Kavram
Paradisus
- Yunanca
- παράδεισος (paradeisos)
- Latince
- paradisus; paradisus deliciarum "zevkler cenneti" (Eden)
- Almanca
- Paradies, Garten Eden
- Fransızca
- paradis, jardin d'Éden
- İngilizce
- paradise
- Türkçe
- cennet
Gündelik anlamdan felsefi anlama
Gündelik anlamı çevrili, ağaçlık bir bahçedir. Kutsal Kitap yorumunda üç okuma çatışır (VIII 1): yalnız cisimsel, yalnız ruhanî, ikisi birden. Origenes ve onu izleyen alegorik gelenek cenneti ruhun hâlleri ve faziletler olarak okumuştur; Augustinus da gençliğinde, Maniheistlere karşı (De Genesi contra Manichaeos II), cennetteki ağaçları ve ırmakları büyük ölçüde mecazî olarak açıklamıştı. De Genesi ad litteram VIII'de görüşünü açıkça değiştirir: Âdem gerçek bir insan olduğu gibi cennet de gerçek bir yerdir; dört ırmak (Pişon = Ganj, Gihon = Nil, Dicle, Fırat) bilinen ırmaklardır; hayat ağacı gerçek bir ağaçtır ama bilgeliği işaret eden bir sırdır (sacramentum). Olaylar önce lafzî olarak kabul edilir, sonra ne işaret ettikleri araştırılır. Ruhanî cennet ise Mesih'in, yani bilgeliğin kendisidir; haç üzerindeki haydut oraya gönderilmiştir (VIII 5).
Tarih içinde
| Dönem | Düşünür | Anlam | Kaynak |
|---|---|---|---|
| MÖ 4. yy | Ksenophon | Pers kralının çevrili bahçesi, av parkı | Oikonomikos IV 13; Anabasis I 2, 7 |
| MÖ 3. yy | Septuaginta | Aden'deki bahçe (paradeisos en Edem) | Tekvin 2:8–15 |
| 1. yy | Philon | Cennet faziletin, ağaçlar faziletlerin alegorisi | Legum allegoriae I 43–56 |
| 3. yy | Origenes | Cennet ve ağaçlar ruhanî gerçeklikler; lafzî okuma reddedilir | De principiis IV 3, 1 |
| 388–389 | Augustinus | Cennetteki ağaçlar ve ırmaklar ağırlıkla mecazî açıklanır | Augustinus, De Genesi contra Manichaeos II |
| 401–415 | Augustinus | Üçlü okuma: cennet hem cisimsel bir yer hem ruhanî anlamlıdır; olaylar önce lafzî kabul edilir | Augustinus, De Genesi ad litteram VIII 1–7 |
Dönüşüm: Pers bahçesinden Kutsal Kitap'ın ilk insan bahçesine, oradan ahiretteki mutluluk yurduna; Augustinus'ta ise alegorik okumadan lafzî okumaya, ama işaret anlamı korunarak.
Dillerde karşılıkları
| Dil | Karşılık | Köken ve kullanım |
|---|---|---|
| Yunanca | παράδεισος (paradeisos) | Eski Farsça pairidaēza "çevrili bahçe, av parkı"; Ksenophon'da Pers krallarının bahçeleri. Septuaginta Tekvin 2:8'de Aden bahçesi için kullanır; Yeni Ahit'te ölümden sonraki mutluluk yeri (Luka 23:43; 2 Kor. 12:4). |
| Latince | paradisus | Vetus Latina ve Vulgata Yunancayı aktarır. Eden "zevkler" diye yorumlanır: in deliciis (De Genesi ad litteram VIII 3). |
| Almanca / Fransızca | Paradies; paradis | |
| İngilizce | paradise |
Türkçe karşılığı
cennet. bahçe: Augustinus'un tam da savunduğu "gerçek bir yer" anlamını verir, ama ölümden sonraki ruhanî cenneti (hayduda vaat edilen) karşılamaz. Aden bahçesi: yalnız ilk anlamı taşır. firdevs: Farsça kökü (pairidaēza) koruyan güzel bir eşdeğer, ama bugün yalnız "en yüksek cennet" çağrışımı taşır. cennet seçildi: Arapça janna "bahçe" anlamını da taşır ve Türkçede hem dünyevî bahçe hem ahiret yurdu için yaşar; Augustinus'un üçlü okuması (cisimsel, ruhanî, ikisi birden) bu çift anlamda korunur.
"Cennet" dendiğinde Türk okur önce ahireti düşünür; Augustinus ise De Genesi ad litteram VIII'de cennetin yeryüzünde, ağaçları ve ırmakları olan gerçek bir yer olduğunu savunur. Çeviride bu yüzden "cennet" kelimesi yer bildiren ifadelerle (dikti, suladı, oraya koydu) birlikte okunmalıdır.
Atıf ve kaynak notu
"Lafzî" (ad litteram) Augustinus'ta bugünkü harfiyetçilik değildir: Olayın gerçekten olduğunu kabul eder, ama "Tanrı'nın ağzı, elleri, sesi" gibi ifadeleri bedenî anlamda okumaz (bkz. VIII 18, 27).
İlgili kavramlar
Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: cennetin, Cennet, cennette, cennetten, cennettir, cennete
Metinlerde işaretlendiği yerler
13 yer · 13 eser
Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.
- Augustinus, Tekvin'in Lafzî Tefsiri8.1
- Augustinus, Tanrı Devleti11.12
- Augustinus, El Kitabı (İman, Ümit ve Sevgi Üzerine)25
- Augustinus, İkaz ve Lütuf ÜzerinePL44.933
- Augustinus, Tashihler1.9.1
- Boethius, Katolik İman Üzerine1_2
- Boethius, Eutykhes'e ve Nestorius'a Karşı8
- Sevillalı Isidorus, Etimolojiler14.3
- Sevillalı Isidorus, Farklar (Kelimelerin Hususiyeti Üzerine)2.12
- Sevillalı Isidorus, Hükümler2.5
- Sevillalı Isidorus, Eşanlamlılar (Günahkâr Ruhun Ağıtı)2_5
- Hegel, Tarih Felsefesi Dersleri35
- Nietzsche, Ahlâkın Soykütüğü ÜzerineGM-I-15