Kavram
affectio
- Yunanca
- διάθεσις (diathesis)
- Latince
- affectio; dispositio
- İngilizce
- affection
- Türkçe
- yatkınlık; etkilenme
Gündelik anlamdan felsefi anlama
Etkilenmiş olmaktan, bir şeye değişken bir yakınlaşma anlamına geçer. Güneşte esmerleşen siyahlığa yatkındır; o siyahlık kalıcı olursa meleke adını alır. Her meleke yatkınlıktır, her yatkınlık meleke değildir.
Tarih içinde
| Dönem | Düşünür | Anlam | Kaynak |
|---|---|---|---|
| MÖ 4. yy | Aristoteles | kolay değişen hâl; hexisin karşıtı | |
| 6. yy | Boethius | meleke "eskimiş etkilenme"dir; yatkınlık bir şeye göre söylenir | Boethius, In Categorias II |
Dönüşüm: Gramer öğrenen kişi örneğiyle bilgi kuramına, sonra Skolastikteki habitus tartışmasına uzanır.
Dillerde karşılıkları
| Dil | Karşılık | Köken ve kullanım |
|---|---|---|
| Yunanca | διάθεσις (diathesis) | Aristoteles, Kategoriler 6b2, 8b27 |
| Latince | affectio; dispositio | afficere "etkilemek"; Boethius dispositio ile affectioyu aynı sayar |
| Almanca / Fransızca | Disposition, Zustand / disposition | |
| İngilizce | affection |
Türkçe karşılığı
yatkınlık; etkilenme. rakipler: "durum", "hâl". "Hâl" perturbatio için kullanıldığından ayrıldı; "yatkınlık" kolay değişen eğilimi verir
"Yatkınlık" bir eğilim düşündürür; Boethius'ta ise ateşe yakın durup ısınmak gibi geçici bir yakınlaşmadır.
Atıf ve kaynak notu
Retorikteki dispositio "düzenleme" başka bir terimdir; aynı Latince kelimenin iki kullanımı karıştırılmamalıdır.
İlgili kavramlar
Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: yatkınlığa, yatkınlık
Metinlerde işaretlendiği yerler
2 yer · 2 eser
Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.