴν χρόνου· ἡμερῶν γάρ ἐστιν αὕτη καὶ νυκτῶν αἰτία· ἡμέραν μὲν γὰρ ποιεῖ τὸ πρὸς τῶι ἡλίωι μέρος καταλαμπομένη, νύκτα δὲ κατὰ τὸν κῶνον τῆς γινομένης ἀπ᾽ αὐτῆς σκιᾶς. ἀντίχθονα δὲ τὴν σελήνην ἐκάλουν οἱ Πυθαγόρειοι, ὥσπερ καὶ αἰθερίαν γῆν. [Aparat: 35 τὸ (τοῦ'dan önce) HL: öteki el yazmalarında yok.] (DK s. 461 ters taranmış; PDF'ten okundu.)
58B37aDK 58 B 37a
Kaynak: Aristoteles, Gök Üzerine B 13, 293 b 18.
Aristoteles: Kimileri [toprağın] merkezde de durmadığını söyler; merkezin çevresinde dairesel olarak hareket eden yalnız o değildir, karşı-dünya da öyle hareket eder.
Aristot. de caelo B 13. 293 b 18 ὅσοι μὲν μηδ᾽ ἐπὶ τοῦ μέσου κεῖσθαί φασιν αὐτήν [nämlich τὴν γῆν], κινεῖσθαι κύκλωι περὶ τὸ μέσον, οὐ μόνον δὲ ταύτην, ἀλλὰ καὶ τὴν ἀντίχθονα.
58B37bDK 58 B 37b
Kaynak: Aristoteles, Meteorologika A 8, 345 a 13 (bölüm 41, 10: I 394, 25).
*Karş. Aristoteles, Meteorologika A 8, 345 a 13 [bölüm 41, 10: I 394, 25].*
— Meteorol. A 8. 345 a 13 [c. 41, 10 I 394, 25].
58B37cDK 58 B 37c
Kaynak: Aetios III 1, 2 (Dox. 364).
Aetios: Pythagorasçıların kimileri [Samanyolu'nun] bir yıldızın yanığı olduğunu söyledi: Phaethon'un yol açtığı yangında bu yıldız kendi yerinden düşmüş ve dönerek dolaştığı bölgeyi daire biçiminde tutuşturmuştur. Kimileri güneşin yolunun başlangıçta burası olduğunu söyler. Bazıları da [Samanyolu'nun] güneşin ışınlarını göğe yansıtmasından doğan, ayna yansımasına benzer bir görüntü olduğunu söyler; gökkuşağında bulutlarda olan da budur.
Aët. III 1, 2 (D. 364) τῶν Πυθαγορείων οἱ μὲν ἔφασαν ἀστέρος εἶναι διάκαυσιν [die Milchstraße] ἐκπεσόντος μὲν ἀπὸ τῆς ἰδίας ἕδρας, δι᾽ οὗ δὲ περιέδραμε χωρίου κυκλοτερῶς αὐτὸ περιφλέξαντος ἐπὶ τοῦ κατὰ Φαέθοντα ἐμπρησμοῦ· οἱ δὲ τὸν ἡλιακὸν ταύτηι φασὶ κατ᾽ ἀρχὰς γεγονέναι δρόμον. τινὲς δὲ κατοπτρικὴν εἶναι φαντασίαν τοῦ ἡλίου τὰς αὐγὰς πρὸς τὸν οὐρανὸν ἀνακλῶντος, ὅπερ κἀπὶ τῆς ἴριδος ἐπὶ τῶν νεφῶν συμβαίνει.
58B38DK 58 B 38
Kaynak: Aristoteles, Gök Üzerine Γ 1, 300 a 14.
Aristoteles: Aynı sonuç göğü sayılardan kuranlar için de doğar; çünkü bazıları, Pythagorasçılardan kimileri gibi, tabiatı sayılardan kurar. *Oysa tabiatın cisimlerinin ağırlığı ve hafifliği olduğu görülür; birimler ise bir araya gelince ne cisim meydana getirebilir ne de ağırlıkları olabilir.*
Aristot. de caelo Γ 1. 300 a 14 τὸ δ᾽ αὐτὸ συμβαίνει καὶ τοῖς ἐξ ἀριθμῶν συντιθεῖσι τὸν οὐρανόν· ἔνιοι γὰρ τὴν φύσιν ἐξ ἀριθμῶν συνιστᾶσιν, ὥσπερ τῶν Πυθαγορείων τινές. τὰ μὲν γὰρ φυσικὰ σώματα φαίνεται βάρος ἔχοντα καὶ κουφότητα, τὰς δὲ μονάδας οὔτε σῶμα ποιεῖν οἷόν τε συντιθεμένας οὔτε βάρος ἔχειν.
58B39DK 58 B 39
Kaynak: Aristoteles, Ruh Üzerine A 3, 407 b 20.
Aristoteles: Bazıları yalnız psykhē'nin ne türden bir şey olduğunu söylemeye çalışır, onu alacak beden hakkında ise artık hiçbir şey belirlemezler; sanki Pythagorasçı mitlere göre herhangi bir psykhē'nin herhangi bir bedene girmesi mümkünmüş gibi.
— de anima A 3. 407 b 20 οἱ δὲ μόνον ἐπιχειροῦσι λέγειν ποῖόν τι ἡ ψυχή, περὶ δὲ τοῦ δεξομένου σώματος οὐθὲν ἔτι προσδιορίζουσιν, ὥσπερ ἐνδεχόμενον κατὰ τοὺς Πυθαγορικοὺς μύθους τὴν τυχοῦσαν ψυχὴν εἰς τὸ τυχὸν ἐνδύεσθαι σῶμα. [Nachtrag: s. 462, 25 — ἐνδύεσθαι'dan açıkça anlaşılır ki Aristoteles ruh göçü (metempsykhosis) öğretisini aktarır; karş. Kranz, Empedokles s. 78 (Rathmann'a karşı).]
58B40DK 58 B 40
Kaynak: Aristoteles, Ruh Üzerine A 2, 404 a 16.
Aristoteles: Pythagorasçıların söylediği de aynı düşünceyi taşıyor gibidir; çünkü onlardan kimileri psykhē'nin havadaki toz zerreleri olduğunu, kimileri de bunları hareket ettiren şey olduğunu söylediler. Bunlardan şu yüzden söz ettiler: hava tamamen durgun olduğunda bile sürekli hareket ettikleri görülür.
— — A 2. 404 a 16 ἔοικε δὲ καὶ τὸ παρὰ τῶν Πυθαγορείων λεγόμενον τὴν αὐτὴν ἔχειν διάνοιαν· ἔφασαν γάρ τινες αὐτῶν ψυχὴν εἶναι τὰ ἐν τῶι ἀέρι ξύσματα, οἱ δὲ τὸ ταῦτα κινοῦν. περὶ δὲ τούτων εἴρηται, διότι συνεχῶς φαίνεται κινούμενα, κἂν ἧι νηνεμία παντελής.
58B41DK 58 B 41
Kaynak: Aristoteles, Politika Θ 5, 1340 b 18.
Aristoteles: Bu yüzden bilgelerden birçoğu psykhē'nin bir uyum olduğunu, kimileri de bir uyumu olduğunu *söyler. Karş. Ruh Üzerine A 4, 407 b 27 [44 A 23].*
— Polit. Θ 5. 1340 b 18 διὸ πολλοί φασι τῶν σοφῶν οἱ μὲν ἁρμονίαν εἶναι τὴν ψυχήν, οἱ δ᾽ ἔχειν ἁρμονίαν. Vgl. de anima A 4. 407 b 27 [44 A 23]. [Nachtrag: s. 462, 31 için karş. Cherniss a. O. s. 323 vd.]
58B42DK 58 B 42
Kaynak: Aristoteles, His ve Duyulurlar Üzerine 3, 439 a 30.
Aristoteles: Çünkü renk ya sınırdadır ya da sınırın kendisidir. Bu yüzden Pythagorasçılar yüzeye renk derlerdi.
— de sens. 3. 439 a 30 τὸ γὰρ χρῶμα ἢ ἐν τῶι πέρατί ἐστιν ἢ πέρας. διὸ καὶ οἱ Πυθαγόρειοι τὴν ἐπιφάνειαν χροιὰν ἐκάλουν.
58B43DK 58 B 43
Kaynak: Aristoteles, His ve Duyulurlar Üzerine 5, 445 a 16.
Aristoteles: Pythagorasçılardan bazılarının söylediği makul değildir; çünkü kimi hayvanların kokularla beslendiğini söylerler. *Karş. Diogenes Laertios IX 43 ve 68 A 28, 29.*
— — 5. 445 a 16 ὃ δὲ λέγουσί τινες τῶν Πυθαγορείων οὐκ ἔστιν εὔλογον· τρέφεσθαι γάρ φασιν ἔνια ζῶια ταῖς ὀσμαῖς. Vgl. Diog. IX 43 und 68 A 28. 29.