Kavram
Kenon (τὸ κενόν)
- Yunanca
- τὸ κενόν / κενεόν (to kenon / keneon); μέγα κενόν
- Latince
- inane, vacuum
- Almanca
- das Leere
- Fransızca
- le vide
- İngilizce
- void
- Türkçe
- boşluk (kenon)
Gündelik anlamdan felsefi anlama
Gündelik kenos "boş, içi boşaltılmış, beyhude" demektir (Platon'da "boş kap"). Eleacılar devinimin boşluk gerektirdiğini ve boşluğun olamayacağını savunur (Melissos B 7). Leukippos ve Demokritos çıkarımı tersine çevirir: devinim vardır, öyleyse boşluk da vardır; atomlar onun içinde devinir, birleşir ve ayrılır.
Tarih içinde
| Dönem | Düşünür | Anlam | Kaynak |
|---|---|---|---|
| MÖ 5. yy | Melissos | Boşluk yoktur; öyleyse devinim de yoktur | DK 30 B 7 · B7 notu |
| MÖ 5. yy | Empedokles | Bütünde hiçbir şey boş değildir | DK 31 B 14 |
| MÖ 5. yy | Pythagorasçılar | Evrenin soluduğu boşluk | DK 58 B 30 |
| MÖ 5. yy | Leukippos | Büyük boşluk (mega kenon) | DK 67 B 1a |
| MÖ 5.–4. yy | Demokritos | "Gerçekte atomlar ve boşluk" | DK 68 B 9 |
Dillerde karşılıkları
| Dil | Karşılık | Köken ve kullanım |
|---|---|---|
| Yunanca | τὸ κενόν / κενεόν | Sıfat kenos "boş"un yansız adlaştırılması. Melissos'ta yadsınır (DK 30 B 7: "hiçbir şey boş değildir"); Leukippos ve Demokritos'ta atomlarla (atomon) birlikte varolanın iki ilkesinden biri (DK 68 B 9 = B 125). Leukippos'a "büyük boşluk" (mega kenon) atfedilir. |
| Latince | inane, vacuum | Lucretius inane. |
| Almanca / Fransızca | das Leere; le vide | |
| İngilizce | void |
Türkçe karşılığı
boşluk (kenon). Melissos çevirisindeki karar (DK 30 B 7) sürdürüldü. Rakipler: boş (sıfat; ad olarak "boş olan"), hiçlik (mēden kararıyla çakışır, 28 B 6), hâlâ (Tanzimat/kelam dilinde "boş mekân"; bugün anlaşılmaz), uzay (modernleştirir).
Atomcular için boşluk "var olmayan"dır (mē on) ama yine de "vardır": Aristoteles'e göre "varolan var olmayandan daha çok var değildir" derler. "Boşluk" karşılığı bu paradoksu gizleyebilir; "hiçlik" ise onu fazla vurgular ve Parmenides'le çatışmayı mantıksal bir oyuna indirger.
Atıf ve kaynak notu
Kenon Demokritos'un Sextos'ta aktarılan sözünde (B 9 = B 125) geçer; "var olmayan", "hiç" (mēden / den) gibi eşanlamlı adlandırmalar ise Aristoteles ve Plutarkhos gibi aktaranlardan gelir.
İlgili kavramlar
Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: boşluk, kenon, boşu, boşluğu, boşlukla
Metinlerde işaretlendiği yerler
11 yer · 8 eser
Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.