Kavram
Electio
- Yunanca
- ἐκλογή (eklogē) "seçim"
- Latince
- electio; eligere "seçmek"; electi "seçilmişler"
- Almanca
- Erwählung
- Fransızca
- élection
- İngilizce
- choice; election
- Türkçe
- seçim; seçmek, seçilmiş
Gündelik anlamdan felsefi anlama
Gündelik dilde seçmek, seçeneklerden birini bir gerekçeyle tercih etmektir. Augustinus Simplicianus'a Muhtelif Meseleler I 2'de (396–397) Rom 9,11'i ("Tanrı'nın seçime göre olan maksadı kalıcı olsun diye") tartışır: Henüz doğmamış ikizler arasında hiçbir fark yokken nasıl bir seçim olabilir? Önce Tanrı'nın önceden bildiği imana göre seçtiği görüşünü sınar ve reddeder; sonunda "Tanrı'nın maksadı seçime göre kalıcı olmaz, seçim maksattan doğar" der. Seçim aklanmadan sonra gelir; aklanacak olanların seçimi ise gizlidir ve insanların gözünde zekâya, öğrenime, hatta günahların azlığına göre yapılmaz. Augustinus sonunda Tanrı'nın uygun çağrısını (vocatio congrua) koyar: Seçilenler, uyacakları biçimde çağrılanlardır.
Tarih içinde
| Dönem | Düşünür | Anlam | Kaynak |
|---|---|---|---|
| MÖ 1. yy | Cicero | seçme ve kaçınma; tabiata uygun olanın seçimi | Cicero, De finibus III |
| 1. yy | Pavlus | "seçime göre olan maksat", "lütfun seçimi" | Rom 9,11; 11,5 |
| 394–395 | Augustinus | Tanrı önceden bildiği imana göre seçer | Expositio quarumdam propositionum ex epistola ad Romanos 60 |
| 396–397 | Augustinus | seçim liyakatten değil maksattan doğar; uygun çağrı | Augustinus, Ad Simplicianum I 2 |
| 428–429 | Augustinus | seçilmişlerin önceden belirlenmesi ve sebat lütfu | De praedestinatione sanctorum, De dono perseverantiae |
| 16. yy | Calvin | çifte önceden belirleme | Institutio III 21–24 |
Dönüşüm: Stoacıların "seçilmeye değer olanı seçmek"inden, Augustinus'ta insanın değil Tanrı'nın, gerekçesi insana gizli kalan seçimine.
Dillerde karşılıkları
| Dil | Karşılık | Köken ve kullanım |
|---|---|---|
| Yunanca | ἐκλογή (eklogē) | Pavlus'ta "seçime göre olan maksat" (ἡ κατ᾽ ἐκλογὴν πρόθεσις, Rom 9,11) ve "lütfun seçimi" (ἐκλογὴ χάριτος, Rom 11,5). Felsefede (Stoacılar) "seçilmeye değer şeyleri seçmek" anlamında da kullanılır. |
| Latince | electio; eligere, electi | E-legere "ayıklayıp almak" kökünden. Cicero'da tercih, seçme (electio et declinatio); Augustinus'ta Tanrı'nın bazılarını kurtuluşa seçmesi; propositum "maksat", vocatio "çağrı", praedestinatio "önceden belirleme" ile birlikte kullanılır. |
| Almanca / Fransızca | Erwählung / élection | |
| İngilizce | choice; election |
Türkçe karşılığı
seçim; seçmek, seçilmiş. seçim: yaşayan, açık kelime; siyasî "seçim" çağrışımı bağlamla kolayca giderilir. istıfa: Osmanlıca ve kelâm dilinde "seçip arıtma"; bugünkü okura yabancı ve "istifa etmek" ile karışır; kullanılmadı. ihtiyar: hür irade (arbitrium) anlamına daha yakın; kullanılmadı.
Türkçede "seçim" seçenin seçilenlerde gördüğü bir farka dayanır. Augustinus'un Ad Simplicianum'daki sonucu ise tam da bunu reddeder: Seçim liyakatten doğmaz, Tanrı'nın maksadından doğar; ölçütü bize "o kadar gizlidir ki aynı hamurda hiç görünemez".
Atıf ve kaynak notu
Ad Simplicianum'da Augustinus henüz sonraki praedestinatio öğretisinin bütün sonuçlarını çıkarmaz; "çifte önceden belirleme" Augustinus'a değil, sonraki yorumculara aittir.
İlgili kavramlar
Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: seçime, seçilmiş, seçimiyle, seçilmişlerin, seçtiklerini, seçip
Metinlerde işaretlendiği yerler
16 yer · 16 eser
Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.
- Augustinus, Simplicianus'a Muhtelif Meseleler1_9
- Augustinus, Hristiyan Öğretisi Üzerine83
- Augustinus, Teslis Üzerine164
- Augustinus, Tekvin'in Lafzî Tefsiri6.9
- Augustinus, Tanrı Devleti15.18
- Augustinus, El Kitabı (İman, Ümit ve Sevgi Üzerine)98
- Augustinus, Ruh ve Harf Üzerine40
- Augustinus, Lütuf ve Hür İrade ÜzerinePL44.891_2
- Augustinus, İkaz ve Lütuf ÜzerinePL44.923
- Augustinus, Azizlerin Takdiri ÜzerinePL44.969
- Augustinus, Sebat Lütfu ÜzerinePL45.1001
- Boethius, Katolik İman Üzerine1_3
- Sevillalı Isidorus, Etimolojiler7.8_3
- Sevillalı Isidorus, Hükümler1.15
- Sevillalı Isidorus, Kilise Vazifeleri Üzerine2.24
- Nietzsche, Tan KızıllığıM-72