Kavram
Simplicitas
- Yunanca
- ἁπλότης (haplotēs); ἁπλοῦς "basit"
- Latince
- simplicitas; simplex "basit"; multiplex "çok yönlü"
- Almanca
- Einfachheit
- Fransızca
- simplicité
- İngilizce
- simplicity
- Türkçe
- basitlik; basit
Gündelik anlamdan felsefi anlama
Gündelikte simplex "tek katlı, yalın, saf, içten". Felsefede bileşik olmayanın adı. Augustinus, De Trinitate VI 6, 8'de ölçüt verir: Cisim parçalardan oluşur ve büyüklüğü, rengi, şekli ayrı ayrı değişebilir; ruh cisimden daha basittir, çünkü bedenin her yerinde bütün olarak bulunur; ama ruhta da ustalık, zekâ, arzu, korku ayrı şeylerdir; demek ki o da çok yönlüdür. "Hiçbir basit şey değişebilir değildir; her yaratık ise değişebilirdir." Tanrı'da ise var olmak büyük, iyi, bilge olmakla aynıdır; onun çokluğu "basit çokluk", basitliği "çok yönlü basitlik"tir (VI 4, 6). Bu yüzden faziletler gibi Tanrı'nın sıfatları da birbirinden ayrılmaz ve Teslis "üç katlı" değildir (VI 7, 9). VII 1, 2'de aynı ilke Baba'nın "doğurduğu bilgelikle bilge" olamayacağını gösterir; yoksa Oğul onun keyfiyeti olurdu.
Tarih içinde
| Dönem | Düşünür | Anlam | Kaynak |
|---|---|---|---|
| MÖ 4. yy | Platon | Tanrı basittir, kendi biçiminden çıkmaz | Devlet II 380d |
| 3. yy | Plotinos | Bir, her şeyden önce gelen basitliktir | Enneadlar V 4, 1 |
| 399–420 | Augustinus | Tanrı'da var olmak, sıfatlarına sahip olmakla aynıdır; yaratık çok yönlüdür | Augustinus, De Trinitate VI 4–8; VII 1–5; XI 10 |
| 6. yy | Boethius | "Tanrı'da olan, olduğu şeydir" | De Trinitate 2 |
| 13. yy | Thomas Aquinas | Tanrı hiçbir şekilde bileşik değildir | Summa theologiae I q. 3 |
Dönüşüm: Ahlâkî "içtenlik"ten, Tanrı'nın varlık yapısını anlatan teknik terime.
Dillerde karşılıkları
| Dil | Karşılık | Köken ve kullanım |
|---|---|---|
| Yunanca | ἁπλότης, ἁπλοῦς | "Bir katlı, katlanmamış". Platon, Devlet II 380d: tanrı "basit"tir, biçim değiştirmez. Plotinos: Bir "her şeyden önce basit"tir. |
| Latince | simplicitas, simplex | sim- "bir" + plicare "katlamak": "bir kat olan". Zıddı multiplex "çok katlı, çok yönlü", triplex "üç katlı". Augustinus, De Trinitate VI 4–8; VII 1. |
| Almanca / Fransızca | Einfachheit / simplicité | |
| İngilizce | simplicity |
Türkçe karşılığı
basitlik, basit. yalınlık: güzel, öz Türkçe; ama gündelikte üslup sadeliği anlamına kayar. besatet / basît: İslam felsefesinin terimi (basît "mürekkep olmayan"); "basit" zaten bundan gelir. sadelik: estetik çağrışımlı. basit seçildi: felsefe dilindeki "basit / bileşik" karşıtlığını korur. "Çok yönlü" (multiplex) ve "üç katlı" (triplex) ayrıca bağlanmaz.
Gündelik Türkçede "basit" "önemsiz, kolay" demektir; burada tersine en yüksek mükemmelliği anlatır: parçası, niteliği, arazı olmayan, ne ise onun kendisi olan.
Atıf ve kaynak notu
"İlahî basitlik öğretisi" adı ve sistemi Ortaçağ skolastiğine aittir; Augustinus'ta bu, Teslis'teki eşitliği savunmak için kullanılan bir ilkedir.
İlgili kavramlar
Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: basit, basitlik, Basit, basitliğini, yalınlığı, yalınlık
Metinlerde işaretlendiği yerler
12 yer · 12 eser
Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.
- Augustinus, Teslis Üzerine81
- Augustinus, Tekvin'in Lafzî Tefsiri5.19
- Augustinus, Tanrı Devleti8.6
- Boethius, Felsefenin Tesellisi3.P9
- Boethius, Baba, Oğul ve Kutsal Ruh Ulûhiyete Cevherce mi Yüklenir1
- Boethius, Cevherler Nasıl İyidir1
- Pseudo-Dionysios Areopagites, Dionysios Külliyatıs302
- Sevillalı Isidorus, Etimolojiler7.1_2
- Sevillalı Isidorus, Hükümler1.1
- Thomas Aquinas, Varlık ve Öz Üzerine3.1
- Descartes, İlk Felsefe Üzerine Meditasyonlar18
- Kant, Saf Aklın EleştirisiAA03.303