İçeriğe geç

Kavram

Consolatio

Yunanca
παραμυθία (paramythia); λόγος παραμυθητικός (logos paramythētikos)
Latince
consolatio; solacium (avuntu)
Almanca
Trost; Konsolationsliteratur
Fransızca
consolation
İngilizce
consolation
Türkçe
teselli (solacium: avuntu, teselli)

Gündelik anlamdan felsefi anlama

Gündelikte consolatio yas tutan birine söylenen yatıştırıcı sözdür. Felsefede bir ruh hekimliği (medicina animi) türüne dönüşür: acı yanlış bir kanaatten (opinio) doğduğu ölçüde akılla tedavi edilebilir. Cicero okulların teselli yollarını sayar (Tusc. 3.76): Kleanthes'e göre olan şey kötülük değildir; Peripatetiklere göre kötülük büyük değildir; Epikurosçulara göre dikkat iyi şeylere çevrilmelidir; Kyrenacılara göre beklenmeyen bir şey olmamıştır; Khrysippos'a göre yas tutmak vazife değildir. Tür sabit toposlar kullanır: örnekler (exempla), ölümün herkese ortak oluşu, iyiliklerin ödünç verilmiş olması, ölümün kötülük olmaması, ölenin daha iyi bir yerde olması.

Tarih içinde

Dönem Düşünür Anlam Kaynak
MÖ 4.–3. yy Krantor Türün kurucusu sayılan Peri penthous (kayıp) —
MÖ 45 Cicero Okulların teselli yolları; yasın kanaate bağlı oluşu Cicero, Tusculanae disputationes III
MS 1. yy Seneca Örnekler, ödünç iyilikler, ölümün kötülük olmayışı, ölenin gökteki hayatı Seneca, Ad Marciam
MS 42–43 Seneca Teselli edilen sürgünün teselli edene dönüşmesi; sürgünün kötülük olmayışı Seneca, Ad Helviam
MS 43–44 Seneca Kardeş yasına teselli; ilimle ve hükümdarın varlığıyla avunma Seneca, Ad Polybium
MS 524 Boethius Felsefenin kendisi teselli edicidir (De consolatione philosophiae) —

Dönüşüm: yas tutana söylenen sözden, felsefenin ruhu tedavi eden bir sanatına; Boethius'ta felsefenin kendisinin kişileşip teselli eden olmasına; Hristiyan düşüncede ölümden sonraki hayat umuduna dayanan tesellilere.

Dillerde karşılıkları

Dil Karşılık Köken ve kullanım
Yunanca παραμυθία (paramythia); παραμυθητικὸς λόγος "Gönül alma, yatıştırma"; türün ilk felsefî örneği Akademili Krantor'un kayıp Peri penthous ("Yas Üzerine") eseridir (Cicero, Acad. 2.135).
Latince consolatio; solacium consolari "teselli etmek" (con- + solari "avutmak"); solacium tek tek avuntu, avutan şey; consolatio teselli etme işi ve bu işi gören yazı türü. Cicero kızı Tullia öldüğünde kendine bir Consolatio yazmıştır (kayıp; Tusc. 1.65, 3.76).
Almanca / Fransızca Trost / consolation
İngilizce consolation

Türkçe karşılığı

teselli. avuntu: gündelik ve hafiftir, çoğu zaman aldatıcı bir oyalanmayı çağrıştırır; solacium için yerindedir. teskin: yatıştırma, tıbbî ve resmîdir. taziye: başsağlığı dileğidir, felsefî bir tedavi değildir. Tercih: teselli; solacium bağlama göre "avuntu" ya da "teselli".

"Teselli" hem gündelik gönül almayı hem de akla dayanan bir yatıştırmayı karşılar. Stoacı consolatio gönül okşamak değildir: Seneca Marcia'ya "başkaları yumuşak davransın, ben senin kederinle çarpışmaya karar verdim" der (Ad Marciam 1.5). "Avuntu" seçilseydi bu sert, tedavi edici yan kaybolur; "taziye" seçilseydi metin bir başsağlığı mektubuna inerdi.

Atıf ve kaynak notu

consolatio eserin adında geçen, yazarın kendi kullandığı bir terimdir; "teselli edebiyatı" (Konsolationsliteratur) ise modern bir tür adıdır.

İlgili kavramlar

Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: teselli, tesellileri, tesellisi, teselli ederken, teselli etti, teselli ettin

Metinlerde işaretlendiği yerler

17 yer · 17 eser

Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.