İçeriğe geç

Kavram

affectio

Yunanca
διάθεσις (diathesis)
Latince
affectio; dispositio
İngilizce
affection
Türkçe
yatkınlık; etkilenme

Gündelik anlamdan felsefi anlama

Etkilenmiş olmaktan, bir şeye değişken bir yakınlaşma anlamına geçer. Güneşte esmerleşen siyahlığa yatkındır; o siyahlık kalıcı olursa meleke adını alır. Her meleke yatkınlıktır, her yatkınlık meleke değildir.

Tarih içinde

Dönem Düşünür Anlam Kaynak
MÖ 4. yy Aristoteles kolay değişen hâl; hexisin karşıtı
6. yy Boethius meleke "eskimiş etkilenme"dir; yatkınlık bir şeye göre söylenir Boethius, In Categorias II

Dönüşüm: Gramer öğrenen kişi örneğiyle bilgi kuramına, sonra Skolastikteki habitus tartışmasına uzanır.

Dillerde karşılıkları

Dil Karşılık Köken ve kullanım
Yunanca διάθεσις (diathesis) Aristoteles, Kategoriler 6b2, 8b27
Latince affectio; dispositio afficere "etkilemek"; Boethius dispositio ile affectioyu aynı sayar
Almanca / Fransızca Disposition, Zustand / disposition
İngilizce affection

Türkçe karşılığı

yatkınlık; etkilenme. rakipler: "durum", "hâl". "Hâl" perturbatio için kullanıldığından ayrıldı; "yatkınlık" kolay değişen eğilimi verir

"Yatkınlık" bir eğilim düşündürür; Boethius'ta ise ateşe yakın durup ısınmak gibi geçici bir yakınlaşmadır.

Atıf ve kaynak notu

Retorikteki dispositio "düzenleme" başka bir terimdir; aynı Latince kelimenin iki kullanımı karıştırılmamalıdır.

İlgili kavramlar

Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: yatkınlığa, yatkınlık

Metinlerde işaretlendiği yerler

2 yer · 2 eser

Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.