İçeriğe geç

Kavram

Felicitas

Yunanca
εὐτυχία (eutykhia) "iyi talih"; εὐδαιμονία (eudaimonia) "saadet"
Latince
felicitas; felix "mutlu, talihli"; infelicitas "bahtsızlık"
Almanca
Glück, Glückseligkeit
Fransızca
félicité, bonheur
İngilizce
happiness, felicity
Türkçe
mutluluk

Gündelik anlamdan felsefi anlama

Gündelik Latincede felicitas işlerin yolunda gitmesi, bereket, başarı ve iyi talihtir. Tanrıça olarak Roma'da tapınak almıştır. Augustinus kelimeyi ikiye ayırır: Tanrı'nın iyilere de kötülere de verdiği geçici dünya mutluluğu ve yalnız iyilere verdiği gerçek mutluluk (IV 33). Gerçek mutluluk tanrıça değil, Tanrı'nın armağanıdır; insanın dilediği her şey onda toplanır (IV 21, 23).

Tarih içinde

Dönem Düşünür Anlam Kaynak
Cumhuriyet Roma'sı Roma dini ve siyaseti Bereket ve başarı; komutanın niteliği; tanrıça Felicitas Lucullus'un tapınağı (Augustinus, De civitate Dei IV 23)
413–426 Augustinus Geçici dünya mutluluğu / gerçek mutluluk; tanrıça değil Tanrı'nın armağanı; fortuna'dan farkı liyakattir Augustinus, De civitate Dei IV 3, 18, 21, 23, 25, 33

Dönüşüm: Dışarıdan gelen başarı ve talihten, Tanrı'nın verdiği ve iç ahlâkî değere bağlı mutluluğa.

Dillerde karşılıkları

Dil Karşılık Köken ve kullanım
Yunanca εὐτυχία; εὐδαιμονία Kelimenin eski anlamı eutykhia'ya, Augustinus'un "gerçek mutluluk" (vera felicitas) kullanımı eudaimonia'ya yaklaşır.
Latince felicitas Felix önce "verimli, bereketli" demektir; oradan "talihi yaver giden, mutlu" anlamına geçer. Roma'da komutanın başarısını sağlayan nitelik ve bir tanrıça adıdır.
Almanca / Fransızca Glück / félicité, bonheur Almanca Glück talih ile mutluluğu tek kelimede birleştirir, felicitas'ın iki yüzü burada görünür.
İngilizce happiness, felicity

Türkçe karşılığı

mutluluk. saadet: bu projede beatitudo'ya ayrılmıştır, ayrım silinmesin diye kullanılmaz. bahtiyarlık: talih yönünü iyi verir, ama vera felicitas için dar kalır; geçici dünya mutluluğu bağlamında kullanılabilir. refah: yalnız maddî durumu anlatır. mutluluk: hem geçici talih mutluluğunu hem gerçek mutluluğu taşıyabildiği için tercih edildi.

Felix talihi de mutluluğu da söyler. "Mutluluk" denince Augustinus'un felicitas ile fortuna arasındaki tartışması (IV 18) açık kalır: Biri liyakate bağlı iyi, öteki liyakate bakmayan rastlantıdır. "Talih" denseydi bu ayrım yok olurdu.

Atıf ve kaynak notu

Felicitas ile beatitudo Latin yazarlarda sık sık birbirinin yerine geçer; aralarındaki kesin ayrım bu projenin çeviri kararıdır ve her metinde aynı keskinlikte bulunmaz.

İlgili kavramlar

Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: mutluluğa, mutluluk, mutluluğunu, mutluluğuna, mutluluktur, mutluluktan

Metinlerde işaretlendiği yerler

16 yer · 16 eser

Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.