Kavram
Ignorantia
- Yunanca
- ἄγνοια (agnoia); ἀμαθία (amathia)
- Latince
- ignorantia; difficultas "güçlük"
- Almanca
- Unwissenheit
- Fransızca
- ignorance
- İngilizce
- ignorance
- Türkçe
- bilgisizlik; bilmeden (*ignorans*)
Gündelik anlamdan felsefi anlama
Gündelikte ignorantia bir şeyi bilmemektir; Roma hukukunda olgu ve hukuk bilgisizliği (ignorantia facti / iuris) suçu hafifletebilir. Augustinus De libero arbitrio III'te ise bilgisizlik ve güçlük, ilk günahın cezası olarak bütün insan soyuna geçmiş iki hâldir: Bilgisizlikten yanılgı, güçlükten işkence doğar. Bunlara da günah denir, çünkü hür iradenin günahından kaynaklanırlar; nasıl "dil" hem uzvun hem de onun ürettiği konuşmanın adıysa, "günah" da hem asıl günahın hem de onun cezasının adıdır. Tanrı her yerde hazır olduğu için, istemeden bilmediğin şey değil, bilmediğini aramayı ihmal etmen suç sayılır. Bilgisizlik ve güçlük ruhun ilk basamağıdır; ruh bunlardan, iradesiyle Tanrı'ya yönelerek, bilgiye ve dinginliğe ilerleyebilir.
Tarih içinde
| Dönem | Düşünür | Anlam | Kaynak |
|---|---|---|---|
| MÖ 4. yy | Sokrates / Platon | amathia: kötülüğün kaynağı olan bilgisizlik | — |
| 391–395 | Augustinus | ignorantia et difficultas: ilk günahın cezası olarak doğuştan gelen iki hâl; aranırsa aşılabilir | Augustinus, De libero arbitrio III 18–22 |
Dönüşüm: Sokratesçi "kötülük bilgisizliktir" anlayışından, bilgisizliği kötülüğün sonucu ve cezası sayan Augustinusçu anlayışa. Pelagius tartışmalarında Augustinus bu bölümleri kendi lütuf öğretisinin habercisi olarak okur (Retractationes I 9).
Dillerde karşılıkları
| Dil | Karşılık | Köken ve kullanım |
|---|---|---|
| Yunanca | ἄγνοια (agnoia); ἀμαθία (amathia) | Sokratesçi gelenekte kimse bilerek kötülük yapmaz; kötülük bilgisizliktir (amathia). Yeni Ahit'te agnoia bağışlanabilir bilgisizliktir ("bilmeden yaptım", 1 Timoteos 1:13). |
| Latince | ignorantia; ignorare, ignorans; eşi difficultas | ignoro ("bilmemek") fiilinden. Augustinus De libero arbitrio III'te günah işleyen her ruhun iki cezasını ignorantia et difficultas diye adlandırır: neyin doğru olduğunu bilmeyiş ve bileni yapmaktaki güçlük (III 18, 52). |
| Almanca / Fransızca | Unwissenheit / ignorance | |
| İngilizce | ignorance |
Türkçe karşılığı
bilgisizlik; güçlük (difficultas). bilgisizlik: yansız bir eksiklik adıdır, Augustinus'un "neyin doğru olduğunu bilmeyiş"ine uyar. cehalet: kaba, inatçı bilgisizliği ve kültürsüzlüğü çağrıştırdığı için daraltıcıdır. bilmezlik: doğru ama yaygın değil. Ignorantia → bilgisizlik; difficultas → güçlük.
Augustinus'ta bilgisizlik bir mazeret değil, bir cezadır: Bilerek doğru yapmayan, neyin doğru olduğunu bilmeyi yitirir. "Bilgisizlik" kelimesi bu cezaî boyutu taşımaz; okur onun bir suçtan doğan bir hâl olduğunu gözetmelidir. Suç bilmemekte değil, bilmediğini aramayı ihmal etmektedir.
Atıf ve kaynak notu
Ignorantia et difficultas çifti Augustinus'a aittir; ama onu "ilk günah" (peccatum originale) öğretisinin bir parçası olarak sistemleştirmek sonraki eserlerinin işidir.
İlgili kavramlar
Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: bilgisizlik, bilgisizlikten, bilgisizliği, bilgisizlikle, bilgisizliğini, bilmeden
Metinlerde işaretlendiği yerler
22 yer · 22 eser
Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.
- Augustinus, Hür İrade Üzerine51
- Augustinus, Maniheistlere Karşı Tekvin Üzerine3
- Augustinus, Seksen Üç Muhtelif Mesele
- Augustinus, İtiraflar1.31
- Augustinus, İyinin Tabiatı Üzerine43
- Augustinus, Teslis Üzerine146
- Augustinus, Tekvin'in Lafzî Tefsiri1.19
- Augustinus, Tanrı Devleti8.3
- Augustinus, El Kitabı (İman, Ümit ve Sevgi Üzerine)17
- Augustinus, Ruh ve Harf Üzerine4
- Augustinus, Tabiat ve Lütuf Üzerine19
- Augustinus, Lütuf ve Hür İrade ÜzerinePL44.881_2
- Augustinus, Sebat Lütfu ÜzerinePL45.1009
- Augustinus, Yalana Karşı9
- Augustinus, Tashihler1.8.5
- Boethius, Felsefenin Tesellisi2.P4_2
- Boethius, Aristoteles'in Önermeler Üzerine'si Şerhi (İkinci Şerh)PL64.433
- Boethius, Cicero'nun Topika'sı ŞerhiPL64.1149_2
- Pseudo-Dionysios Areopagites, Dionysios Külliyatıs112
- Sevillalı Isidorus, Etimolojiler8.5_3
- Sevillalı Isidorus, Hükümler1.13
- Sevillalı Isidorus, Eşanlamlılar (Günahkâr Ruhun Ağıtı)2_9