İçeriğe geç

Kavram

Simplicitas

Yunanca
ἁπλότης (haplotēs); ἁπλοῦς "basit"
Latince
simplicitas; simplex "basit"; multiplex "çok yönlü"
Almanca
Einfachheit
Fransızca
simplicité
İngilizce
simplicity
Türkçe
basitlik; basit

Gündelik anlamdan felsefi anlama

Gündelikte simplex "tek katlı, yalın, saf, içten". Felsefede bileşik olmayanın adı. Augustinus, De Trinitate VI 6, 8'de ölçüt verir: Cisim parçalardan oluşur ve büyüklüğü, rengi, şekli ayrı ayrı değişebilir; ruh cisimden daha basittir, çünkü bedenin her yerinde bütün olarak bulunur; ama ruhta da ustalık, zekâ, arzu, korku ayrı şeylerdir; demek ki o da çok yönlüdür. "Hiçbir basit şey değişebilir değildir; her yaratık ise değişebilirdir." Tanrı'da ise var olmak büyük, iyi, bilge olmakla aynıdır; onun çokluğu "basit çokluk", basitliği "çok yönlü basitlik"tir (VI 4, 6). Bu yüzden faziletler gibi Tanrı'nın sıfatları da birbirinden ayrılmaz ve Teslis "üç katlı" değildir (VI 7, 9). VII 1, 2'de aynı ilke Baba'nın "doğurduğu bilgelikle bilge" olamayacağını gösterir; yoksa Oğul onun keyfiyeti olurdu.

Tarih içinde

Dönem Düşünür Anlam Kaynak
MÖ 4. yy Platon Tanrı basittir, kendi biçiminden çıkmaz Devlet II 380d
3. yy Plotinos Bir, her şeyden önce gelen basitliktir Enneadlar V 4, 1
399–420 Augustinus Tanrı'da var olmak, sıfatlarına sahip olmakla aynıdır; yaratık çok yönlüdür Augustinus, De Trinitate VI 4–8; VII 1–5; XI 10
6. yy Boethius "Tanrı'da olan, olduğu şeydir" De Trinitate 2
13. yy Thomas Aquinas Tanrı hiçbir şekilde bileşik değildir Summa theologiae I q. 3

Dönüşüm: Ahlâkî "içtenlik"ten, Tanrı'nın varlık yapısını anlatan teknik terime.

Dillerde karşılıkları

Dil Karşılık Köken ve kullanım
Yunanca ἁπλότης, ἁπλοῦς "Bir katlı, katlanmamış". Platon, Devlet II 380d: tanrı "basit"tir, biçim değiştirmez. Plotinos: Bir "her şeyden önce basit"tir.
Latince simplicitas, simplex sim- "bir" + plicare "katlamak": "bir kat olan". Zıddı multiplex "çok katlı, çok yönlü", triplex "üç katlı". Augustinus, De Trinitate VI 4–8; VII 1.
Almanca / Fransızca Einfachheit / simplicité
İngilizce simplicity

Türkçe karşılığı

basitlik, basit. yalınlık: güzel, öz Türkçe; ama gündelikte üslup sadeliği anlamına kayar. besatet / basît: İslam felsefesinin terimi (basît "mürekkep olmayan"); "basit" zaten bundan gelir. sadelik: estetik çağrışımlı. basit seçildi: felsefe dilindeki "basit / bileşik" karşıtlığını korur. "Çok yönlü" (multiplex) ve "üç katlı" (triplex) ayrıca bağlanmaz.

Gündelik Türkçede "basit" "önemsiz, kolay" demektir; burada tersine en yüksek mükemmelliği anlatır: parçası, niteliği, arazı olmayan, ne ise onun kendisi olan.

Atıf ve kaynak notu

"İlahî basitlik öğretisi" adı ve sistemi Ortaçağ skolastiğine aittir; Augustinus'ta bu, Teslis'teki eşitliği savunmak için kullanılan bir ilkedir.

İlgili kavramlar

Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: basit, basitlik, Basit, basitliğini, yalınlığı, yalınlık

Metinlerde işaretlendiği yerler

12 yer · 12 eser

Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.