Kavram
Informitas
- Yunanca
- ἀμορφία (amorphia); ἄμορφος ὕλη (amorphos hylē)
- Latince
- informitas (informis materia, materies informis)
- Almanca
- Formlosigkeit, formlose Materie
- Fransızca
- informité, matière informe
- İngilizce
- formlessness
- Türkçe
- biçimsizlik; biçimsiz (madde)
Gündelik anlamdan felsefi anlama
Gündelikte "şekli bozuk, çirkin". Augustinus'ta değişebilir şeylerin değişebilirliğinin kendisi: Bir şey bir biçimden ötekine büsbütün hiçlik aracılığıyla değil, biçimsiz bir şey aracılığıyla geçer (XII 6, 6). Bu biçimsizlik ne ruh ne cisimdir; "hiç olan bir şey", "olmayan bir var"dır. Tekvin 1:2'deki "görünmez ve düzensiz yer" ve "enginin üzerindeki karanlık" ondan söz eder. Biçimsizlikte görünüm ve düzen olmadığı için zaman da yoktur (XII 9, 9; XII 11, 14).
Tarih içinde
| Dönem | Düşünür | Anlam | Kaynak |
|---|---|---|---|
| MÖ 4. yy | Platon | Biçimleri alan ama kendisi biçimsiz olan kap | Timaios 50d–51a |
| MÖ 4. yy | Aristoteles | İlk madde (prōtē hylē), biçimin dayanağı | Metafizik VII 3 |
| 3. yy | Plotinos | Madde, biçimsizliğin kendisi, varlığın en alt sınırı | Enneadlar II 4 |
| 397–401 | Augustinus | Tanrı'nın hiçten yarattığı, hiçliğe yakın biçimsiz madde; "görünmez ve düzensiz yer" | Augustinus, Confessiones XII 3, 3–XII 29, 40 |
Dönüşüm: Platoncu ve Aristotelesçi ezelî maddeden, hiçten yaratılmış ve zamandan önce gelen biçimsizliğe.
Dillerde karşılıkları
| Dil | Karşılık | Köken ve kullanım |
|---|---|---|
| Yunanca | ἀμορφία, ἄμορφος ὕλη | Platon'un Timaios'unda her şeyi alan ama kendisi hiçbir biçimi olmayan "kap" (khōra, 50d–51a); Septuaginta'da Tekvin 1:2 "görünmez ve düzensiz" (aoratos kai akataskeuastos); Bilgelik 11:17 "biçimsiz madde" (ex amorphou hylēs). |
| Latince | informitas; informis materia | in- "-sız" + forma "biçim, suret". Augustinus Confessiones XII 3, 3'ten itibaren: hiçbir görünümü olmayan, "hiçliğe yakın" ama büsbütün hiç olmayan şey; Tanrı'nın hiçten yarattığı, evreni ondan biçimlendirdiği madde. |
| Almanca / Fransızca | Formlosigkeit / informité | |
| İngilizce | formlessness |
Türkçe karşılığı
biçimsizlik; biçimsiz. şekilsizlik: yalnız dış şekli anlatır, forma'nın "suret, varlık biçimi" anlamını vermez. suretsizlik: forma'ya "suret" denmesiyle tutarlı olurdu, ama akıcı değildir ve "biçimlendirmek" (formare) fiiliyle bağ kopar. heyulâ: Yunanca hylē'nin klasik karşılığıdır, ama Augustinus'ta "madde"den ayrı olarak "biçimsizlik" vurgulanır. biçimsizlik seçildi: formare "biçimlendirmek", formabilis "biçimlenebilir" ile aynı kökten bir aile kurar. species "görünüm" ayrıca bağlanmaz.
Augustinus biçimsizliği önce "çirkin ve korkunç biçimler" olarak hayal ettiğini, sonra onu "daha güzel biçimlerle karşılaştırıldığı için" değil "bütün biçimden yoksun olduğu için" biçimsiz düşünmeye çalıştığını anlatır (XII 6, 6). Türkçede "biçimsiz" gündelikte "çirkin, yamuk" anlamına da gelir; Augustinus'un aştığı ilk anlam budur.
Atıf ve kaynak notu
Informitas Augustinus'un kelimesidir; kavramı Platon ve Plotinos'tan gelir, ama hiçten yaratılmış olması (de nihilo) Hıristiyan yaratılış öğretisinin katkısıdır.
İlgili kavramlar
Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: biçimsiz
Metinlerde işaretlendiği yerler
5 yer · 5 eser
Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.