Kavram
Confessio
- Yunanca
- ἐξομολόγησις (exomologēsis), ἐξομολογεῖσθαι
- Latince
- confessio, confiteri
- Almanca
- Bekenntnis
- Fransızca
- confession, aveu
- İngilizce
- confession
- Türkçe
- itiraf; itiraf etmek
Gündelik anlamdan felsefi anlama
Gündelikte ve hukukta confessio bir suçun ya da gerçeğin kabul edilmesidir. Augustinus'ta Tanrı'nın önünde, Tanrı zaten her şeyi bildiği hâlde yapılan bir söz eylemidir: Tanrı'ya bilgi vermek için değil, insanın kendi yüreğini Tanrı'ya ve okuyana açması, kendi hakkındaki hakikati "yapması" (facere veritatem, X 1) içindir. İtiraf hem geçmişin (I–IX) hem şimdiki hâlin (X) hem de Kutsal Yazıyı anlama çabasının (XI–XIII) biçimidir; bu yüzden eser, benliğin hafıza aracılığıyla Tanrı'ya doğru sorgulanmasının ilk büyük örneği olur.
Tarih içinde
| Dönem | Düşünür | Anlam | Kaynak |
|---|---|---|---|
| MÖ 1. yy | Cicero | Mahkemede ikrar; suçun kabulü | — |
| MS 2.–3. yy | Tertullianus, Cyprianus | exomologesis: kilise önünde kamuya açık tövbe; confessores: zulüm altında imanı beyan edenler | — |
| 397–401 | Augustinus | İtiraf hem günahın açığa vurulması hem Tanrı'nın övülmesidir; hafıza aracılığıyla benliğin Tanrı önünde dile getirilmesi | Augustinus, Confessiones I 6, 9–10; V 1; X 1–5 |
| 426–427 | Augustinus | Retractationes'te eserin amacı: "Tanrı'yı hem kötü hem iyi yaptıklarımla överek" | Retractationes II 6 |
Dönüşüm: Hukukî ikrar → kamuya açık tövbe → Tanrı'ya hitap eden iç dökümü ve övgü. Augustinus'tan sonra "itiraflar" bir edebî tür adı olur (Rousseau, Les Confessions), ama muhatap Tanrı'dan okura kayar ve övgü yanı kaybolur.
Dillerde karşılıkları
| Dil | Karşılık | Köken ve kullanım |
|---|---|---|
| Yunanca | ἐξομολόγησις | Septuaginta'da İbranice hōdāh "övmek, şükretmek" ve "günahı açıkça söylemek" karşılığı; Mezmurlarda ἐξομολογεῖσθαι τῷ κυρίῳ "Rab'be şükretmek, O'nu övmek". |
| Latince | confessio, confiteri | con- + fateri "açıkça söylemek, kabul etmek". Hukuk dilinde mahkemede suçu ikrar; Hristiyan Latincesinde üç anlam: günahların itirafı (confessio peccati), Tanrı'nın övülmesi (confessio laudis), imanın açıkça beyanı (confessio fidei; şehitler confessores). |
| Almanca / Fransızca | Bekenntnis / confession, aveu | |
| İngilizce | confession |
Türkçe karşılığı
itiraf; itiraf etmek. ikrar: hukukî ve dinî "kabul, tasdik" anlamı güçlüdür ama övgüyü karşılamaz. şükür / hamd: övgü yanını verir, günah yanını kaybeder. itiraf seçildi: eserin Türkçedeki yerleşik adıdır (İtiraflar) ve hem suçu hem gerçeği açıkça söylemeyi kapsar; övgü yanı bağlamda "seni överek itiraf ediyorum" gibi eklerle korunur.
"İtiraf" yalnız günahın açığa vurulması diye okunursa, Confessiones bir otobiyografi ya da günah dökümü sanılır. Oysa Augustinus'ta confiteri önce Tanrı'yı övmektir (confiteor tibi... laudem dicens tibi, I 6, 10): kendi sefaletini söylemek, Tanrı'nın merhametini övmenin bir yoludur. Kitabın ilk cümlesi bir övgüdür ("Büyüksün, Rabbim, ve çok övülmeye layıksın"), itirafın muhatabı insan değil Tanrı'dır; okur yalnız kulak misafiridir (II 3, 5).
Atıf ve kaynak notu
Eserin adı Augustinus'undur (Confessionum libri tredecim). Ama "otobiyografi" nitelemesi modern bir geriye yansıtmadır; Augustinus için eser bir hayat hikâyesinden önce bir dua ve övgüdür.
İlgili kavramlar
Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: itirafın, itiraf, itirafta bulunmamı, itiraf etsin, itiraf ederek, itirafıdır
Metinlerde işaretlendiği yerler
15 yer · 15 eser
Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.
- Augustinus, İtiraflar1.9
- Augustinus, Teslis Üzerine13_2
- Augustinus, Tekvin'in Lafzî Tefsiri11.35
- Augustinus, Tanrı Devleti1.10_2
- Augustinus, Ruh ve Harf Üzerine31
- Augustinus, Tabiat ve Lütuf Üzerine25
- Augustinus, Sebat Lütfu ÜzerinePL45.1001
- Augustinus, Yalana Karşı13
- Augustinus, Tashihler2.32.1
- Sevillalı Isidorus, Etimolojiler6.18_5
- Sevillalı Isidorus, Farklar (Kelimelerin Hususiyeti Üzerine)1.6_2
- Sevillalı Isidorus, Hükümler2.2
- Sevillalı Isidorus, Eşanlamlılar (Günahkâr Ruhun Ağıtı)1_6
- Sevillalı Isidorus, Kilise Vazifeleri Üzerine2.22
- Hegel, Tinin Fenomenolojisi280