Kavram
Felicitas
- Yunanca
- εὐτυχία (eutykhia) "iyi talih"; εὐδαιμονία (eudaimonia) "saadet"
- Latince
- felicitas; felix "mutlu, talihli"; infelicitas "bahtsızlık"
- Almanca
- Glück, Glückseligkeit
- Fransızca
- félicité, bonheur
- İngilizce
- happiness, felicity
- Türkçe
- mutluluk
Gündelik anlamdan felsefi anlama
Gündelik Latincede felicitas işlerin yolunda gitmesi, bereket, başarı ve iyi talihtir. Tanrıça olarak Roma'da tapınak almıştır. Augustinus kelimeyi ikiye ayırır: Tanrı'nın iyilere de kötülere de verdiği geçici dünya mutluluğu ve yalnız iyilere verdiği gerçek mutluluk (IV 33). Gerçek mutluluk tanrıça değil, Tanrı'nın armağanıdır; insanın dilediği her şey onda toplanır (IV 21, 23).
Tarih içinde
| Dönem | Düşünür | Anlam | Kaynak |
|---|---|---|---|
| Cumhuriyet Roma'sı | Roma dini ve siyaseti | Bereket ve başarı; komutanın niteliği; tanrıça Felicitas | Lucullus'un tapınağı (Augustinus, De civitate Dei IV 23) |
| 413–426 | Augustinus | Geçici dünya mutluluğu / gerçek mutluluk; tanrıça değil Tanrı'nın armağanı; fortuna'dan farkı liyakattir | Augustinus, De civitate Dei IV 3, 18, 21, 23, 25, 33 |
Dönüşüm: Dışarıdan gelen başarı ve talihten, Tanrı'nın verdiği ve iç ahlâkî değere bağlı mutluluğa.
Dillerde karşılıkları
| Dil | Karşılık | Köken ve kullanım |
|---|---|---|
| Yunanca | εὐτυχία; εὐδαιμονία | Kelimenin eski anlamı eutykhia'ya, Augustinus'un "gerçek mutluluk" (vera felicitas) kullanımı eudaimonia'ya yaklaşır. |
| Latince | felicitas | Felix önce "verimli, bereketli" demektir; oradan "talihi yaver giden, mutlu" anlamına geçer. Roma'da komutanın başarısını sağlayan nitelik ve bir tanrıça adıdır. |
| Almanca / Fransızca | Glück / félicité, bonheur | Almanca Glück talih ile mutluluğu tek kelimede birleştirir, felicitas'ın iki yüzü burada görünür. |
| İngilizce | happiness, felicity |
Türkçe karşılığı
mutluluk. saadet: bu projede beatitudo'ya ayrılmıştır, ayrım silinmesin diye kullanılmaz. bahtiyarlık: talih yönünü iyi verir, ama vera felicitas için dar kalır; geçici dünya mutluluğu bağlamında kullanılabilir. refah: yalnız maddî durumu anlatır. mutluluk: hem geçici talih mutluluğunu hem gerçek mutluluğu taşıyabildiği için tercih edildi.
Felix talihi de mutluluğu da söyler. "Mutluluk" denince Augustinus'un felicitas ile fortuna arasındaki tartışması (IV 18) açık kalır: Biri liyakate bağlı iyi, öteki liyakate bakmayan rastlantıdır. "Talih" denseydi bu ayrım yok olurdu.
Atıf ve kaynak notu
Felicitas ile beatitudo Latin yazarlarda sık sık birbirinin yerine geçer; aralarındaki kesin ayrım bu projenin çeviri kararıdır ve her metinde aynı keskinlikte bulunmaz.
İlgili kavramlar
- beatitudo: saadet ve mutlu hayat.
- fortuna: rastlantıyla gelen talih.
- meritum: mutluluk liyakate bağlı mıdır?
- eudaimonia: Yunanca karşılık.
Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: mutluluğa, mutluluk, mutluluğunu, mutluluğuna, mutluluktur, mutluluktan
Metinlerde işaretlendiği yerler
16 yer · 16 eser
Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.
- Augustinus, Tanrı Devleti4.3
- Augustinus, El Kitabı (İman, Ümit ve Sevgi Üzerine)5
- Augustinus, Ruh ve Harf Üzerine37
- Augustinus, Yalana Karşı34
- Augustinus, Tashihler1.12.5
- Boethius, Felsefenin Tesellisi1.M4_2
- Boethius, Katolik İman Üzerine1_3
- Boethius, Cicero'nun Topika'sı ŞerhiPL64.1051
- Sevillalı Isidorus, Farklar (Kelimelerin Hususiyeti Üzerine)1.2
- Sevillalı Isidorus, Hükümler3.29
- Sevillalı Isidorus, Eşanlamlılar (Günahkâr Ruhun Ağıtı)2_4
- Descartes, Ruhun TutkularıAT11.468
- Descartes, Zihnin Yönetimi İçin Kurallar
- Nietzsche, Putların AlacakaranlığıGD-Sprueche-12
- Nietzsche, DeccalAC-1
- Nietzsche, Ecce HomoEH-Bücher-5