İçeriğe geç

Kavram

Ignorantia

Yunanca
ἄγνοια (agnoia); ἀμαθία (amathia)
Latince
ignorantia; difficultas "güçlük"
Almanca
Unwissenheit
Fransızca
ignorance
İngilizce
ignorance
Türkçe
bilgisizlik; bilmeden (*ignorans*)

Gündelik anlamdan felsefi anlama

Gündelikte ignorantia bir şeyi bilmemektir; Roma hukukunda olgu ve hukuk bilgisizliği (ignorantia facti / iuris) suçu hafifletebilir. Augustinus De libero arbitrio III'te ise bilgisizlik ve güçlük, ilk günahın cezası olarak bütün insan soyuna geçmiş iki hâldir: Bilgisizlikten yanılgı, güçlükten işkence doğar. Bunlara da günah denir, çünkü hür iradenin günahından kaynaklanırlar; nasıl "dil" hem uzvun hem de onun ürettiği konuşmanın adıysa, "günah" da hem asıl günahın hem de onun cezasının adıdır. Tanrı her yerde hazır olduğu için, istemeden bilmediğin şey değil, bilmediğini aramayı ihmal etmen suç sayılır. Bilgisizlik ve güçlük ruhun ilk basamağıdır; ruh bunlardan, iradesiyle Tanrı'ya yönelerek, bilgiye ve dinginliğe ilerleyebilir.

Tarih içinde

Dönem Düşünür Anlam Kaynak
MÖ 4. yy Sokrates / Platon amathia: kötülüğün kaynağı olan bilgisizlik —
391–395 Augustinus ignorantia et difficultas: ilk günahın cezası olarak doğuştan gelen iki hâl; aranırsa aşılabilir Augustinus, De libero arbitrio III 18–22

Dönüşüm: Sokratesçi "kötülük bilgisizliktir" anlayışından, bilgisizliği kötülüğün sonucu ve cezası sayan Augustinusçu anlayışa. Pelagius tartışmalarında Augustinus bu bölümleri kendi lütuf öğretisinin habercisi olarak okur (Retractationes I 9).

Dillerde karşılıkları

Dil Karşılık Köken ve kullanım
Yunanca ἄγνοια (agnoia); ἀμαθία (amathia) Sokratesçi gelenekte kimse bilerek kötülük yapmaz; kötülük bilgisizliktir (amathia). Yeni Ahit'te agnoia bağışlanabilir bilgisizliktir ("bilmeden yaptım", 1 Timoteos 1:13).
Latince ignorantia; ignorare, ignorans; eşi difficultas ignoro ("bilmemek") fiilinden. Augustinus De libero arbitrio III'te günah işleyen her ruhun iki cezasını ignorantia et difficultas diye adlandırır: neyin doğru olduğunu bilmeyiş ve bileni yapmaktaki güçlük (III 18, 52).
Almanca / Fransızca Unwissenheit / ignorance
İngilizce ignorance

Türkçe karşılığı

bilgisizlik; güçlük (difficultas). bilgisizlik: yansız bir eksiklik adıdır, Augustinus'un "neyin doğru olduğunu bilmeyiş"ine uyar. cehalet: kaba, inatçı bilgisizliği ve kültürsüzlüğü çağrıştırdığı için daraltıcıdır. bilmezlik: doğru ama yaygın değil. Ignorantia → bilgisizlik; difficultas → güçlük.

Augustinus'ta bilgisizlik bir mazeret değil, bir cezadır: Bilerek doğru yapmayan, neyin doğru olduğunu bilmeyi yitirir. "Bilgisizlik" kelimesi bu cezaî boyutu taşımaz; okur onun bir suçtan doğan bir hâl olduğunu gözetmelidir. Suç bilmemekte değil, bilmediğini aramayı ihmal etmektedir.

Atıf ve kaynak notu

Ignorantia et difficultas çifti Augustinus'a aittir; ama onu "ilk günah" (peccatum originale) öğretisinin bir parçası olarak sistemleştirmek sonraki eserlerinin işidir.

İlgili kavramlar

Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: bilgisizlik, bilgisizlikten, bilgisizliği, bilgisizlikle, bilgisizliğini, bilmeden

Metinlerde işaretlendiği yerler

22 yer · 22 eser

Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.