Kavram
Tradux
- Yunanca
- — (Yunanca karşılığı yerleşik değil)
- Latince
- tradux; ex traduce "aktarımla"; propago "soy, türeyiş"; propagari "türemek"; transfundere "aktarmak"
- Almanca
- Traduzianismus, Seelenzeugung
- Fransızca
- traducianisme
- İngilizce
- traducianism, transmission (of the soul)
- Türkçe
- aktarım (ruhun aktarımı); türeyiş, soy (propago)
Gündelik anlamdan felsefi anlama
Gündelik Latincede tradux bağ asmasının çeliğidir: Asma kolu toprağa gömülür, kök salar, ana gövdeden kopmadan yeni bir bitki olur. Tertullianus bu görüntüyü ruha uyguladı: Ruh, bedenle birlikte babanın tohumundan aktarılır; ruh da cisimseldir. Augustinus De Genesi ad litteram X'da (401–415) meseleyi ayrıntıyla tartışır. Aktarım görüşünün en güçlü dayanağı küçük çocukların vaftizidir: Bebekler kendi günahlarını işlemediğine göre, ruhları Âdem'den gelmiyorsa vaftiz edilmeleri neden gereklidir (X 11–16, 23)? Yaratılışçılığın dayanağı ise Tanrı'nın "ruhu veren" olduğunu söyleyen ayetler ve Mesih'in ruhunun Âdem'in suçundan arınmışlığıdır (X 17–21: Levi İbrahim'in belindeyken ondalık verdi, Mesih vermedi). Augustinus iki görüşe de açık kalır, ama Tertullianus'un cisimci aktarımcılığını kesinlikle reddeder: Ruh cisim değildir (X 24–26).
Tarih içinde
| Dönem | Düşünür | Anlam | Kaynak |
|---|---|---|---|
| 2.–3. yy | Tertullianus | Ruh tohumla aktarılır; ruh cisimseldir | De anima 19, 27, 36 |
| 401–415 | Augustinus | Aktarım ve yaratılışçılık arasında kararsızlık; küçük çocukların vaftizi aktarımı destekler; ruh cisim değildir | Augustinus, De Genesi ad litteram X 1–26 |
| 415 | Augustinus | Hieronymus'a soru: her ruh yeni yaratılıyorsa bebeklerin mahkûmiyeti nasıl adildir? | Epistula 166 |
| 13. yy | Thomas Aquinas | Akıllı ruh doğrudan Tanrı tarafından yaratılır; aktarım reddedilir | Summa theologiae I 118 |
Dönüşüm: Bağcılık teriminden ruhun kökenine dair bir teolojik konuma; Augustinus'ta aslî günahın aktarılmasıyla iç içe geçen ama kararsız bırakılan bir meseleye.
Dillerde karşılıkları
| Dil | Karşılık | Köken ve kullanım |
|---|---|---|
| Yunanca | — | Doğu Kilisesinde de ruhun kökeni tartışılır, ama Latince tradux kadar yerleşik bir terim yoktur. |
| Latince | tradux; ex traduce; propago | tradux önce bağcılıkta, toprağa eğilip yeni kök salan asma çeliğidir (Columella, Plinius). Mecazen "soy, aktarım". Tertullianus, De anima 19, 27, 36: ruh da tohumla ana babadan aktarılır (tradux animae). Augustinus, De Genesi ad litteram X 1–26; Epistula 166 (Hieronymus'a); Retractationes II 45. |
| Almanca / Fransızca | Traduzianismus / traducianisme | |
| İngilizce | traducianism, transmission (of the soul) |
Türkçe karşılığı
aktarım; türeyiş, soy. ruh aktarımı (traducianizm) teknik adlandırmadır, ama çeviri metninde "ruhların aktarımı" daha doğal okunur. soyaçekim: biyolojik kalıtım çağrışımı güçlü. intikal: hukukî miras anlamı baskın. aktarım seçildi: asma çeliğinin bir gövdeden ötekine geçişini de, ruhun ana babadan çocuğa geçişini de kapsar; propago "soy, türeyiş" ayrıca bağlanmaz.
Augustinus bu konuda kesin karar vermez: "Ben hâlâ iki taraf arasında tereddüt ediyorum" (X 21). Seçenekler: (1) bütün ruhlar Âdem'in ruhundan aktarılır (aktarım, traducianizm); (2) Tanrı her doğana yeni bir ruh yaratır (yaratılışçılık, creatianismus); (3) ruhlar önceden var olup bedenlere gönderilir (reddedilir). "Aktarım" kelimesi tek başına birinci seçeneğe bağlılık değil, tartışılan görüşün adıdır.
Atıf ve kaynak notu
Augustinus'un kendisi "traducianizm" kelimesini kullanmaz; tradux animae Tertullianus'un ifadesidir. Augustinus'un kararsızlığı sonraki skolastikte yaratılışçılık lehine çözülmüştür; Augustinus'u aktarımcı saymak geriye yansıtmadır.
İlgili kavramlar
- peccatum originale: aslî günah ruhla mı, bedenle mi aktarılır?
- baptismus: küçük çocukların vaftizi aktarım görüşünün en güçlü delilidir.
- animus: ruh cisim değildir.
Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: aktarımla
Metinlerde işaretlendiği yerler
1 yer · 1 eser
Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.