İçeriğe geç

Kavram

Electio

Yunanca
ἐκλογή (eklogē) "seçim"
Latince
electio; eligere "seçmek"; electi "seçilmişler"
Almanca
Erwählung
Fransızca
élection
İngilizce
choice; election
Türkçe
seçim; seçmek, seçilmiş

Gündelik anlamdan felsefi anlama

Gündelik dilde seçmek, seçeneklerden birini bir gerekçeyle tercih etmektir. Augustinus Simplicianus'a Muhtelif Meseleler I 2'de (396–397) Rom 9,11'i ("Tanrı'nın seçime göre olan maksadı kalıcı olsun diye") tartışır: Henüz doğmamış ikizler arasında hiçbir fark yokken nasıl bir seçim olabilir? Önce Tanrı'nın önceden bildiği imana göre seçtiği görüşünü sınar ve reddeder; sonunda "Tanrı'nın maksadı seçime göre kalıcı olmaz, seçim maksattan doğar" der. Seçim aklanmadan sonra gelir; aklanacak olanların seçimi ise gizlidir ve insanların gözünde zekâya, öğrenime, hatta günahların azlığına göre yapılmaz. Augustinus sonunda Tanrı'nın uygun çağrısını (vocatio congrua) koyar: Seçilenler, uyacakları biçimde çağrılanlardır.

Tarih içinde

Dönem Düşünür Anlam Kaynak
MÖ 1. yy Cicero seçme ve kaçınma; tabiata uygun olanın seçimi Cicero, De finibus III
1. yy Pavlus "seçime göre olan maksat", "lütfun seçimi" Rom 9,11; 11,5
394–395 Augustinus Tanrı önceden bildiği imana göre seçer Expositio quarumdam propositionum ex epistola ad Romanos 60
396–397 Augustinus seçim liyakatten değil maksattan doğar; uygun çağrı Augustinus, Ad Simplicianum I 2
428–429 Augustinus seçilmişlerin önceden belirlenmesi ve sebat lütfu De praedestinatione sanctorum, De dono perseverantiae
16. yy Calvin çifte önceden belirleme Institutio III 21–24

Dönüşüm: Stoacıların "seçilmeye değer olanı seçmek"inden, Augustinus'ta insanın değil Tanrı'nın, gerekçesi insana gizli kalan seçimine.

Dillerde karşılıkları

Dil Karşılık Köken ve kullanım
Yunanca ἐκλογή (eklogē) Pavlus'ta "seçime göre olan maksat" (ἡ κατ᾽ ἐκλογὴν πρόθεσις, Rom 9,11) ve "lütfun seçimi" (ἐκλογὴ χάριτος, Rom 11,5). Felsefede (Stoacılar) "seçilmeye değer şeyleri seçmek" anlamında da kullanılır.
Latince electio; eligere, electi E-legere "ayıklayıp almak" kökünden. Cicero'da tercih, seçme (electio et declinatio); Augustinus'ta Tanrı'nın bazılarını kurtuluşa seçmesi; propositum "maksat", vocatio "çağrı", praedestinatio "önceden belirleme" ile birlikte kullanılır.
Almanca / Fransızca Erwählung / élection
İngilizce choice; election

Türkçe karşılığı

seçim; seçmek, seçilmiş. seçim: yaşayan, açık kelime; siyasî "seçim" çağrışımı bağlamla kolayca giderilir. istıfa: Osmanlıca ve kelâm dilinde "seçip arıtma"; bugünkü okura yabancı ve "istifa etmek" ile karışır; kullanılmadı. ihtiyar: hür irade (arbitrium) anlamına daha yakın; kullanılmadı.

Türkçede "seçim" seçenin seçilenlerde gördüğü bir farka dayanır. Augustinus'un Ad Simplicianum'daki sonucu ise tam da bunu reddeder: Seçim liyakatten doğmaz, Tanrı'nın maksadından doğar; ölçütü bize "o kadar gizlidir ki aynı hamurda hiç görünemez".

Atıf ve kaynak notu

Ad Simplicianum'da Augustinus henüz sonraki praedestinatio öğretisinin bütün sonuçlarını çıkarmaz; "çifte önceden belirleme" Augustinus'a değil, sonraki yorumculara aittir.

İlgili kavramlar

Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: seçime, seçilmiş, seçimiyle, seçilmişlerin, seçtiklerini, seçip

Metinlerde işaretlendiği yerler

16 yer · 16 eser

Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.