İçeriğe geç

Kavram

eudaimonia

Yunanca
εὐδαιμονία
Latince
beatitudo / felicitas
Almanca
Glückseligkeit, Glück
Fransızca
bonheur, félicité
İngilizce
happiness, flourishing
Türkçe
mutluluk (eudaimonia)

Gündelik anlamdan felsefi anlama

Gündelik dilde eudaimōn talihli, varlıklı, işleri yolunda olan kişidir (Herodotos'ta Solon–Kroisos konuşması: kimseye ölmeden mutlu denmez). Felsefi anlam Sokratik soruyla doğar: "Nasıl yaşamak gerekir?" (Devlet 352d). Devlet I'de Sokrates, işlev argümanıyla (bkz. ergon) iyi yaşayanın mutlu olduğunu ve adaletin psykhē'nin aretē'si olduğunu birleştirerek adil olanın mutlu olduğu sonucuna varır (353e–354a); Devlet II'de Glaukon ise mutluluğu yalnızca görünüşte adil ama gerçekte adaletsiz olanın yaşamına bağlar (Gyges yüzüğü, 359c–360d).

Tarih içinde

Dönem Düşünür Anlam Kaynak
Arkaik Herodotos (Solon) Talihin yaver gitmesi; bütün bir yaşamın sonunda verilen yargı
Klasik Demokritos "Eudaimonia ne sürülerde ne altında oturur; psykhē daimon'un yurdudur" (DK 68 B170–171) daimon · euthymia
Klasik Platon Adil olanın iyi yaşaması; aretē ile mutluluğun birliği (Devlet 352d–354a; Gorgias 470e, 507c) arete · dike
Klasik Aristoteles En yüksek iyi; aretē'ye uygun psykhē etkinliği, tam bir yaşam boyunca (NE I.7) ergon

Dönüşüm: Dışarıdan verilen bir talih yargısından, kişinin kendi psykhē'sinin düzenine bağlı bir iç başarıya. Demokritos ve Sokrates'le "daimon" dışarıdaki tanrısal paydan psykhē'nin kendisine taşınır.

Dillerde karşılıkları

Dil Karşılık Köken ve kullanım
Yunanca εὐδαιμονία (eudaimonia) eu (iyi) + daimōn (payı dağıtan tanrısal güç): "iyi bir daimon'a sahip olmak", talihi yaver gitmek. Sıfatı eudaimōn, karşıtı kakodaimōn, athlios (perişan). Yakın sözcük makarios (bahtiyar, tanrılara özgü kutluluk). Projede ilk geçiş: Savunma 25b (gündelik "talih"); teknik bağlamda: Devlet 352d–354a.
Latince beatitudo / felicitas beatitudo (Cicero, Augustinus) tanrısal-dinsel kutluluğa kayar; felicitas talih ve bereket vurgulu.
Almanca / Fransızca Glückseligkeit / bonheur Kant'ın Glückseligkeit'ı kişisel eğilimlerin doyumuna indirgenmiş anlamıyla Yunanca kavramdan uzaklaşır; flourishing (İng.) çağdaş erdem etiğinde yaygın.
İngilizce happiness, flourishing

Türkçe karşılığı

mutluluk (eudaimonia).

"Mutluluk" dersem modern okur bir iç duyguyu (hoşnutluk, keyif) anlar; Thrasymakhos'un tyrannos'u ise hoşnut olduğu için değil, "mutlu ve bahtiyar diye anıldığı" için eudaimōn'dur (344b): Söz konusu olan, dışarıdan bakıldığında da görülen, bütün bir yaşamın başarısıdır. "Saadet" bu nesnel boyutu daha iyi taşır ama dinsel bir kutluluk tonu ekler. Transliterasyon parantezi bu gerilimi açık tutmak içindir.

Çeviride kullanımı

Platon çevirisinde eudaimonia / eudaimōn "mutluluk / mutlu" olarak veriliyor; teknik ağırlık taşıdığı yerlerde (Devlet 352d'den itibaren) ilk geçişte "(eudaimōn — eudaimonia)" biçiminde bu nota bağlanıyor. Makarios = "bahtiyar" ayrı tutuluyor.

Atıf ve kaynak notu

"Eudaimonizm" (etiğin mutluluk erekli olması) adı modern bir sınıflandırmadır ve çoğunlukla Aristoteles üzerinden Platon'a geriye yansıtılır. Platon'da eudaimonia sistematik olarak tanımlanmaz; Devlet I'deki sonuç Sokrates'in kendi ağzından da yetersiz ilan edilir (354b–c).

İlgili kavramlar

  • beatitudo (Latince karşılığı)
  • arete (aretē mutluluk için yeterli mi?)
  • ergon (iyi iş görmek = iyi yaşamak mı?)
  • dike (adil olan mı mutludur, adil görünen mi? — Gyges yüzüğü)
  • psyche

Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: mesut, saadet, saadete, saadeti, saadetini, saadette

Metinlerde işaretlendiği yerler

27 yer · 9 eser

Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.