İçeriğe geç

Kavram

Energeia (ἐνέργεια)

Yunanca
ἐνέργεια (energeia)
Latince
actus, operatio
Almanca
Wirklichkeit, Tätigkeit
Fransızca
acte, activité
İngilizce
activity, actuality
Türkçe
energeia (çevrilmez); Presokratiklerde "etkinlik (energeia)"

Gündelik anlamdan felsefi anlama

Gündelikte "iş görme, faaliyet". Aristoteles'te dynamis'in gerçekleşmesi; Fizik III'te devinimin cinsi: devinim bir energeia'dır, ama eksik, çünkü energeia'sı olduğu mümkün eksiktir. Devindiren ile devinenin energeia'sı birdir, tanımları ayrıdır (Thebai–Atina yolu örneği, 202a18–21, 202b13).

Tarih içinde

Dönem Düşünür Anlam Kaynak
MÖ 4. yy Aristoteles dynamis'in karşıtı; devinim = eksik energeia Aristoteles, Fizik
MÖ 4. yy Aristoteles Tanrı: saf energeia, düşünmenin düşünmesi Aristoteles - Metafizik XII
Geç Antik (Philolaos'a atfedilen sahte metin) Etkinlik Philolaos

Dönüşüm: Gündelik "iş görme"den varlıkbilimin temel kipine; Ortaçağ'da actus purus.

Dillerde karşılıkları

Dil Karşılık Köken ve kullanım
Yunanca ἐνέργεια (energeia); ἐνεργεῖν, ἐνεργοῦντα en + ergon "iş içinde olma". Aristoteles'in türettiği ya da teknikleştirdiği kelime; dynamis'in karşıtı. Fizik III.1–3'te devinim "eksik (atelēs) energeia" diye tanımlanır (201b31).
Latince actus, operatio actus entelekheia'yı da karşılar.
Almanca / Fransızca Wirklichkeit, Tätigkeit / acte, activité
İngilizce activity, actuality

Türkçe karşılığı

energeia. fiil / bilfiil: geçiş dönemi felsefe dilinde yerleşik, ama entelekheia ile ayrımı siler. etkinlik: Presokratiklerde (DK 44 B 21) seçildi; Aristoteles'te "etkin olmak" (energein) fiiliyle uyumlu, ama terim olarak "energeia" transliterasyonu tutuldu. enerji: modern fizik çağrışımı. Tercih: Fizik'te transliterasyon; fiil energein = etkin olmak, energounta = etkin olanlar.

Transliterasyon, dynamis–energeia–entelekheia üçlüsünü okura ayrı ayrı gösterir.

Atıf ve kaynak notu

Kelimenin teknik kullanımı Aristoteles'e aittir; Presokratiklere atfedilen tanıklıklarda geç dönemin yansımasıdır.

İlgili kavramlar

Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: fiil, fiilen, energeia, fiili, fiilî gerçekleşmeye

Metinlerde işaretlendiği yerler

16 yer · 15 eser

Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.