İçeriğe geç

Kavram

Diabolus

Yunanca
διάβολος (diabolos) "iftiracı"; σατανᾶς (satanas)
Latince
diabolus; Satanas; daemon, daemonium "cin"; lucifer "sabah yıldızı" (İşaya 14:12)
Almanca
Teufel
Fransızca
diable
İngilizce
devil
Türkçe
şeytan; cin (daemon); sabah yıldızı (lucifer)

Gündelik anlamdan felsefi anlama

Augustinus De Genesi ad litteram XI'de şeytanın üç sorusunu ele alır: (1) Tabiatı: Bazı sapkınların (Maniheistler) dediği gibi Tanrı'ya karşı ayrı bir ilke değil, Tanrı'nın yarattığı akıllı bir ruhtur; yaşaması ve bir bedeni canlandırması iyidir (XI 13). (2) Düşüşü: Kıskançlık kibrin sonucudur, sebebi değil; şeytan insanı kıskandığı için değil, kibirlendiği için düştü (XI 14–16). Belki yaratılışının başlangıcından beri hakikatte durmadı (Yuhanna 8:44); mesutluğu hiç tatmadı (XI 16–23). (3) Ayartması: Kadını yılan aracılığıyla, erkeği kadın aracılığıyla denedi; ama ancak izin verildiği ölçüde; melekler onunla alay eder, çünkü kötülüğü istemeden kutsallara fayda verir (XI 22, 27). İşaya'daki "sabah yıldızı" ve Hezekiel'deki Sur hükümdarı, şeytanın kendisinden çok onun bedenine, yani dinsizlerin topluluğuna uyar (XI 24–25).

Tarih içinde

Dönem Düşünür Anlam Kaynak
MÖ 3.–2. yy Septuaginta diabolos, İbranice śāṭān'ın karşılığı Eyüp 1–2; Zekeriya 3
1. yy Yeni Ahit Şeytan başlangıçtan beri katildir, hakikatte durmadı Yuhanna 8:44
3. yy Origenes Sabah yıldızı (İşaya 14) ve Sur hükümdarı (Hezekiel 28) şeytanın düşüşü olarak okunur De principiis I 5, 4–5
401–415 Augustinus Şeytanın tabiatı iyidir, iradesi kötüdür; kibir kıskançlıktan önce gelir Augustinus, De Genesi ad litteram XI 13–29
413–426 Augustinus İki sevgi, iki şehir; şeytanın düşüşü De civitate Dei XI 13–15, XIV 28

Dönüşüm: "Hasım, iftiracı" anlamından Hristiyan teolojisinde düşmüş meleğe; Augustinus'ta Maniheist düalizme karşı iyi yaratılmış ama kendi iradesiyle bozulmuş varlığa.

Dillerde karşılıkları

Dil Karşılık Köken ve kullanım
Yunanca διάβολος dia-ballein "araya atmak, iftira etmek": iftiracı, iftira eden. Septuaginta'da İbranice śāṭān "hasım" karşılığı.
Latince diabolus Yunancadan alıntı. Augustinus, De Genesi ad litteram XI 2–29: şeytanın tabiatı, düşüşü ve yılan aracılığıyla ayartması; De civitate Dei XI 13–15. daemon "cin" ve serpens "yılan" ayrıca bağlanmaz.
Almanca / Fransızca Teufel / diable
İngilizce devil

Türkçe karşılığı

şeytan. Arapça şeyṭân (İbranice/Aramice śāṭān ile akraba); Türkçede yerleşik. iblis (Yunanca diabolos'tan Arapça yoluyla) Kur'an'da Âdem'e secde etmeyen varlığın özel adıdır; Augustinus'un yorumuyla karışmasın diye şeytan seçildi.

Augustinus'ta şeytan, kötülüğün ayrı bir ilkesi değil, iyi yaratılmış ve kendi iradesiyle kibre düşmüş bir melektir. "Şeytan" kelimesinin halk inancındaki bağımsız kötülük gücü çağrışımı, onun Maniheistlere karşı savunduğu tezle çatışır: Şeytanın tabiatı da iyidir; kötü olan yalnız iradesidir (XI 13, 21).

Atıf ve kaynak notu

Şeytanın düşmüş melek olduğu fikri Yahudi apokrif geleneğine (Hanok) ve Origenes'e dayanır; Tekvin metninin kendisi yılanı şeytanla özdeşleştirmez. Bu özdeşlik sonraki yorumun ürünüdür.

İlgili kavramlar

Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: şeytan, şeytanın, şeytana, şeytanı, şeytandan, şeytandır

Metinlerde işaretlendiği yerler

21 yer · 21 eser

Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.