Kavram
Diabolus
- Yunanca
- διάβολος (diabolos) "iftiracı"; σατανᾶς (satanas)
- Latince
- diabolus; Satanas; daemon, daemonium "cin"; lucifer "sabah yıldızı" (İşaya 14:12)
- Almanca
- Teufel
- Fransızca
- diable
- İngilizce
- devil
- Türkçe
- şeytan; cin (daemon); sabah yıldızı (lucifer)
Gündelik anlamdan felsefi anlama
Augustinus De Genesi ad litteram XI'de şeytanın üç sorusunu ele alır: (1) Tabiatı: Bazı sapkınların (Maniheistler) dediği gibi Tanrı'ya karşı ayrı bir ilke değil, Tanrı'nın yarattığı akıllı bir ruhtur; yaşaması ve bir bedeni canlandırması iyidir (XI 13). (2) Düşüşü: Kıskançlık kibrin sonucudur, sebebi değil; şeytan insanı kıskandığı için değil, kibirlendiği için düştü (XI 14–16). Belki yaratılışının başlangıcından beri hakikatte durmadı (Yuhanna 8:44); mesutluğu hiç tatmadı (XI 16–23). (3) Ayartması: Kadını yılan aracılığıyla, erkeği kadın aracılığıyla denedi; ama ancak izin verildiği ölçüde; melekler onunla alay eder, çünkü kötülüğü istemeden kutsallara fayda verir (XI 22, 27). İşaya'daki "sabah yıldızı" ve Hezekiel'deki Sur hükümdarı, şeytanın kendisinden çok onun bedenine, yani dinsizlerin topluluğuna uyar (XI 24–25).
Tarih içinde
| Dönem | Düşünür | Anlam | Kaynak |
|---|---|---|---|
| MÖ 3.–2. yy | Septuaginta | diabolos, İbranice śāṭān'ın karşılığı | Eyüp 1–2; Zekeriya 3 |
| 1. yy | Yeni Ahit | Şeytan başlangıçtan beri katildir, hakikatte durmadı | Yuhanna 8:44 |
| 3. yy | Origenes | Sabah yıldızı (İşaya 14) ve Sur hükümdarı (Hezekiel 28) şeytanın düşüşü olarak okunur | De principiis I 5, 4–5 |
| 401–415 | Augustinus | Şeytanın tabiatı iyidir, iradesi kötüdür; kibir kıskançlıktan önce gelir | Augustinus, De Genesi ad litteram XI 13–29 |
| 413–426 | Augustinus | İki sevgi, iki şehir; şeytanın düşüşü | De civitate Dei XI 13–15, XIV 28 |
Dönüşüm: "Hasım, iftiracı" anlamından Hristiyan teolojisinde düşmüş meleğe; Augustinus'ta Maniheist düalizme karşı iyi yaratılmış ama kendi iradesiyle bozulmuş varlığa.
Dillerde karşılıkları
| Dil | Karşılık | Köken ve kullanım |
|---|---|---|
| Yunanca | διάβολος | dia-ballein "araya atmak, iftira etmek": iftiracı, iftira eden. Septuaginta'da İbranice śāṭān "hasım" karşılığı. |
| Latince | diabolus | Yunancadan alıntı. Augustinus, De Genesi ad litteram XI 2–29: şeytanın tabiatı, düşüşü ve yılan aracılığıyla ayartması; De civitate Dei XI 13–15. daemon "cin" ve serpens "yılan" ayrıca bağlanmaz. |
| Almanca / Fransızca | Teufel / diable | |
| İngilizce | devil |
Türkçe karşılığı
şeytan. Arapça şeyṭân (İbranice/Aramice śāṭān ile akraba); Türkçede yerleşik. iblis (Yunanca diabolos'tan Arapça yoluyla) Kur'an'da Âdem'e secde etmeyen varlığın özel adıdır; Augustinus'un yorumuyla karışmasın diye şeytan seçildi.
Augustinus'ta şeytan, kötülüğün ayrı bir ilkesi değil, iyi yaratılmış ve kendi iradesiyle kibre düşmüş bir melektir. "Şeytan" kelimesinin halk inancındaki bağımsız kötülük gücü çağrışımı, onun Maniheistlere karşı savunduğu tezle çatışır: Şeytanın tabiatı da iyidir; kötü olan yalnız iradesidir (XI 13, 21).
Atıf ve kaynak notu
Şeytanın düşmüş melek olduğu fikri Yahudi apokrif geleneğine (Hanok) ve Origenes'e dayanır; Tekvin metninin kendisi yılanı şeytanla özdeşleştirmez. Bu özdeşlik sonraki yorumun ürünüdür.
İlgili kavramlar
- superbia: kibir bütün günahın başlangıcıdır.
- malum, voluntas: kötülük tabiatta değil, iradededir.
- temptatio: ayartma ve deneme.
- civitas Dei: iki sevgi, iki şehir.
Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: şeytan, şeytanın, şeytana, şeytanı, şeytandan, şeytandır
Metinlerde işaretlendiği yerler
21 yer · 21 eser
Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.
- Augustinus, Tekvin'in Lafzî Tefsiri11.2
- Augustinus, Tanrı Devleti4.26
- Augustinus, El Kitabı (İman, Ümit ve Sevgi Üzerine)28
- Augustinus, Tabiat ve Lütuf Üzerine33
- Augustinus, Lütuf ve Hür İrade ÜzerinePL44.893
- Augustinus, İkaz ve Lütuf ÜzerinePL44.919
- Augustinus, Azizlerin Takdiri ÜzerinePL44.981
- Augustinus, Sebat Lütfu ÜzerinePL45.1001
- Augustinus, Yalana Karşı18
- Augustinus, Tashihler1.14.10
- Boethius, Katolik İman Üzerine1_5
- Sevillalı Isidorus, Etimolojiler3.71_2
- Sevillalı Isidorus, Farklar (Kelimelerin Hususiyeti Üzerine)2.15
- Sevillalı Isidorus, Hükümler1.9
- Sevillalı Isidorus, Şeylerin Tabiatı Üzerine26
- Sevillalı Isidorus, Eşanlamlılar (Günahkâr Ruhun Ağıtı)1_9
- Sevillalı Isidorus, Kilise Vazifeleri Üzerine1.26
- Sevillalı Isidorus, Yahudilere Karşı Katolik İman Üzerine1.52
- Hegel, Tinin Fenomenolojisi17
- Hegel, Tarih Felsefesi Dersleri269
- Nietzsche, DeccalAC-23