Kavram
eudaimonia
- Yunanca
- εὐδαιμονία
- Latince
- beatitudo / felicitas
- Almanca
- Glückseligkeit, Glück
- Fransızca
- bonheur, félicité
- İngilizce
- happiness, flourishing
- Türkçe
- mutluluk (eudaimonia)
Gündelik anlamdan felsefi anlama
Gündelik dilde eudaimōn talihli, varlıklı, işleri yolunda olan kişidir (Herodotos'ta Solon–Kroisos konuşması: kimseye ölmeden mutlu denmez). Felsefi anlam Sokratik soruyla doğar: "Nasıl yaşamak gerekir?" (Devlet 352d). Devlet I'de Sokrates, işlev argümanıyla (bkz. ergon) iyi yaşayanın mutlu olduğunu ve adaletin psykhē'nin aretē'si olduğunu birleştirerek adil olanın mutlu olduğu sonucuna varır (353e–354a); Devlet II'de Glaukon ise mutluluğu yalnızca görünüşte adil ama gerçekte adaletsiz olanın yaşamına bağlar (Gyges yüzüğü, 359c–360d).
Tarih içinde
| Dönem | Düşünür | Anlam | Kaynak |
|---|---|---|---|
| Arkaik | Herodotos (Solon) | Talihin yaver gitmesi; bütün bir yaşamın sonunda verilen yargı | |
| Klasik | Demokritos | "Eudaimonia ne sürülerde ne altında oturur; psykhē daimon'un yurdudur" (DK 68 B170–171) | daimon · euthymia |
| Klasik | Platon | Adil olanın iyi yaşaması; aretē ile mutluluğun birliği (Devlet 352d–354a; Gorgias 470e, 507c) | arete · dike |
| Klasik | Aristoteles | En yüksek iyi; aretē'ye uygun psykhē etkinliği, tam bir yaşam boyunca (NE I.7) | ergon |
Dönüşüm: Dışarıdan verilen bir talih yargısından, kişinin kendi psykhē'sinin düzenine bağlı bir iç başarıya. Demokritos ve Sokrates'le "daimon" dışarıdaki tanrısal paydan psykhē'nin kendisine taşınır.
Dillerde karşılıkları
| Dil | Karşılık | Köken ve kullanım |
|---|---|---|
| Yunanca | εὐδαιμονία (eudaimonia) | eu (iyi) + daimōn (payı dağıtan tanrısal güç): "iyi bir daimon'a sahip olmak", talihi yaver gitmek. Sıfatı eudaimōn, karşıtı kakodaimōn, athlios (perişan). Yakın sözcük makarios (bahtiyar, tanrılara özgü kutluluk). Projede ilk geçiş: Savunma 25b (gündelik "talih"); teknik bağlamda: Devlet 352d–354a. |
| Latince | beatitudo / felicitas | beatitudo (Cicero, Augustinus) tanrısal-dinsel kutluluğa kayar; felicitas talih ve bereket vurgulu. |
| Almanca / Fransızca | Glückseligkeit / bonheur | Kant'ın Glückseligkeit'ı kişisel eğilimlerin doyumuna indirgenmiş anlamıyla Yunanca kavramdan uzaklaşır; flourishing (İng.) çağdaş erdem etiğinde yaygın. |
| İngilizce | happiness, flourishing |
Türkçe karşılığı
mutluluk (eudaimonia).
"Mutluluk" dersem modern okur bir iç duyguyu (hoşnutluk, keyif) anlar; Thrasymakhos'un tyrannos'u ise hoşnut olduğu için değil, "mutlu ve bahtiyar diye anıldığı" için eudaimōn'dur (344b): Söz konusu olan, dışarıdan bakıldığında da görülen, bütün bir yaşamın başarısıdır. "Saadet" bu nesnel boyutu daha iyi taşır ama dinsel bir kutluluk tonu ekler. Transliterasyon parantezi bu gerilimi açık tutmak içindir.
Çeviride kullanımı
Platon çevirisinde eudaimonia / eudaimōn "mutluluk / mutlu" olarak veriliyor; teknik ağırlık taşıdığı yerlerde (Devlet 352d'den itibaren) ilk geçişte "(eudaimōn — eudaimonia)" biçiminde bu nota bağlanıyor. Makarios = "bahtiyar" ayrı tutuluyor.
Atıf ve kaynak notu
"Eudaimonizm" (etiğin mutluluk erekli olması) adı modern bir sınıflandırmadır ve çoğunlukla Aristoteles üzerinden Platon'a geriye yansıtılır. Platon'da eudaimonia sistematik olarak tanımlanmaz; Devlet I'deki sonuç Sokrates'in kendi ağzından da yetersiz ilan edilir (354b–c).
İlgili kavramlar
Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: mesut, saadet, saadete, saadeti, saadetini, saadette
Metinlerde işaretlendiği yerler
27 yer · 9 eser
Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.
- Ksenophon, Sokrates'ten Hatıralar1.6.10
- Platon, Devlet352d 419a 466b 472c 545a 566d 580a
- Platon, Timaios34b 90b
- Platon, Kritias121a
- Platon, Kanunlar628d 683b 695a 734c 781b 816c 858d 870b 896e 927a 945d
- Platon, Epinomis973c
- Platon, Mektuplar326b 355b
- Aristoteles, Fizik197b
- Aristoteles, Nikomakhos'a Etik1095a10