İçeriğe geç

Kavram

Aetas

Yunanca
ἡλικία (hēlikia)
Latince
aetas; aetates mundi / saeculi "dünyanın çağları"; infantia, pueritia, adolescentia, juventus, senior aetas, senectus
Almanca
Weltalter, Lebensalter
Fransızca
âges du monde
İngilizce
age
Türkçe
çağ

Gündelik anlamdan felsefi anlama

Gündelikte aetas bir insanın yaşı ya da ömür devresidir. De Genesi contra Manichaeos I 23–24'te (388–389) Augustinus yaratılışın altı gününü dünyanın altı çağına uygular: Âdem'den Nuh'a (bebeklik, ışık), Nuh'tan İbrahim'e (çocukluk, kubbe), İbrahim'den Davut'a (ilk gençlik, kuru toprak), Davut'tan Babil sürgününe (gençlik, yıldızlar), sürgünden Mesih'e (ileri yaş, sudaki canlılar), Mesih'ten sona kadar (yaşlılık, insan); yedinci gün akşamı olmayan dinlenmedir. Kuşak sayıları (10, 10, 14, 14, 14) beş hisle ve iki cinsle açıklanır; altıncı çağın sayısı yoktur, çünkü son gün gizlidir. I 25'te aynı altı gün tek tek insanın iç hayatının basamaklarına uygulanır.

Tarih içinde

Dönem Düşünür Anlam Kaynak
MÖ 8.–7. yy Hesiodos beş insan soyu (altın, gümüş, tunç, kahramanlar, demir) İşler ve Günler 106–201
1. yy Seneca (Lactantius'un aktarımıyla) Roma tarihinin bir insanın ömrüne benzetilmesi —
388–389 Augustinus yaratılışın altı günü = dünyanın altı çağı = insan ömrünün altı devresi; yedinci gün dinlenme Augustinus, De Genesi contra Manichaeos I 23–25

Dönüşüm: Tek insanın ömrüyle insan soyunun tarihi arasındaki benzetme Augustinus'ta (De vera religione 26–27, De civitate Dei XXII 30) Orta Çağ'ın standart tarih bölmesine dönüşür (Beda, Isidorus).

Dillerde karşılıkları

Dil Karşılık Köken ve kullanım
Yunanca ἡλικία (hēlikia) yaş, ömür devresi. Hesiodos'un insan soyları (altın, gümüş…) ayrı bir şemadır.
Latince aetas; aetates mundi aevum kökünden, "ömür, yaş, devir". Augustinus dünya tarihini tek bir insanın ömrüne benzeterek altı çağa böler: bebeklik, çocukluk, ilk gençlik, gençlik, ileri yaş, yaşlılık.
Almanca / Fransızca Weltalter / âges du monde
İngilizce age

Türkçe karşılığı

çağ. çağ: hem insan ömrünün devresi (çocukluk çağı) hem tarih devri anlamını taşır, ikisini birleştiren benzetmeye tam uyar. yaş: yalnız insan ömrü için. devir: tarih için uygun ama ömür devresi için zorlanır. Tercih: çağ.

"Çağ" kelimesi hem insanın hem dünyanın çağlarını taşıdığı için Augustinus'un benzetmesi Türkçede kendiliğinden kurulur. "Dönem" deseydik ömür benzetmesi kaybolurdu.

Atıf ve kaynak notu

Altı çağ şeması Augustinus'tan önce bin yıl beklentisiyle (chiliasmus) birlikte dolaşıyordu; Augustinus onu yedinci çağın tarih içinde değil, dinlenmede olduğu yönünde yorumlar.

İlgili kavramlar

Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: çağı, çağlarını, çağ, çağın, çağımın, çağında

Metinlerde işaretlendiği yerler

13 yer · 13 eser

Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.