İçeriğe geç

Kavram

Participatio

Yunanca
μέθεξις (methexis) · μετέχειν (metekhein) · μετάληψις (metalēpsis)
Latince
participatio; participare, participem esse "pay almak"; particeps "pay sahibi"
Almanca
Teilhabe
Fransızca
participation
İngilizce
participation
Türkçe
pay alma; pay alarak

Gündelik anlamdan felsefi anlama

Gündelik Latincede participatio bir şeye ortak olmak, payını almaktır. Augustinus De diversis quaestionibus LXXXIII 23'te bir sıfatın bir şeye iki şekilde yüklenebileceğini söyler: (1) o niteliği doğurduğu, onun ilkesi ve sebebi olduğu için (Tanrı ebediyetin yaratıcısı olduğu için ebedîdir; bilgeliği doğurduğu için bilgedir); (2) o nitelikten pay aldığı için (ruh ebediyetten pay alarak ebedî olur ve bilge olabilir de olmayabilir de). Pay alarak öyle olan şey o niteliğin karşıtını da kabul edebilir; niteliğin kendisi ise hiçbir şekilde etmez. Bu ayrım Oğul'un Baba'nın "benzerliği" olarak Baba'ya hiçbir yönden benzemez olamayacağını göstermek için kullanılır. 24. meselede değişebilen her şey değişmez iyiden pay alarak, var olduğu ölçüde iyidir.

Tarih içinde

Dönem Düşünür Anlam Kaynak
MÖ 4. yy Platon şeylerin eidos'lardan pay alması methexis
MS 3. yy Plotinos pay alınan ilke bölünmeden her yerde bütün olarak bulunur Enn. VI 4–5
388–396 Augustinus doğurarak öyle olma / pay alarak öyle olma; iyi şeyler değişmez iyiden pay alarak iyidir Augustinus, De diversis quaestionibus LXXXIII 23–24
13. yy Thomas Aquinas yaratılmışlar varlıktan (esse) pay alır ST I q.44 a.1

Dönüşüm: Platon'un eidos–şey ilişkisinden, Augustinus'ta Tanrı ile yaratık arasındaki ilişkiye ve Teslis teolojisinde Oğul'un pay alarak değil, doğrudan "benzerliğin kendisi" olmasına.

Dillerde karşılıkları

Dil Karşılık Köken ve kullanım
Yunanca μέθεξις (methexis), μετέχειν, μετάληψις Platon'da şeylerin eidos'lardan pay alması (Phaidon 100c; Parmenides 131a); bkz. methexis.
Latince participatio; participare, particeps pars ("parça, pay") + capere ("almak"): "pay alma". Cicero'da gündelik "ortak olma"; Augustinus'ta Platoncu anlamda ontolojik bağımlılık: iyi şeyler iyiliğin kendisinden pay alarak iyidir (De diversis quaestionibus LXXXIII 23–24).
Almanca / Fransızca Teilhabe / participation
İngilizce participation

Türkçe karşılığı

pay alma; pay alarak. pay alma: Platon çevirisinde methexis için seçilen karşılıkla aynıdır; Augustinus'un Platoncu kaynağını Türkçede görünür kılar ve "bir zaman iffetli olmayabilir" gibi ifadelerde payın alınıp yitirilebileceğini kendiliğinden düşündürür. katılım / iştirak: etkinliğe girmeyi ya da hukukî-ticarî ortaklığı çağrıştırır; kullanılmadı. ortaklık: societas, koinōnia için ayrıldı.

"Pay alma" demek, pay alınan şeyi bölüşülen bir bütün gibi düşündürür. Augustinus ise Plotinos'un izinden, pay alınan şeyin (iffet, ebediyet, bilgelik) pay alınmakla hiçbir şey kaybetmediğini, bozulmayı ve zamanlılığı kabul etmediğini vurgular. Seçilen karşılık bu farkı kendisi göstermez; okur, Augustinus'un iki ayrı "öyle olma" tarzını (doğurarak / pay alarak) ayırdığını akılda tutmalıdır.

Atıf ve kaynak notu

Augustinus participatio'yu sistemli bir öğreti olarak işlemez; terim, Platoncu kitaplardan (Plotinos, Porphyrios'un Latince çevirileri) aldığı bir düşünme aracı olarak erken eserlerinde ve tartışmalarda belirir.

İlgili kavramlar

Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: pay alarak, pay alması, pay alan, katılımına, pay alabilir, pay alma

Metinlerde işaretlendiği yerler

16 yer · 16 eser

Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.