İçeriğe geç

Kavram

Contumelia

Yunanca
ὕβρις (hybris); προπηλακισμός (propēlakismos)
Latince
contumelia
Almanca
Schmähung, Kränkung
Fransızca
outrage, insulte
İngilizce
insult
Türkçe
hakaret

Gündelik anlamdan felsefi anlama

Gündelikte contumelia sövgü, aşağılama, onura dokunan muameledir; Roma'da şerefin (dignitas) önemi yüzünden ağır bir şeydir. Seneca bunu tersine çevirir: hakaret "yalnız alıngan kişilere ağır gelir"; acı vermez, yalnız acı verdiği kanaatini doğurur. Bilge hakareti ya hor görür ya da gülüp geçer; hakaret edeni hasta ya da çocuk gibi görür.

Tarih içinde

Dönem Düşünür Anlam Kaynak
MÖ 4. yy Aristoteles hybris: küçük düşürmek için yapılan iş; öfkenin sebebi thymos
MS 1. yy Seneca iniuria'nın hafif türü; bilge hakarete aldırmaz Seneca, De constantia sapientis

Dönüşüm: toplumsal şerefe yönelik bir saldırıdan, kurbanın kendi yargısına bağlı bir kırgınlığa.

Dillerde karşılıkları

Dil Karşılık Köken ve kullanım
Yunanca ὕβρις (hybris), προπηλακισμός (propēlakismos) Aristoteles'te hybris karşısındakini küçük düşürmek için yapılan iştir (Rhet. 2.2); öfkenin başlıca sebeplerinden biri.
Latince contumelia contumax "dik kafalı, kibirli" ile akraba (tumeo "şişmek"?); küçümseyerek aşağılama, onur kırma, sözle ya da hareketle hakaret. Sıfat contumeliosus "aşağılayıcı". Seneca'da iniuria'nın hafif türü: zarar vermez, kırar (non laeduntur homines sed offenduntur, De const. 5.1).
Almanca / Fransızca Schmähung, Kränkung / outrage, insulte
İngilizce insult

Türkçe karşılığı

hakaret. aşağılama: fiil olarak iyidir, ama Latince ismin somut kullanımlarını (sövgü, tükürük, tokat) karşılamaz. tahkir: eski ve ağır. onur kırıcılık: tarif gibidir. küfür: yalnız sözlü sövgüdür. Tercih: hakaret; sıfat contumeliosus "aşağılayıcı".

Arapça ḥaqāra "küçüklük, değersizlik" kökünden gelen "hakaret", Seneca'nın tarifine iyi oturur: hakaret, birini küçük göstermeye çalışmaktır; bilge ise kendini bir başkasının gözünde küçük düşürülebilecek kadar küçük saymaz (De const. 10–11).

Atıf ve kaynak notu

iniuria / contumelia ayrımını Seneca kendisi yapar (De const. 5.1) ve "istersen" diye önerir; Stoa'nın sabit bir teknik ayrımı değildir.

İlgili kavramlar

Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: hakaret, hakarete, hakaretleri, hakaretlere, hakaretlerine, hakaretine

Metinlerde işaretlendiği yerler

21 yer · 21 eser

Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.