Kavram
Participatio
- Yunanca
- μέθεξις (methexis) · μετέχειν (metekhein) · μετάληψις (metalēpsis)
- Latince
- participatio; participare, participem esse "pay almak"; particeps "pay sahibi"
- Almanca
- Teilhabe
- Fransızca
- participation
- İngilizce
- participation
- Türkçe
- pay alma; pay alarak
Gündelik anlamdan felsefi anlama
Gündelik Latincede participatio bir şeye ortak olmak, payını almaktır. Augustinus De diversis quaestionibus LXXXIII 23'te bir sıfatın bir şeye iki şekilde yüklenebileceğini söyler: (1) o niteliği doğurduğu, onun ilkesi ve sebebi olduğu için (Tanrı ebediyetin yaratıcısı olduğu için ebedîdir; bilgeliği doğurduğu için bilgedir); (2) o nitelikten pay aldığı için (ruh ebediyetten pay alarak ebedî olur ve bilge olabilir de olmayabilir de). Pay alarak öyle olan şey o niteliğin karşıtını da kabul edebilir; niteliğin kendisi ise hiçbir şekilde etmez. Bu ayrım Oğul'un Baba'nın "benzerliği" olarak Baba'ya hiçbir yönden benzemez olamayacağını göstermek için kullanılır. 24. meselede değişebilen her şey değişmez iyiden pay alarak, var olduğu ölçüde iyidir.
Tarih içinde
| Dönem | Düşünür | Anlam | Kaynak |
|---|---|---|---|
| MÖ 4. yy | Platon | şeylerin eidos'lardan pay alması | methexis |
| MS 3. yy | Plotinos | pay alınan ilke bölünmeden her yerde bütün olarak bulunur | Enn. VI 4–5 |
| 388–396 | Augustinus | doğurarak öyle olma / pay alarak öyle olma; iyi şeyler değişmez iyiden pay alarak iyidir | Augustinus, De diversis quaestionibus LXXXIII 23–24 |
| 13. yy | Thomas Aquinas | yaratılmışlar varlıktan (esse) pay alır | ST I q.44 a.1 |
Dönüşüm: Platon'un eidos–şey ilişkisinden, Augustinus'ta Tanrı ile yaratık arasındaki ilişkiye ve Teslis teolojisinde Oğul'un pay alarak değil, doğrudan "benzerliğin kendisi" olmasına.
Dillerde karşılıkları
| Dil | Karşılık | Köken ve kullanım |
|---|---|---|
| Yunanca | μέθεξις (methexis), μετέχειν, μετάληψις | Platon'da şeylerin eidos'lardan pay alması (Phaidon 100c; Parmenides 131a); bkz. methexis. |
| Latince | participatio; participare, particeps | pars ("parça, pay") + capere ("almak"): "pay alma". Cicero'da gündelik "ortak olma"; Augustinus'ta Platoncu anlamda ontolojik bağımlılık: iyi şeyler iyiliğin kendisinden pay alarak iyidir (De diversis quaestionibus LXXXIII 23–24). |
| Almanca / Fransızca | Teilhabe / participation | |
| İngilizce | participation |
Türkçe karşılığı
pay alma; pay alarak. pay alma: Platon çevirisinde methexis için seçilen karşılıkla aynıdır; Augustinus'un Platoncu kaynağını Türkçede görünür kılar ve "bir zaman iffetli olmayabilir" gibi ifadelerde payın alınıp yitirilebileceğini kendiliğinden düşündürür. katılım / iştirak: etkinliğe girmeyi ya da hukukî-ticarî ortaklığı çağrıştırır; kullanılmadı. ortaklık: societas, koinōnia için ayrıldı.
"Pay alma" demek, pay alınan şeyi bölüşülen bir bütün gibi düşündürür. Augustinus ise Plotinos'un izinden, pay alınan şeyin (iffet, ebediyet, bilgelik) pay alınmakla hiçbir şey kaybetmediğini, bozulmayı ve zamanlılığı kabul etmediğini vurgular. Seçilen karşılık bu farkı kendisi göstermez; okur, Augustinus'un iki ayrı "öyle olma" tarzını (doğurarak / pay alarak) ayırdığını akılda tutmalıdır.
Atıf ve kaynak notu
Augustinus participatio'yu sistemli bir öğreti olarak işlemez; terim, Platoncu kitaplardan (Plotinos, Porphyrios'un Latince çevirileri) aldığı bir düşünme aracı olarak erken eserlerinde ve tartışmalarda belirir.
İlgili kavramlar
Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: pay alarak, pay alması, pay alan, katılımına, pay alabilir, pay alma
Metinlerde işaretlendiği yerler
16 yer · 16 eser
Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.
- Augustinus, Seksen Üç Muhtelif Mesele1_4
- Augustinus, İtiraflar4.25
- Augustinus, Teslis Üzerine6
- Augustinus, Tekvin'in Lafzî Tefsiri3.20
- Augustinus, Tanrı Devleti5.11
- Augustinus, Ruh ve Harf Üzerine5
- Boethius, Felsefenin Tesellisi3.P10
- Boethius, Cevherler Nasıl İyidir1
- Boethius, Porphyrios'un Eisagoge'si Şerhi, Birinci ŞerhPL64.23
- Boethius, Aristoteles'in Önermeler Üzerine'si Şerhi (İkinci Şerh)PL64.401
- Boethius, Kategorik Kıyaslara GirişPL64.769
- Boethius, Aritmetik Üzerinepr_2
- Pseudo-Dionysios Areopagites, Dionysios Külliyatıs078
- Sevillalı Isidorus, Hükümler1.10
- Sevillalı Isidorus, Kilise Vazifeleri Üzerine1.30
- Thomas Aquinas, Varlık ve Öz Üzerine3.5