Kavram
Lux
- Yunanca
- φῶς (phōs)
- Latince
- lux; lumen "ışık, aydınlık"; inluminare "aydınlatmak"
- Almanca
- Licht
- Fransızca
- lumière
- İngilizce
- light
- Türkçe
- ışık
Gündelik anlamdan felsefi anlama
Gündelikte gün ışığı ve aydınlık. Platon'da güneş, İyi'nin bir benzeridir: Güneş görünür şeyleri görünür kıldığı gibi, İyi de anlaşılır şeyleri anlaşılır kılar. Augustinus bu benzetmeyi aydınlanma öğretisine dönüştürür: Zihin doğruları ancak Tanrı'nın ışığında görür. De Genesi ad litteram I'de "Işık olsun" sözünün cisimsel bir ışığı mı, yoksa Yaratıcı'ya dönerek aydınlanan ruhanî yaratığı mı anlattığını uzun uzun tartışır; ruhanî ışık yorumuna eğilir, ama okura "acele edilmiş bir kanaat" yerine araştırmayı önerir.
Tarih içinde
| Dönem | Düşünür | Anlam | Kaynak |
|---|---|---|---|
| MÖ 4. yy | Platon | güneş benzetmesi: İyi anlaşılır şeylerin ışığıdır | Devlet VI 507–509 |
| 1. yy | Yuhanna İncili | Söz "her insanı aydınlatan gerçek ışık"tır | Yuhanna 1:4–9 |
| 397–401 | Augustinus | Tanrı'nın değişmez ışığı; ruhun aydınlanması | Augustinus, Confessiones VII 10, 16 |
| 401–415 | Augustinus | ilk gün yaratılan ışık: Yaratıcı'ya dönüp aydınlanan ruhanî yaratık | Augustinus, De Genesi ad litteram I 1–17 |
| 13. yy | Bonaventura, Robert Grosseteste | ışık metafiziği | De luce |
Dönüşüm: Görmenin aracı olan cisimsel ışıktan, bilmenin ve varlığın aracı olan ruhanî ışığa.
Dillerde karşılıkları
| Dil | Karşılık | Köken ve kullanım |
|---|---|---|
| Yunanca | φῶς | Tekvin 1:3 (Septuaginta) genēthētō phōs "Işık olsun"; Yuhanna 1:4–9 "İnsanların ışığı"; Platon'da İyi'nin güneşle benzetilmesi (Devlet VI 508). |
| Latince | lux, lumen | lux ışığın kendisi, lumen çoğu kez ışık kaynağı ya da aydınlık. Augustinus, De Genesi ad litteram I 1–17: ilk gün yaratılan ışık; ruhanî yaratık (melekler) Yaratıcı'ya dönüp aydınlandığında "ışık" olur. Tanrı "değişmez ve cisimsiz ışık"tır. |
| Almanca / Fransızca | Licht / lumière | |
| İngilizce | light |
Türkçe karşılığı
ışık. nur: dinî ve tasavvufî yükü ağır, cisimsel ışığa denmez; Augustinus ise aynı kelimeyi hem cisimsel hem ruhanî ışık için kullanır, bu belirsizliği tartışır. ışık seçildi: ikisini birden taşır. lumen de "ışık", inluminatio "aydınlanma" diye çevrildi.
Augustinus'ta "ışık" kelimesinin cisimsel anlamda mı, ruhanî anlamda mı asıl olduğu bir sorudur: Mesih'e "ışık" denmesi istiare değil midir? Augustinus Tanrı'nın ışığını asıl ışık sayar; cisimsel ışık onun bir benzeridir.
Atıf ve kaynak notu
"İlk gün yaratılan ışık melekler (ruhanî yaratık)" yorumu Augustinus'un bir önerisidir; kendisi de kesin konuşmaz, başka yorumları da sıralar.
İlgili kavramlar
Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: ışık, ışığının, ışığından, ışığın, Işık, ışığı
Metinlerde işaretlendiği yerler
15 yer · 15 eser
Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.
- Augustinus, Tekvin'in Lafzî Tefsiri1.1
- Augustinus, Tanrı Devleti7.31
- Augustinus, Ruh ve Harf Üzerine19
- Augustinus, Tabiat ve Lütuf Üzerine24
- Boethius, Felsefenin Tesellisi3.M9.1
- Boethius, Teslis Üzerinepr~2
- Pseudo-Dionysios Areopagites, Dionysios Külliyatıs356
- Sevillalı Isidorus, Etimolojiler5.39
- Sevillalı Isidorus, Hükümler3.22
- Sevillalı Isidorus, Şeylerin Tabiatı Üzerine1
- Descartes, Yöntem Üzerine Konuşma18
- Descartes, Felsefenin İlkeleriAT8.203
- Hegel, Tinin Fenomenolojisi288
- Hegel, Felsefî Bilimler Ansiklopedisinin Ana Hatları110
- Hegel, Tarih Felsefesi Dersleri71