Kavram
Baptismus
- Yunanca
- βάπτισμα (baptisma); βαπτίζειν "suya batırmak"
- Latince
- baptismus, baptisma; baptizare "vaftiz etmek"; sacramentum baptismi "vaftiz ayini"; lauacrum "yıkanma"
- Almanca
- Taufe
- Fransızca
- baptême
- İngilizce
- baptism
- Türkçe
- vaftiz; vaftiz etmek; vaftiz ayini; kurtarıcı yıkanma (lauacrum salutare)
Gündelik anlamdan felsefi anlama
Vaftiz, Hristiyan topluluğuna giriş ayinidir: suya daldırma ya da su dökme ile günahların bağışlanması ve Mesih'te yeniden doğuş. Augustinus için vaftiz "aracının ayini"dir (sacramentum mediatoris): Bebeklerde bile aslî günahın cezasını çözer (De Genesi ad litteram X 14). Bebeklerin vaftizi Augustinus'a göre havarilerden gelen bir gelenektir; kilisenin bu âdeti "hiçbir şekilde küçümsenmemeli, gereksiz sayılmamalıdır" (X 23). Ruhun kökeni tartışmasında aktarım görüşünü en çok destekleyen delil budur: Ruh Âdem'den gelmiyorsa ve hiçbir kişisel günah işlememişse, vaftizsiz ölen bebeğin ruhu neden zarar görür (X 11, 15–16)?
Tarih içinde
| Dönem | Düşünür | Anlam | Kaynak |
|---|---|---|---|
| 1. yy | Yeni Ahit | Günahların bağışlanması için tövbe vaftizi; Mesih'le birlikte gömülme | Markos 1:4; Romalılar 6:3–4 |
| 2.–3. yy | Tertullianus | Bebek vaftizinin ertelenmesini önerir | De baptismo 18 |
| 401–415 | Augustinus | Bebeklerin vaftizi aslî günaha ve ruhun aktarımına delil | Augustinus, De Genesi ad litteram X 11–16, 23 |
| 412–418 | Augustinus | Pelagiusçulara karşı: vaftizsiz ölen bebekler mahkûmdur | De peccatorum meritis et remissione I |
| 7. yy | Isidorus | üç vaftiz: su, şehitlik kanı, gözyaşı; yalnız kâhinlerce verilir, tekrarlanmaz; sapkının vaftizi kralın damgası gibi tanınır (II 25) | De ecclesiasticis officiis II 25 |
Dönüşüm: Bir arınma ayininden, Augustinus'ta aslî günahın varlığını kanıtlayan bir kilise pratiğine ve ruhun kökeni tartışmasında belirleyici bir delile.
Dillerde karşılıkları
| Dil | Karşılık | Köken ve kullanım |
|---|---|---|
| Yunanca | βάπτισμα | baptizein "suya daldırmak, batırmak". Yeni Ahit'te Yahya'nın vaftizi ve Mesih adına vaftiz. |
| Latince | baptismus; baptizare | Yunancadan alıntı. Augustinus, De Genesi ad litteram X 11–16, 23: küçük çocukların vaftizi; De baptismo contra Donatistas. Lauacrum "yıkanma", sacramentum mediatoris "aracının ayini" ayrıca bağlanmaz; sacramentum "ayin, sır" ayrıca bağlanır. |
| Almanca / Fransızca | Taufe / baptême | |
| İngilizce | baptism |
Türkçe karşılığı
vaftiz. Süryanice ma'mudita ile Arapça ma'mûdiyye "vaftiz" de kullanılır; Türkçede Yunancadan gelen vaftiz yerleşiktir. Yıkanma, arınma gibi karşılıklar ayinin anlamını açıklar, adını vermez.
Augustinus'un argümanında vaftiz bir dinî tören olmaktan çok bir delildir: Kilise bebekleri "günahların bağışlanması için" vaftiz ediyorsa, bebeklerde bağışlanacak bir günah vardır. "Vaftiz" kelimesi bu teolojik ağırlığı kendi başına taşımaz; bağlam bunu açıkça göstermelidir.
Atıf ve kaynak notu
Bebek vaftizinin "havarilerden gelen gelenek" olduğu Augustinus'un iddiasıdır; Tertullianus'un çekincesi uygulamanın 2.–3. yüzyılda henüz genel olmadığını gösterir.
İlgili kavramlar
- peccatum originale: vaftiz neyi çözer?
- tradux: bebek vaftizi aktarım görüşünü destekler.
- sacramentum, gratia.
Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: vaftiz, vaftizin, Vaftiz, vaftiziyle, vaftizde, Vaftizde
Metinlerde işaretlendiği yerler
20 yer · 20 eser
Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.
- Augustinus, Tekvin'in Lafzî Tefsiri10.11
- Augustinus, Tanrı Devleti1.27
- Augustinus, El Kitabı (İman, Ümit ve Sevgi Üzerine)42
- Augustinus, Ruh ve Harf Üzerine10
- Augustinus, Tabiat ve Lütuf Üzerine9
- Augustinus, Lütuf ve Hür İrade ÜzerinePL44.909_2
- Augustinus, İkaz ve Lütuf ÜzerinePL44.921_2
- Augustinus, Azizlerin Takdiri ÜzerinePL44.977
- Augustinus, Sebat Lütfu ÜzerinePL45.997
- Augustinus, Yalana Karşı40
- Augustinus, Tashihler1.5.5
- Boethius, Katolik İman Üzerine1_5
- Pseudo-Dionysios Areopagites, Dionysios Külliyatıs205
- Sevillalı Isidorus, Etimolojiler6.18_3
- Sevillalı Isidorus, Farklar (Kelimelerin Hususiyeti Üzerine)1.9
- Sevillalı Isidorus, Hükümler1.22
- Sevillalı Isidorus, Şeylerin Tabiatı Üzerine18
- Sevillalı Isidorus, Kilise Vazifeleri Üzerine1.27
- Sevillalı Isidorus, Yahudilere Karşı Katolik İman Üzerine1.48
- Hegel, Felsefî Bilimler Ansiklopedisinin Ana Hatları43