Kavram
syllogismus
- Yunanca
- συλλογισμός (syllogismos)
- Latince
- syllogismus
- İngilizce
- syllogism
- Türkçe
- kıyas
Gündelik anlamdan felsefi anlama
Hesaplama, toplama demektir; Aristoteles'te belirli öncüllerden zorunlu sonuç çıkaran akıl yürütme olur.
Tarih içinde
| Dönem | Düşünür | Anlam | Kaynak |
|---|---|---|---|
| MÖ 4. yy | Aristoteles | apodiktik ve diyalektik kıyasın cinsi | |
| 3. yy | Porphyrios | Beş sesin biri olarak ele alınır (Eisagoge) | |
| 6. yy | Boethius | Kıyas apodiktik ve diyalektik kıyasın cinsidir; önermelerden, önermeler sözlerden oluşur; Eisagoge bu yolun ilk adımıdır | Boethius, In Isagogen I |
Dönüşüm: hesaptan mantığın temel birimine.
Dillerde karşılıkları
| Dil | Karşılık | Köken ve kullanım |
|---|---|---|
| Yunanca | συλλογισμός (syllogismos) | Aristoteles, Birinci Analitikler: önermelerden zorunlu sonuç çıkaran söz |
| Latince | syllogismus | Yunancadan alıntı; Cicero ratiocinatio, collectio der |
| Almanca / Fransızca | Syllogismus / syllogisme | |
| İngilizce | syllogism |
Türkçe karşılığı
kıyas. rakipler: tasım (öz Türkçe), kıyas (yerleşik). Tercih: kıyas
Atıf ve kaynak notu
Boethius burada kıyas öğretisini Eisagoge → Kategoriler → Peri hermeneias → Analitikler sıralamasına yerleştirir; bu sıra Latin mantık müfredatını belirler.
İlgili kavramlar
Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: kıyas, kıyaslar, kıyaslara, kıyasların, kıyasta, kıyasları
Metinlerde işaretlendiği yerler
18 yer · 17 eser
Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.
- Boethius, Porphyrios'un Eisagoge'si Şerhi, Birinci ŞerhPL64.13
- Boethius, Aristoteles'in Kategoriler'i ŞerhiPL64.161
- Boethius, Aristoteles'in Önermeler Üzerine'si ŞerhiPL64.317_2
- Boethius, Aristoteles'in Önermeler Üzerine'si Şerhi (İkinci Şerh)PL64.397
- Boethius, Kategorik Kıyaslara GirişPL64.761
- Boethius, Kategorik Kıyas ÜzerinePL64.793
- Boethius, Şartlı Kıyaslar ÜzerinePL64.831
- Boethius, Bölme ÜzerinePL64.889
- Boethius, Topik Farklar ÜzerinePL64.1173
- Boethius, Cicero'nun Topika'sı ŞerhiPL64.1045_2
- Sevillalı Isidorus, Etimolojiler2.7
- Descartes, Yöntem Üzerine Konuşma8
- Descartes, Zihnin Yönetimi İçin KurallarAT10.363
- Hegel, Tinin Fenomenolojisi58
- Hegel, Mantık Bilimi14
- Hegel, Felsefî Bilimler Ansiklopedisinin Ana Hatları24 41
- Nietzsche, Putların AlacakaranlığıGD-Sokrates-7