İçeriğe geç

Kavram

Temptatio

Yunanca
πειρασμός (peirasmos)
Latince
temptatio (tentatio)
Almanca
Versuchung, Anfechtung
Fransızca
tentation, épreuve
İngilizce
temptation
Türkçe
denenme; ayartı

Gündelik anlamdan felsefi anlama

Gündelikte bir şeyi yoklamak, denemek. Hıristiyan ahlâkında insanın günaha çekilmesi ve bu çekiş karşısında iradenin sınanması. Augustinus Confessiones X'da itirafın son bölümünü üç arzuya göre düzenler (1 Yuhanna 2:16): bedenin arzusu (beş his), gözlerin arzusu (merak), dünya hırsı (övülme isteği). Her biri bir denenmedir ve insanın kendine bile gizli olan hâlini ortaya çıkarır.

Tarih içinde

Dönem Düşünür Anlam Kaynak
1. yy Pavlus Tanrı gücümüzün üstünde denenmemize izin vermez, çıkış yolunu da verir 1 Korintliler 10:13
397–401 Augustinus İnsan hayatı yeryüzünde bir denenmedir; üç arzuya göre denenmelerin itirafı Augustinus, Confessiones X 5, 7; X 28, 39–X 41, 66

Dönüşüm: Bir şeyi yoklama, deneme anlamından, insanın iç hâlini ortaya çıkaran ahlâkî ve dinî sınamaya.

Dillerde karşılıkları

Dil Karşılık Köken ve kullanım
Yunanca πειρασμός Yeni Ahit'te hem "sınanma, deneme" hem "günaha ayartılma": "Tanrı gücünüzün üstünde denenmenize izin vermez" (1 Korintliler 10:13); "Bizi denenmeye sokma" (Matta 6:13).
Latince temptatio, tentatio temptare "yoklamak, denemek, dokunarak sınamak". Klasik Latincede "saldırı, deneme, hastalık nöbeti"; Vulgata ve Vetus Latina'da peirasmos'un karşılığı. Augustinus: "Yeryüzünde insan hayatı bir denenme değil midir?" (Eyüp 7:1, Confessiones X 28, 39; X 32, 48).
Almanca / Fransızca Versuchung, Anfechtung / tentation, épreuve
İngilizce temptation

Türkçe karşılığı

denenme; ayartı. imtihan / sınav: Tanrı'nın sınamasını verir, ama arzunun çekişini vermez. iğva: ayartmayı tam verir, ama bugün canlı değildir. baştan çıkarma: yalnız ayartanın eylemini anlatır. denenme seçildi: Türkçe Kitab-ı Mukaddes çevirilerinin dili de olduğu için 1 Korintliler 10:13'teki gibi hem Tanrı'nın izin verdiği sınamayı hem de insanın karşı koyup koyamayacağını içine alır. Arzunun çekişi ön planda olduğunda (Confessiones X 30–41: bedenin arzusu, gözlerin arzusu, dünya hırsı) "ayartı" denir. Fiil temptare ayrıca bağlanmaz.

"Denenme" kelimesi, insanın ne olduğunu kendisine gösteren bir sınavı vurgular: Augustinus, hangi denenmelere karşı koyabileceğini bilmediğini söyler, çünkü insan kendini ancak denenmede tanır (Confessiones X 5, 7; X 37, 60). "Ayartı" ise kötü olana doğru çekişi vurgular. Augustinus'ta ikisi aynı olaydır: Tanrı'nın izin verdiği deneme, arzunun ayartısı biçiminde gelir.

Atıf ve kaynak notu

Terim Kitab-ı Mukaddes'tendir; Augustinus onu kendi iç gözleminin aracı yapar.

İlgili kavramlar

Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: denenme, ayartı, ayartıya, denenmelere, denendi, denenmeler

Metinlerde işaretlendiği yerler

15 yer · 15 eser

Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.