Kavram
differentia
- Yunanca
- διαφορά (diaphora)
- Latince
- differentia
- İngilizce
- difference, differentia
- Türkçe
- ayrım
Gündelik anlamdan felsefi anlama
Herhangi bir farklılıktan, cevhere ait olup türü oluşturan farklılığa daralır.
Tarih içinde
| Dönem | Düşünür | Anlam | Kaynak |
|---|---|---|---|
| MÖ 4. yy | Aristoteles | tarifte cinse eklenen, türü kuran kısım | |
| 3. yy | Porphyrios | Beş sesin biri olarak ele alınır (Eisagoge) | |
| 6. yy | Boethius | Türlerin benzemezliği ayrım diye anılır; ayrım "nasıl olduğu" bakımından yüklenir, cevherin keyfiyetini gösterir; türsel ayrım en alt türü oluşturur | Boethius, In Isagogen I |
| 7. yy | Isidorus | Eşanlamlı görünen kelimelerin ve şeylerin (Tanrı/Rab, zihin/akıl, faal/seyir hayatı) ayrımı; mantıktan sözlükçülüğe ve teolojiye geçiş | Differentiae |
Dönüşüm: genel farktan türü kuran cevherî ayrıma; tariften ayrılmaz olur.
Dillerde karşılıkları
| Dil | Karşılık | Köken ve kullanım |
|---|---|---|
| Yunanca | διαφορά (diaphora) | Aristoteles: cinsi türlere bölen şey |
| Latince | differentia | differre "ayrı taşımak, farklı olmak"tan |
| Almanca / Fransızca | Unterschied / différence | |
| İngilizce | difference, differentia |
Türkçe karşılığı
ayrım. rakipler: fasıl (Osmanlıca mantık terimi, ağır), fark (gündelik), ayrım (canlı ve eyleme açık). Tercih: ayrım; specifica differentia "türsel ayrım"
Atıf ve kaynak notu
Ayrımın "cevherî keyfiyet" oluşu Porphyrios-Boethius geleneğinin formülüdür; Aristoteles'te tam böyle değildir.
İlgili kavramlar
Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: ayrım, ayrımları, ayrımlarla, ayrımlarını, ayrımı, ayrıma
Metinlerde işaretlendiği yerler
15 yer · 15 eser
Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.
- Boethius, Porphyrios'un Eisagoge'si Şerhi, Birinci ŞerhPL64.9_2
- Boethius, Aristoteles'in Kategoriler'i ŞerhiPL64.177
- Boethius, Aristoteles'in Önermeler Üzerine'si ŞerhiPL64.303
- Boethius, Aristoteles'in Önermeler Üzerine'si Şerhi (İkinci Şerh)PL64.397
- Boethius, Kategorik Kıyaslara GirişPL64.763
- Boethius, Kategorik Kıyas ÜzerinePL64.795
- Boethius, Bölme ÜzerinePL64.875
- Boethius, Topik Farklar ÜzerinePL64.1177
- Boethius, Cicero'nun Topika'sı ŞerhiPL64.1045
- Sevillalı Isidorus, Etimolojiler1.31
- Sevillalı Isidorus, Farklar (Kelimelerin Hususiyeti Üzerine)pr
- Thomas Aquinas, Varlık ve Öz Üzerinepr.1
- Descartes, Felsefenin İlkeleriAT8.028
- Hegel, Mantık Bilimi239
- Hegel, Felsefî Bilimler Ansiklopedisinin Ana Hatları58