Kavram
esse
- Yunanca
- εἶναι (einai)
- Latince
- esse; id quod est
- İngilizce
- being, to be
- Türkçe
- varlık; var olmak; olan
Gündelik anlamdan felsefi anlama
Gündelikte "olmak" fiilidir. Boethius'ta bir şeyin olması (esse) ile olan şey (id quod est) arasındaki ayrım metafizik bir ilkeye dönüşür: Bileşik şeylerde ikisi farklı, basit olanda birdir. Tanrı'da varlık ile olan aynıdır; şeyler ise varlıklarını ondan akarak alır.
Tarih içinde
| Dönem | Düşünür | Anlam | Kaynak |
|---|---|---|---|
| 6. yy | Boethius | Varlık suretten gelir; Tanrı olduğu şeyin kendisidir | Boethius, De Trinitate II |
| 6. yy | Boethius | Varlık ile olan ayrımı; şeyler varlıklarını ilk iyiden aldıkları için iyidir | Boethius, Quomodo substantiae |
| 6. yy | Boethius | Varlık ile bir birbirine döner (esse atque unum convertitur) | Boethius, Contra Eutychen IV |
Dönüşüm: Esse fiilinin mastarı, sonraki skolastikte öz (essentia) ve varlık (esse) ayrımının çekirdeği olur.
Dillerde karşılıkları
| Dil | Karşılık | Köken ve kullanım |
|---|---|---|
| Yunanca | εἶναι (einai) | Fiil; to on "olan" ile ayrımı Yeni Platoncularda belirginleşir (Porphyrios'a atfedilen Parmenides yorumu) |
| Latince | esse | Mastar; Boethius, Quomodo substantiae aks. II: diversum est esse et id quod est "varlık ile olan farklıdır" |
| Almanca / Fransızca | Sein / être | |
| İngilizce | being, to be |
Türkçe karşılığı
varlık; var olmak; olan (id quod est). rakipler: vücut (Osmanlıca felsefe dili, wujūd, ama Arapça kavramsal yükü taşır), oluş (fieri ile karışır), varoluş (existentia için ayrılmalı). Mastar olarak "var olmak", ad olarak "varlık"
Atıf ve kaynak notu
Thomas Aquinas'ın öz/varlık ayrımı Boethius'a geriye yansıtılmamalıdır: Boethius'ta esse bazen suret, bazen var olmanın kendisidir; metin tek anlam vermez.
İlgili kavramlar
Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: varlığı, varlığın, varlık, Varlık, var olmayı, var olmak
Metinlerde işaretlendiği yerler
11 yer · 11 eser
Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.
- Boethius, Cevherler Nasıl İyidir1
- Boethius, Porphyrios'un Eisagoge'si Şerhi, Birinci ŞerhPL64.43
- Boethius, Aristoteles'in Önermeler Üzerine'si Şerhi (İkinci Şerh)PL64.417
- Boethius, Bölme ÜzerinePL64.881
- Boethius, Cicero'nun Topika'sı ŞerhiPL64.1089
- Pseudo-Dionysios Areopagites, Dionysios Külliyatıs416
- Thomas Aquinas, Varlık ve Öz Üzerine1.2
- Hegel, Mantık Bilimi23
- Nietzsche, Putların AlacakaranlığıGD-Vernunft-2
- Nietzsche, DeccalAC-24
- Nietzsche, Ecce HomoEH-GT-3