İçeriğe geç

Kavram

Lux

Yunanca
φῶς (phōs)
Latince
lux; lumen "ışık, aydınlık"; inluminare "aydınlatmak"
Almanca
Licht
Fransızca
lumière
İngilizce
light
Türkçe
ışık

Gündelik anlamdan felsefi anlama

Gündelikte gün ışığı ve aydınlık. Platon'da güneş, İyi'nin bir benzeridir: Güneş görünür şeyleri görünür kıldığı gibi, İyi de anlaşılır şeyleri anlaşılır kılar. Augustinus bu benzetmeyi aydınlanma öğretisine dönüştürür: Zihin doğruları ancak Tanrı'nın ışığında görür. De Genesi ad litteram I'de "Işık olsun" sözünün cisimsel bir ışığı mı, yoksa Yaratıcı'ya dönerek aydınlanan ruhanî yaratığı mı anlattığını uzun uzun tartışır; ruhanî ışık yorumuna eğilir, ama okura "acele edilmiş bir kanaat" yerine araştırmayı önerir.

Tarih içinde

Dönem Düşünür Anlam Kaynak
MÖ 4. yy Platon güneş benzetmesi: İyi anlaşılır şeylerin ışığıdır Devlet VI 507–509
1. yy Yuhanna İncili Söz "her insanı aydınlatan gerçek ışık"tır Yuhanna 1:4–9
397–401 Augustinus Tanrı'nın değişmez ışığı; ruhun aydınlanması Augustinus, Confessiones VII 10, 16
401–415 Augustinus ilk gün yaratılan ışık: Yaratıcı'ya dönüp aydınlanan ruhanî yaratık Augustinus, De Genesi ad litteram I 1–17
13. yy Bonaventura, Robert Grosseteste ışık metafiziği De luce

Dönüşüm: Görmenin aracı olan cisimsel ışıktan, bilmenin ve varlığın aracı olan ruhanî ışığa.

Dillerde karşılıkları

Dil Karşılık Köken ve kullanım
Yunanca φῶς Tekvin 1:3 (Septuaginta) genēthētō phōs "Işık olsun"; Yuhanna 1:4–9 "İnsanların ışığı"; Platon'da İyi'nin güneşle benzetilmesi (Devlet VI 508).
Latince lux, lumen lux ışığın kendisi, lumen çoğu kez ışık kaynağı ya da aydınlık. Augustinus, De Genesi ad litteram I 1–17: ilk gün yaratılan ışık; ruhanî yaratık (melekler) Yaratıcı'ya dönüp aydınlandığında "ışık" olur. Tanrı "değişmez ve cisimsiz ışık"tır.
Almanca / Fransızca Licht / lumière
İngilizce light

Türkçe karşılığı

ışık. nur: dinî ve tasavvufî yükü ağır, cisimsel ışığa denmez; Augustinus ise aynı kelimeyi hem cisimsel hem ruhanî ışık için kullanır, bu belirsizliği tartışır. ışık seçildi: ikisini birden taşır. lumen de "ışık", inluminatio "aydınlanma" diye çevrildi.

Augustinus'ta "ışık" kelimesinin cisimsel anlamda mı, ruhanî anlamda mı asıl olduğu bir sorudur: Mesih'e "ışık" denmesi istiare değil midir? Augustinus Tanrı'nın ışığını asıl ışık sayar; cisimsel ışık onun bir benzeridir.

Atıf ve kaynak notu

"İlk gün yaratılan ışık melekler (ruhanî yaratık)" yorumu Augustinus'un bir önerisidir; kendisi de kesin konuşmaz, başka yorumları da sıralar.

İlgili kavramlar

Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: ışık, ışığının, ışığından, ışığın, Işık, ışığı

Metinlerde işaretlendiği yerler

15 yer · 15 eser

Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.