Kavram
qualitas
- Yunanca
- ποιότης (poiotes); ποιόν (poion)
- Latince
- qualitas; quale
- Almanca
- Qualität; Beschaffenheit
- Fransızca
- qualité
- İngilizce
- quality
- Türkçe
- keyfiyet; keyfiyetli
Gündelik anlamdan felsefi anlama
Gündelikte "nasıl?" sorusunun karşılığıdır. Felsefede on kategoriden biridir: Ona göre bir şeye keyfiyetli denen şey. En genel cins olduğu için asıl tarifi yoktur, yalnız betimlemesi verilebilir. Dört türü vardır: meleke ve yatkınlık; tabiî kudret ve kudretsizlik; etkilenim keyfiyetleri ve etkilenimler; şekil ve biçim. Asıl hassası, ona göre benzer ve benzemez denmesidir.
Tarih içinde
| Dönem | Düşünür | Anlam | Kaynak |
|---|---|---|---|
| MÖ 4. yy | Aristoteles | kategori; dört tür; hassası benzer ve benzemez | |
| MÖ 1. yy | Cicero | poiotes için Latince kelime türetir | Cicero, Academica |
| 6. yy | Boethius | keyfiyet cinstir, eş adlı değildir; meleke ile yatkınlık yalnız süreyle ayrılır; seyrek, sık, düz, pürüzlü konumdur, keyfiyet değildir; aynı şey başka bakımlardan hem keyfiyet hem ilişkili olabilir | Boethius, In Categorias III |
Dönüşüm: Kategori çözümlemesi, sonraki Skolastikte araz kuramına ve keyfiyetin artıp azalması (intensio et remissio formarum) tartışmasına dönüşür.
Dillerde karşılıkları
| Dil | Karşılık | Köken ve kullanım |
|---|---|---|
| Yunanca | ποιότης (poiotes); ποιόν (poion) | Platon, Theaitetos 182a'da yeni kelime olarak anılır; Aristoteles, Kategoriler 8 |
| Latince | qualitas; quale | Cicero'nun türetmesi (Academica I), qualis "nasıl" sorusundan |
| Almanca / Fransızca | Qualität, Beschaffenheit / qualité | |
| İngilizce | quality |
Türkçe karşılığı
keyfiyet; keyfiyetli. rakipler: "nitelik" (yaygın ve canlı), "nasıllık". Çevirilerde "keyfiyet" sabit tutulur; quantitas "kemiyet" ile çifti korur
Boethius quale ile qualitas'ı ayırır: qualitas yalın olarak pay alınan şeydir (beyazlık), quale hem keyfiyetin kendisi hem ondan pay alan şey (beyaz) için söylenir. Türkçede "keyfiyet / keyfiyetli" çifti bu ayrımı korur.
Atıf ve kaynak notu
Aristoteles'in kendisi saymanın tam olmadığını, başka keyfiyet türlerinin de bulunabileceğini söyler; Boethius bunu öğrencinin kendi araştırmasına bırakılmış bir yer olarak okur.
İlgili kavramlar
Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: keyfiyet, keyfiyette, keyfiyetle, keyfiyetler, Keyfiyet, keyfiyete
Metinlerde işaretlendiği yerler
21 yer · 21 eser
Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.
- Boethius, Aristoteles'in Kategoriler'i ŞerhiPL64.161
- Boethius, Aristoteles'in Önermeler Üzerine'si ŞerhiPL64.387
- Boethius, Aristoteles'in Önermeler Üzerine'si Şerhi (İkinci Şerh)PL64.395_2
- Boethius, Kategorik Kıyaslara GirişPL64.767
- Boethius, Kategorik Kıyas ÜzerinePL64.799
- Boethius, Bölme ÜzerinePL64.879
- Boethius, Topik Farklar ÜzerinePL64.1179
- Boethius, Cicero'nun Topika'sı ŞerhiPL64.1063_2
- Boethius, Aritmetik Üzerinepr_2
- Boethius, Musiki ÜzerinePL63.1195_2
- Sevillalı Isidorus, Etimolojiler1.7
- Sevillalı Isidorus, Hükümler1.2
- Sevillalı Isidorus, Şeylerin Tabiatı Üzerine11
- Thomas Aquinas, Varlık ve Öz Üzerine5.3
- Descartes, İlk Felsefe Üzerine Meditasyonlar15
- Descartes, Zihnin Yönetimi İçin KurallarAT10.402
- Kant, Saf Aklın EleştirisiAA03.087
- Kant, Pragmatik Açıdan AntropolojiAA07.121
- Hegel, Tinin Fenomenolojisi24
- Hegel, Mantık Bilimi32
- Hegel, Felsefî Bilimler Ansiklopedisinin Ana Hatları52