Kavram
Potestas
- Yunanca
- ἐξουσία (exousia)
- Latince
- potestas
- Almanca
- Macht, Vermögen
- Fransızca
- pouvoir
- İngilizce
- power, authority
- Türkçe
- güç; elde olma; yetki
Gündelik anlamdan felsefi anlama
Gündelik ve hukukî dilde bir kişinin elindeki yetkidir (patria potestas, memurun potestas'ı). Augustinus De spiritu et littera 53'te terimi tanımlar: Güç, iradenin yanında yapma imkânının bulunmasıdır (ubi voluntati adiacet facultas faciendi). Kişinin elinde olan, isterse yaptığı, istemezse yapmadığı şeydir. İsteme ile yapabilme ayrıdır: Yapamayacağımız şeyi isteyebilir, istemediğimiz şeyi yapabiliriz. Böylece zorlanma altındaki edim bile iradeyle yapılmış sayılır, çünkü kişi başka bir kötülükten kaçmak için onu seçmiştir.
Tarih içinde
| Dönem | Düşünür | Anlam | Kaynak |
|---|---|---|---|
| MÖ 1. yy | Roma hukuku | Yetki, baba ve memur iktidarı | |
| 1. yy | Pavlus | Tanrı'dan olmayan yetki yoktur | Romalılar 13:1 |
| 412 | Augustinus | İradenin yanında yapma imkânı; iman elimizdedir ama kötü iradenin gücü Tanrı'nın yargısından gelir | Augustinus, De spiritu et littera 53–54 |
Dönüşüm: Hukukî yetkiden, iradenin bir yapma imkânıyla birleştiği psikolojik duruma.
Dillerde karşılıkları
| Dil | Karşılık | Köken ve kullanım |
|---|---|---|
| Yunanca | ἐξουσία | Yeni Ahit'te yetki, verilmiş izin (Romalılar 13:1; Yuhanna 19:11). |
| Latince | potestas | posse "yapabilmek" fiilinden; in potestate esse "elde olmak". Augustinus adı açıkça bu fiile bağlar (De spiritu et littera 53). |
| Almanca / Fransızca | Macht, Vermögen / pouvoir | |
| İngilizce | power, authority |
Türkçe karşılığı
güç; yetki; elde olma. elde olma / elimizde: in potestate kalıbı için en doğal Türkçe. güç: "isteme" karşısında tek başına potestas için. yetki: başkasından verilen potestas için (Pilatus, kötülerin aldığı imkân). iktidar: Roma hukukunda ve siyasette yerinde, burada fazla dar.
"Elde olma" karşılığı meseleyi iradeye bağlar: Bir şey elimizdeyse isteyince yaparız. "Yetki" ise bir verene gönderme yapar. Augustinus iki anlamı bilerek yan yana tutar: İman elimizdedir, ama elde olan her şey Tanrı'dan verilmiştir.
Atıf ve kaynak notu
Augustinus'un tanımı Pelagiusçu tartışmanın içinde yapılmıştır. De spiritu et littera 60'ta imanın elimizde oluşu rızaya indirilir; sonraki yazılarda (De praedestinatione sanctorum 3, 7) imanın başlangıcını insana bırakan erken görüşünü kendisi düzeltir.
İlgili kavramlar
- voluntas: isteme ile yapabilme ayrımı.
- liberum arbitrium: elde olan her şey hür mü?
- potentia: Tanrı'nın kudreti ile insanın gücü.
- necessitas: yetki verilmesi zorunluluk getirmez.
Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: elimizde, gücün, elinde olanı, gücünü, gücüne, güç
Metinlerde işaretlendiği yerler
17 yer · 17 eser
Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.
- Augustinus, Ruh ve Harf Üzerine53
- Augustinus, Tabiat ve Lütuf Üzerine20
- Augustinus, Lütuf ve Hür İrade ÜzerinePL44.885_2
- Augustinus, Azizlerin Takdiri ÜzerinePL44.975
- Augustinus, Sebat Lütfu ÜzerinePL45.1003
- Augustinus, Tashihler1.8.3
- Boethius, Felsefenin Tesellisi2.P6
- Boethius, Eutykhes'e ve Nestorius'a Karşı8
- Boethius, Aristoteles'in Önermeler Üzerine'si ŞerhiPL64.379_2
- Boethius, Aristoteles'in Önermeler Üzerine'si Şerhi (İkinci Şerh)PL64.505
- Boethius, Cicero'nun Topika'sı ŞerhiPL64.1149_2
- Sevillalı Isidorus, Etimolojiler9.3
- Sevillalı Isidorus, Farklar (Kelimelerin Hususiyeti Üzerine)1.9
- Sevillalı Isidorus, Hükümler3.42
- Sevillalı Isidorus, Eşanlamlılar (Günahkâr Ruhun Ağıtı)2_10
- Sevillalı Isidorus, Kilise Vazifeleri Üzerine1.1
- Hegel, Tarih Felsefesi Dersleri185