Kavram
bonum
- Yunanca
- τὸ ἀγαθόν, ἀγαθότης (to agathon, agathotēs)
- Latince
- bonum, bonitas
- Almanca
- das Gute
- Fransızca
- le bien
- İngilizce
- the good
- Türkçe
- iyi; iyilik
Gündelik anlamdan felsefi anlama
Gündelikte işe yarar, ahlâkça değerli olan. Platon'un Devlet VI'daki "ousia'nın ötesindeki iyi"sinden sonra her şeyin hem kaynağı hem özlem nesnesi olan ilke. Dionysios'ta iyi, güneş gibi hesap etmeden, var oluşuyla yayılır (IV 1); var olmayanı bile kapsar (IV 3), bu yüzden Var Olan adından önce gelir.
Tarih içinde
| Dönem | Düşünür | Anlam | Kaynak |
|---|---|---|---|
| MÖ 4. yy | Platon | ousia'nın ötesindeki iyi | idea |
| 5.–6. yy | Pseudo-Dionysios | Tanrı'nın ilk adı; güzelle aynı; kötülük onun yoksunluğu | Dionysios, İlahî İsimler |
Dönüşüm: Bilgi ve varlığın ötesindeki ilkeden, kişisel Tanrı'nın kendini yayan iyiliğine.
Dillerde karşılıkları
| Dil | Karşılık | Köken ve kullanım |
|---|---|---|
| Yunanca | τὸ ἀγαθόν, ἀγαθότης (to agathon, agathotēs) | Dionysios'ta Tanrı'nın ilk ve en kapsamlı adı (İlahî İsimler III–IV) |
| Latince | bonum, bonitas | bonitas soyut iyilik; Augustinus'ta summum bonum |
| Almanca / Fransızca | das Gute / le bien | |
| İngilizce | the good |
Türkçe karşılığı
iyi; iyilik. rakipler: hayır (kelâm ve felsefede güçlü, ama "hayır" Türkçede çok anlamlı), ahlâkî iyi (dar). "İyi / iyilik" tercih edildi, çünkü Dionysios'ta söz konusu olan ahlâk değil varlığı yayan ilkedir
Atıf ve kaynak notu
"İyi kendini yayar" (bonum diffusivum sui) formülü sonraki skolastiğin ifadesidir, Dionysios'ta bu kelimelerle geçmez.
İlgili kavramlar
- iyi varlığın ötesindeyse kötülük ne olabilir? Bkz. malum, privatio
- pulchritudo, eros
- agathon (Yunanca not)
Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: İyi, iyidir, iyi, iyiliği, İyinin, iyimizin
Metinlerde işaretlendiği yerler
12 yer · 12 eser
Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.
- Pseudo-Dionysios Areopagites, Dionysios Külliyatıs301
- Kant, Yargı Gücünün EleştirisiAA05.207
- Kant, Pragmatik Açıdan AntropolojiAA07.277
- Hegel, Tinin Fenomenolojisi206
- Hegel, Mantık Bilimi507
- Hegel, Hukuk Felsefesinin Ana Hatları25
- Hegel, Felsefî Bilimler Ansiklopedisinin Ana Hatları3
- Hegel, Tarih Felsefesi Dersleri109
- Nietzsche, Ahlâkın Soykütüğü ÜzerineGM-Vorrede-3
- Nietzsche, Putların AlacakaranlığıGD-Alten-2
- Nietzsche, DeccalAC-2
- Nietzsche, İnsanca, Pek İnsanca IMA-45