Kavram
Haeresis
- Yunanca
- αἵρεσις (hairesis)
- Latince
- haeresis; haereticus
- Almanca
- Häresie
- Fransızca
- hérésie
- İngilizce
- heresy
- Türkçe
- sapkın öğreti; sapkın
Gündelik anlamdan felsefi anlama
Felsefî bir "seçim" ya da "okul" adından, kilisenin iman kuralından sapmanın adına geçer. Augustinus'ta sapkınlar, Tanrı Devleti'nden sapıp insana göre yaşadıkları için yeryüzü şehrine aittir (XV 20); Nuh'un ortanca oğlu "sıcak" Ham onları simgeler (XVI 2). Yine de iyilere hizmet ederler: kışkırttıkları soru öğrenme fırsatına dönüşür (1 Kor. 11:19).
Tarih içinde
| Dönem | Düşünür | Anlam | Kaynak |
|---|---|---|---|
| MÖ 4. yy | Yunan okulları | Felsefî tercih, okul | |
| MS 1. yy | Pavlus | Bölünme, ayrılık (1 Kor. 11:19) | |
| 5. yy | Augustinus | Katolik imandan sapma; kilisenin sınanması ve öğrenme fırsatı | Augustinus, De civitate Dei XV 20; XVI 2; XVIII 51 |
Dönüşüm: tarafsız bir seçimden, değer yüklü bir sapmaya.
Dillerde karşılıkları
| Dil | Karşılık | Köken ve kullanım |
|---|---|---|
| Yunanca | αἵρεσις | haireomai: "seçmek"; felsefî okul, tercih edilen görüş. Elçilerin İşleri'nde hâlâ tarafsız "mezhep". |
| Latince | haeresis, haereticus | Yunancadan alıntı; Tertullianus'tan itibaren olumsuz. |
| Almanca / Fransızca | Häresie / hérésie | |
| İngilizce | heresy |
Türkçe karşılığı
sapkın öğreti; sapkın (kişi); sapkınlık. Rakibi "heretik" alıntıdır, "bidat" İslam teolojisine ait bir bağlam taşır. "Sapkın" fiili Augustinus'un deviare sözüne de uyar (deviantes ab huius fide, XV 20).
"Okul" okuması kelimenin Yunanca değer yüksüzlüğünü korur; "sapkınlık" okuması kiliseye bağlı bir yargıyı önceden içerir. Augustinus için ikincisi geçerlidir, ama sapkınlığın faydasını da gösterir.
Atıf ve kaynak notu
Sapkınlık, kimin ölçü alındığına bağlıdır; Augustinus ölçü olarak regula fidei "iman kuralı"nı (XV 26) koyar.
İlgili kavramlar
Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: sapkın öğretiler, sapkınlık, sapkınlar, sapkın, sapkınlara, sapkın öğretiyi
Metinlerde işaretlendiği yerler
15 yer · 15 eser
Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.
- Augustinus, Tanrı Devleti15.20
- Augustinus, El Kitabı (İman, Ümit ve Sevgi Üzerine)4
- Augustinus, Lütuf ve Hür İrade ÜzerinePL44.885
- Augustinus, Azizlerin Takdiri ÜzerinePL44.977
- Augustinus, Sebat Lütfu ÜzerinePL45.995_2
- Augustinus, Yalana Karşı1
- Augustinus, Tashihler1.8.3
- Boethius, Katolik İman Üzerine1_3
- Boethius, Eutykhes'e ve Nestorius'a Karşıpr~2
- Sevillalı Isidorus, Etimolojiler5.39_2
- Sevillalı Isidorus, Farklar (Kelimelerin Hususiyeti Üzerine)1.8
- Sevillalı Isidorus, Hükümler1.9
- Sevillalı Isidorus, Eşanlamlılar (Günahkâr Ruhun Ağıtı)2_9
- Sevillalı Isidorus, Kilise Vazifeleri Üzerine1.22
- Hegel, Tarih Felsefesi Dersleri250