Kavram
Conversio
- Yunanca
- ἐπιστροφή (epistrophē)
- Latince
- conversio; converti "dönmek"; aversio "yüz çevirme"
- Almanca
- Hinwendung, Umkehr
- Fransızca
- conversion
- İngilizce
- conversion
- Türkçe
- dönüş
Gündelik anlamdan felsefi anlama
Gündelikte conversio "döndürme, çevirme, değişme"dir; retorikte bir figürün adıdır. Yeni Platoncu felsefede (Plotinos, Porphyrios) her şey ilkesinden çıkar (proodos) ve ona döner (epistrophē); dönüşle tamamlanır. Augustinus bu şemayı Tekvin'in ilk sözlerine uygular: "Başlangıçta Tanrı göğü ve yeri yarattı" yaratılışın biçimsiz başlangıcını, "Tanrı 'Işık olsun' dedi" ise Yaratıcı'nın kendisine çağırdığı yaratığın dönüşünü ve aydınlanmasını anlatır (De Genesi ad litteram I 1, 3–5, 10). Ruhanî yaratık için var olmak yaşamakla aynıdır, ama bilgece ve mesut yaşamak ancak değişmez bilgeliğe dönmekle olur; yüz çevirdiğinde "ahmakça ve sefilce yaşar; bu da onun biçimsizliğidir" (I 5, 10). Confessiones'te ise aynı kelime Augustinus'un kendi hayatındaki dönüşün adıdır.
Tarih içinde
| Dönem | Düşünür | Anlam | Kaynak |
|---|---|---|---|
| 3. yy | Plotinos | akıl ve ruh ilkelerine dönerek tamamlanır (epistrophē) | Enneadlar V 1–2 |
| 397–401 | Augustinus | kişinin Tanrı'ya dönüşü; yaratılışın Yaratıcı'ya dönerek biçimlenmesi | Augustinus, Confessiones VIII; XII–XIII |
| 401–415 | Augustinus | biçimsiz ruhanî hayat Yaratıcı'ya dönerek biçimlenir ve aydınlanır: "Işık olsun" | Augustinus, De Genesi ad litteram I 1–5, 9–10, 17 |
| 5. yy | Proklos | her şey ilkesinde kalır, ondan çıkar ve ona döner | Theologike stoikheiosis 31–35 |
Dönüşüm: Yeni Platoncu ontolojinin bir anından, kişisel dinî dönüşe; Augustinus'ta ikisi aynı kelimede birleşir.
Dillerde karşılıkları
| Dil | Karşılık | Köken ve kullanım |
|---|---|---|
| Yunanca | ἐπιστροφή | epi-strephein "geri çevirmek": Plotinos'ta ruhun ve aklın kendi kaynağına dönüşü (Enneadlar V 1, 7; V 2, 1). |
| Latince | conversio | con-vertere "döndürmek, çevirmek". Karşıtı aversio "yüz çevirme". Augustinus, De Genesi ad litteram I 1–5, 9–10, 17: ruhanî yaratık Yaratıcı'ya dönerek biçimlenir ve aydınlanır. |
| Almanca / Fransızca | Hinwendung, Umkehr / conversion | |
| İngilizce | conversion |
Türkçe karşılığı
dönüş. ihtida: dinî "din değiştirme" anlamına kilitli; Augustinus'ta da conversio bu anlamı taşır (Confessiones VIII), ama De Genesi ad litteram'da kozmolojik ve ontolojik bir harekettir. tövbe: paenitentia'ya ayrılmıştır. yöneliş: intentio "yönelim"e karışır. dönüş seçildi: hem varlığın kaynağına dönmesini hem ruhun Tanrı'ya dönmesini aynı kelimeyle verir; fiil converti "dönmek", aversa "yüz çevirmiş" diye çevrildi.
"Dönüş" denince bir yolculuk, önce ayrılma sonra geri gelme düşünülür. Augustinus'ta ise yaratık daha önce hiç orada olmadığı hâlde "döner": Dönüş, yaratığın biçimlenmesinin kendisidir. Biçimsiz hayat Yaratıcı'ya dönerek suret alır (formatur conversa), ondan yüz çevirerek biçimsizliğe düşer.
Atıf ve kaynak notu
Yaratılışı "dönüşle biçimlenme" olarak okumak Augustinus'un Tekvin yorumuna aittir; Tekvin metninde böyle bir terim yoktur.
İlgili kavramlar
Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: dönmemiş, dönüşünü, dönüşümüzün, döndürüldü, dönüşünün, sana dönenleri
Metinlerde işaretlendiği yerler
9 yer · 9 eser
Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.
- Augustinus, Tekvin'in Lafzî Tefsiri1.1
- Augustinus, Tanrı Devleti7.33
- Augustinus, Lütuf ve Hür İrade ÜzerinePL44.887
- Augustinus, Azizlerin Takdiri ÜzerinePL44.961_2
- Augustinus, Tashihler1.14.11
- Boethius, Felsefenin Tesellisi3.M9.1
- Sevillalı Isidorus, Hükümler1.15
- Sevillalı Isidorus, Eşanlamlılar (Günahkâr Ruhun Ağıtı)1_4
- Sevillalı Isidorus, Yahudilere Karşı Katolik İman Üzerine1.55