Kavram
Consolatio
- Yunanca
- παραμυθία (paramythia); λόγος παραμυθητικός (logos paramythētikos)
- Latince
- consolatio; solacium (avuntu)
- Almanca
- Trost; Konsolationsliteratur
- Fransızca
- consolation
- İngilizce
- consolation
- Türkçe
- teselli (solacium: avuntu, teselli)
Gündelik anlamdan felsefi anlama
Gündelikte consolatio yas tutan birine söylenen yatıştırıcı sözdür. Felsefede bir ruh hekimliği (medicina animi) türüne dönüşür: acı yanlış bir kanaatten (opinio) doğduğu ölçüde akılla tedavi edilebilir. Cicero okulların teselli yollarını sayar (Tusc. 3.76): Kleanthes'e göre olan şey kötülük değildir; Peripatetiklere göre kötülük büyük değildir; Epikurosçulara göre dikkat iyi şeylere çevrilmelidir; Kyrenacılara göre beklenmeyen bir şey olmamıştır; Khrysippos'a göre yas tutmak vazife değildir. Tür sabit toposlar kullanır: örnekler (exempla), ölümün herkese ortak oluşu, iyiliklerin ödünç verilmiş olması, ölümün kötülük olmaması, ölenin daha iyi bir yerde olması.
Tarih içinde
| Dönem | Düşünür | Anlam | Kaynak |
|---|---|---|---|
| MÖ 4.–3. yy | Krantor | Türün kurucusu sayılan Peri penthous (kayıp) | — |
| MÖ 45 | Cicero | Okulların teselli yolları; yasın kanaate bağlı oluşu | Cicero, Tusculanae disputationes III |
| MS 1. yy | Seneca | Örnekler, ödünç iyilikler, ölümün kötülük olmayışı, ölenin gökteki hayatı | Seneca, Ad Marciam |
| MS 42–43 | Seneca | Teselli edilen sürgünün teselli edene dönüşmesi; sürgünün kötülük olmayışı | Seneca, Ad Helviam |
| MS 43–44 | Seneca | Kardeş yasına teselli; ilimle ve hükümdarın varlığıyla avunma | Seneca, Ad Polybium |
| MS 524 | Boethius | Felsefenin kendisi teselli edicidir (De consolatione philosophiae) | — |
Dönüşüm: yas tutana söylenen sözden, felsefenin ruhu tedavi eden bir sanatına; Boethius'ta felsefenin kendisinin kişileşip teselli eden olmasına; Hristiyan düşüncede ölümden sonraki hayat umuduna dayanan tesellilere.
Dillerde karşılıkları
| Dil | Karşılık | Köken ve kullanım |
|---|---|---|
| Yunanca | παραμυθία (paramythia); παραμυθητικὸς λόγος | "Gönül alma, yatıştırma"; türün ilk felsefî örneği Akademili Krantor'un kayıp Peri penthous ("Yas Üzerine") eseridir (Cicero, Acad. 2.135). |
| Latince | consolatio; solacium | consolari "teselli etmek" (con- + solari "avutmak"); solacium tek tek avuntu, avutan şey; consolatio teselli etme işi ve bu işi gören yazı türü. Cicero kızı Tullia öldüğünde kendine bir Consolatio yazmıştır (kayıp; Tusc. 1.65, 3.76). |
| Almanca / Fransızca | Trost / consolation | |
| İngilizce | consolation |
Türkçe karşılığı
teselli. avuntu: gündelik ve hafiftir, çoğu zaman aldatıcı bir oyalanmayı çağrıştırır; solacium için yerindedir. teskin: yatıştırma, tıbbî ve resmîdir. taziye: başsağlığı dileğidir, felsefî bir tedavi değildir. Tercih: teselli; solacium bağlama göre "avuntu" ya da "teselli".
"Teselli" hem gündelik gönül almayı hem de akla dayanan bir yatıştırmayı karşılar. Stoacı consolatio gönül okşamak değildir: Seneca Marcia'ya "başkaları yumuşak davransın, ben senin kederinle çarpışmaya karar verdim" der (Ad Marciam 1.5). "Avuntu" seçilseydi bu sert, tedavi edici yan kaybolur; "taziye" seçilseydi metin bir başsağlığı mektubuna inerdi.
Atıf ve kaynak notu
consolatio eserin adında geçen, yazarın kendi kullandığı bir terimdir; "teselli edebiyatı" (Konsolationsliteratur) ise modern bir tür adıdır.
İlgili kavramlar
Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: teselli, tesellileri, tesellisi, teselli ederken, teselli etti, teselli ettin
Metinlerde işaretlendiği yerler
17 yer · 17 eser
Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.
- Seneca, Marcia'ya Teselli1.6
- Seneca, Ruh Huzuru Üzerine5.2
- Seneca, Polybius'a Teselli1
- Seneca, Annesi Helvia'ya Teselli1.2
- Seneca, İyilikler Üzerine6.37.2
- Seneca, Lucilius'a Ahlâk Mektupları2.21.11
- Quintilianus, Hatiplik Eğitimi6.pr.11
- Augustinus, Akademikler'e Karşı2.3
- Augustinus, Katolik Kilisesinin ve Maniheistlerin Ahlâkı Üzerine30
- Augustinus, İtiraflar1.7
- Augustinus, Tekvin'in Lafzî Tefsiri12.34
- Augustinus, Tanrı Devleti1.16
- Sevillalı Isidorus, Etimolojiler7.5_4
- Sevillalı Isidorus, Farklar (Kelimelerin Hususiyeti Üzerine)2.40_2
- Sevillalı Isidorus, Hükümler1.15
- Sevillalı Isidorus, Eşanlamlılar (Günahkâr Ruhun Ağıtı)1_2
- Nietzsche, Tragedyanın DoğuşuGT-7.2