İçeriğe geç

Kavram

Conversio

Yunanca
ἐπιστροφή (epistrophē)
Latince
conversio; converti "dönmek"; aversio "yüz çevirme"
Almanca
Hinwendung, Umkehr
Fransızca
conversion
İngilizce
conversion
Türkçe
dönüş

Gündelik anlamdan felsefi anlama

Gündelikte conversio "döndürme, çevirme, değişme"dir; retorikte bir figürün adıdır. Yeni Platoncu felsefede (Plotinos, Porphyrios) her şey ilkesinden çıkar (proodos) ve ona döner (epistrophē); dönüşle tamamlanır. Augustinus bu şemayı Tekvin'in ilk sözlerine uygular: "Başlangıçta Tanrı göğü ve yeri yarattı" yaratılışın biçimsiz başlangıcını, "Tanrı 'Işık olsun' dedi" ise Yaratıcı'nın kendisine çağırdığı yaratığın dönüşünü ve aydınlanmasını anlatır (De Genesi ad litteram I 1, 3–5, 10). Ruhanî yaratık için var olmak yaşamakla aynıdır, ama bilgece ve mesut yaşamak ancak değişmez bilgeliğe dönmekle olur; yüz çevirdiğinde "ahmakça ve sefilce yaşar; bu da onun biçimsizliğidir" (I 5, 10). Confessiones'te ise aynı kelime Augustinus'un kendi hayatındaki dönüşün adıdır.

Tarih içinde

Dönem Düşünür Anlam Kaynak
3. yy Plotinos akıl ve ruh ilkelerine dönerek tamamlanır (epistrophē) Enneadlar V 1–2
397–401 Augustinus kişinin Tanrı'ya dönüşü; yaratılışın Yaratıcı'ya dönerek biçimlenmesi Augustinus, Confessiones VIII; XII–XIII
401–415 Augustinus biçimsiz ruhanî hayat Yaratıcı'ya dönerek biçimlenir ve aydınlanır: "Işık olsun" Augustinus, De Genesi ad litteram I 1–5, 9–10, 17
5. yy Proklos her şey ilkesinde kalır, ondan çıkar ve ona döner Theologike stoikheiosis 31–35

Dönüşüm: Yeni Platoncu ontolojinin bir anından, kişisel dinî dönüşe; Augustinus'ta ikisi aynı kelimede birleşir.

Dillerde karşılıkları

Dil Karşılık Köken ve kullanım
Yunanca ἐπιστροφή epi-strephein "geri çevirmek": Plotinos'ta ruhun ve aklın kendi kaynağına dönüşü (Enneadlar V 1, 7; V 2, 1).
Latince conversio con-vertere "döndürmek, çevirmek". Karşıtı aversio "yüz çevirme". Augustinus, De Genesi ad litteram I 1–5, 9–10, 17: ruhanî yaratık Yaratıcı'ya dönerek biçimlenir ve aydınlanır.
Almanca / Fransızca Hinwendung, Umkehr / conversion
İngilizce conversion

Türkçe karşılığı

dönüş. ihtida: dinî "din değiştirme" anlamına kilitli; Augustinus'ta da conversio bu anlamı taşır (Confessiones VIII), ama De Genesi ad litteram'da kozmolojik ve ontolojik bir harekettir. tövbe: paenitentia'ya ayrılmıştır. yöneliş: intentio "yönelim"e karışır. dönüş seçildi: hem varlığın kaynağına dönmesini hem ruhun Tanrı'ya dönmesini aynı kelimeyle verir; fiil converti "dönmek", aversa "yüz çevirmiş" diye çevrildi.

"Dönüş" denince bir yolculuk, önce ayrılma sonra geri gelme düşünülür. Augustinus'ta ise yaratık daha önce hiç orada olmadığı hâlde "döner": Dönüş, yaratığın biçimlenmesinin kendisidir. Biçimsiz hayat Yaratıcı'ya dönerek suret alır (formatur conversa), ondan yüz çevirerek biçimsizliğe düşer.

Atıf ve kaynak notu

Yaratılışı "dönüşle biçimlenme" olarak okumak Augustinus'un Tekvin yorumuna aittir; Tekvin metninde böyle bir terim yoktur.

İlgili kavramlar

Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: dönmemiş, dönüşünü, dönüşümüzün, döndürüldü, dönüşünün, sana dönenleri

Metinlerde işaretlendiği yerler

9 yer · 9 eser

Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.