İçeriğe geç

Kavram

Patientia

Yunanca
ὑπομονή (hypomonē); μακροθυμία (makrothymia)
Latince
patientia; patiens "sabırlı", pati "katlanmak, çekmek"; tolerantia "dayanma"
Almanca
Geduld
Fransızca
patience
İngilizce
patience
Türkçe
sabır; katlanmak

Gündelik anlamdan felsefi anlama

Gündelik Latincede patientia "katlanma", hatta olumsuz anlamda "boyun eğme, uysallık"tır. Stoacılar ve Cicero onu cesaretin bir parçası saydı. Augustinus De civitate Dei I'de kavramı iki yönde kullanır: Tanrı Devleti bu dünyada ebedî yurdu "sabırla bekler" (önsöz); Tanrı'nın sabrı kötüleri tövbeye çağırırken, Tanrı'nın kamçısı iyileri sabra eğitir (I 8). Aynı ateş altında altın parlar, saman tüter: Aynı sıkıntı iyiyi arıtır, kötüyü mahveder. Regulus'un Kartacalıların hükmü altındaki sabrı (I 24) ile Cato'nun kendini öldürmesi karşılaştırılır; kendini öldürmek ruh büyüklüğü değil, katlanamama zaafıdır (I 22–23). Augustinus sonradan De patientia (417 dolayları) adlı ayrı bir eser yazar: Gerçek sabır, Tanrı'nın lütfunun armağanıdır ve iyi bir şey uğruna katlanmadır; kötü bir şey uğruna katlanan sabırlı değil, inatçıdır.

Tarih içinde

Dönem Düşünür Anlam Kaynak
MÖ 1. yy Cicero Cesaretin parçası: zor şeylere gönüllü ve uzun süre katlanma De inventione II 163
1. yy Seneca Bilgenin talih karşısındaki dayanıklılığı De providentia, De constantia sapientis
1. yy Pavlus Tanrı'nın sabrı tövbeye çağırır; sıkıntı sabrı doğurur Romalılar 2:4, 5:3
3. yy Tertullianus, Cyprianus Sabır Hristiyan erdemi, Tanrı'nın sabrını taklit De patientia; De bono patientiae
413–426 Augustinus Tanrı Devleti'nin bu dünyadaki hâli; Tanrı'nın sabrı ve kamçısı; Regulus'un sabrı, kendini öldürmeye karşı Augustinus, De civitate Dei I önsöz, 8, 24

Dönüşüm: Stoacı ve Romalı bir dayanıklılık erdeminden, Tanrı'nın kendi sabrına ve gurbetteki topluluğun bekleyişine.

Dillerde karşılıkları

Dil Karşılık Köken ve kullanım
Yunanca ὑπομονή, μακροθυμία hypomonē "altında kalıp dayanma"; Yeni Ahit'te sıkıntı altında sebat. makrothymia "uzun soluklu öfke", yani Tanrı'nın cezayı ertelemesi (Romalılar 2:4: "iyiliğinin ve sabrının zenginliği").
Latince patientia pati "çekmek, katlanmak, maruz kalmak" fiilinden. Cicero'da (De inventione II 163) fortitudo'nun bir parçası: "ahlâken güzel ya da faydalı bir şey için zor ve çetin şeylere gönüllü ve uzun süre katlanma". Hristiyan Latincesinde hem insanın sabrı hem Tanrı'nın sabrı (patientia Dei).
Almanca / Fransızca Geduld / patience
İngilizce patience

Türkçe karşılığı

sabır. sabır: Arapça kökenli, ama canlı Türkçe; hem katlanmayı hem beklemeyi karşılar, patientia'nın iki yönünü birden taşır. tahammül: yalnız katlanma; beklemeyi karşılamaz. dayanma: fizikî çağrışımlı. Fiil pati bağlama göre "katlanmak, çekmek, uğramak" diye çevrilir ve bağlanmaz.

Patientia ile passio (çekilen şey, acı, tutku) aynı kökten gelir. Augustinus bu yakınlığı kullanır: "Önemli olan neye katlanıldığı değil, katlananın nasıl biri olduğudur" (De civitate Dei I 8). "Sabır" kelimesi bu kök bağını korumaz; okur, sabrın Augustinus'ta edilgin bir bekleyiş değil, çekilen şeyi anlamlandıran bir tavır olduğunu akılda tutmalıdır.

Atıf ve kaynak notu

Augustinus'ta sabır yalnız ahlâkî bir erdem değil, eskatolojik bir kategoridir: Tanrı Devleti son yargıya kadar "sabırla" bekler. Bu katmanı Stoacı patientia'ya geri yansıtmamak gerekir.

İlgili kavramlar

Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: sabırla, sabrı, sabır, sabrın, sabrını, sabrıyla

Metinlerde işaretlendiği yerler

15 yer · 15 eser

Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.